advertisement

Vergrijzing / Ageing

67 %
33 %
advertisement
Information about Vergrijzing / Ageing
Education

Published on November 15, 2008

Author: berkemeijer

Source: authorstream.com

advertisement

Introductie : Een bijzondere ontmoeting... : 2 Introductie : Een bijzondere ontmoeting... Even voorstellen: Mijn behanger Ruud van de Berg (geb. 27-12-1942)‏ Rudy bennett The Motions (1965)‏ Introductie : Oud worden, het geheim? : 3 Introductie : Oud worden, het geheim? What's the secret ? The average Rock Star age of death: 42 years (USA), 35 years (Europe)‏ Very successful 'Agers' (1941)‏ (1942)‏ Other 'Non Agers' How they would have looked like today Kernvragen : 4 Kernvragen Is Vergrijzing eigenlijk wel een probleem? Wat is vergrijzing? Op welke maatschappelijke ontwikkelingen heeft Vergrijzing invloed? Kunnen we de Vergrijzing beheersen en sturen? Blijven AOW en Zorg betaalbaar? Agenda : 5 Agenda Vergrijzing : Wat is dat ? De weersverwachting: collectieve financiën Arbeidsmarkt, Arbeidsmobiliteit, Arbeidsparticipatie Langer leven, Raakvlakken, Levensverwachting, AOW Vergrijzing en Zorg Internationaal toekomstperspectief Conclusies, Maatregelen ter overweging Stellingen & Discussie Vergrijzing: Wat is dat? : 6 Vergrijzing: Wat is dat? Gangbaar: Demografische ontwikkeling waarbij het aantal oude mensen naar verhouding toeneemt. Dynamische definitie; Wat is oud?; In verhouding tot wat? Wanneer is men echt oud? Onderzoek Veldkamp (2004)‏ (X mln.)‏ Vergrijzing : Wereldwijd : 7 Vergrijzing : Wereldwijd Minder geboorten Langer leven Familiestructuur Vergrijzing: Bevolkingsontwikkeling Wereldwijd : 8 Vergrijzing: Bevolkingsontwikkeling Wereldwijd Bron: DESA UN (2007). Europa verschrompelt op wereldschaal! Niet Azië (China)..... maar Afrika is demografisch kampioen 'groeien' Wat is oud?- EU(27): Oud = 65+ of 75+ (bij werkeloosheid)- NL: 65+- UN: 60+ = 10%bevolking: Oud = 60+ Vergrijzing: Leeftijdsopbouw & Grijze druk Wereldwijd : 9 Vergrijzing: Leeftijdsopbouw & Grijze druk Wereldwijd Met 60 met pensioen gaan .... Wie zal dat betalen? Vergrijzing: Leeftijdsopbouw en Grijze druk Europa : 10 Vergrijzing: Leeftijdsopbouw en Grijze druk Europa Old Age dependency ratio = Grijze (65+) druk Europa Vergrijzing : Hoe vergrijst Nederland? : 11 Vergrijzing : Hoe vergrijst Nederland? Vergrijzing 1900 – 2007 NL Vergrijzing : Quo Vadis? : 12 Vergrijzing : Quo Vadis? Relatieve leeftijdsverdeling & Absolute aantallen (x 1000)‏ Vergrijzing : Grijze druk verdubbelt! : 13 Vergrijzing : Grijze druk verdubbelt! Groep > 65 jr Groep 20-65 jr Vergrijzing : Toenemende demografische druk : 14 Vergrijzing : Toenemende demografische druk Groep 0-20 jr Groep 20-65 jr Groep > 65 jr Groep 20-65 jr Groep 0-20 + > 65 jr Groep 20-65 jr De weersverwachting.... : 15 De weersverwachting.... Hoofdoorzaken Uitgavenstijging Sociale ZekerheidStijging AOW uitgaven van 4,7% in 2008 naar 8,8% in 2040 ZorgUitgaven Zorg stijgen van 8,7% in 2008 tot 13,1% in 2040 Zorg = AWBZ, ZVW, WMO SZ = AOW,ANW,WW,Bijstand,AO Diversen = Bestuur, Veiligheid, Defensie, rente,etc. Bron: Ageing and the Sustainability of Dutch Public Finances (2006) & CEP 2008 Prognose collectieve financiën % BBP Vergrijzing? Arbeidsmarkt: Wie Werkt, Wie Niet? : 16 Arbeidsmarkt: Wie Werkt, Wie Niet? Bron: CBS & Enquête beroepsbevolking (EBB) onderzoek (2006)‏ Aantallen x 1 mln Arbeidsmarkt: Arbeidspotentieel : 17 Arbeidsmarkt: Arbeidspotentieel Overig Potentieel Nederlanders die minder dan 12 uur per week werken : Van de arbeidsongeschikten werkt Mantelzorg- ca. 4,5 mln vrijwilligers, waarvan ca. 1 Mln Mantelzorgers (> 3 maanden en > 8 uur per week zorg aan een naaste)- ca. 1/3 mantelzorgers is 45+ Realisatie van dit potentieel vraagtander beleid dan tot nog toe Hoe kunnen we dit potentieel realiseren? ca. 1 mln 14% (81.000);waarom geen 30%? Overig Potentieel Nederlanders die minder dan 12 uur per week werken : Van de arbeidsongeschikten werkt Mantelzorg- ca. 4,5 mln vrijwilligers, waarvan ca. 1 Mln Mantelzorgers (> 3 maanden en > 8 uur per week zorg aan een naaste)- ca. 1/3 mantelzorgers is 45+ Realisatie van dit potentieel vraagtander beleid dan tot nog toe Hoe kunnen we dit potentieel realiseren? Arbeidsmarkt: Het Seniorenpotentieel : 18 Arbeidsmarkt: Het Seniorenpotentieel Arbeidsmarkt: Vergrijzing en werkloosheid : 19 Arbeidsmarkt: Vergrijzing en werkloosheid 45+ toenemend meer en langer werkloos Arbeidsmarkt: Opleidingsniveau naar leeftijd : 20 Arbeidsmarkt: Opleidingsniveau naar leeftijd Jongere generaties hoger opgeleid! Arbeidsmarkt: Personen, Banen, Productiviteit : 21 Arbeidsmarkt: Personen, Banen, Productiviteit CPB: loonkosten stijgen dit jaar 4% , terwijl arbeidsproductiviteit slechts 1% toeneemt.AWVN: 'Dat is gevaarlijk' ( Van der Steen) 88% 97% Arbeidsmarkt: Uurloon naar leeftijd : 22 Arbeidsmarkt: Uurloon naar leeftijd Relatie arbeidsproductiviteit en leeftijd? We werken door tot het niet meer gaat? Relatie loon - arbeidsproductiviteit? Arbeidsproductiviteitsgroei neemt af Arbeidsmobiliteit : Arbeidsparticipatie, Introductie : 23 Arbeidsmobiliteit : Arbeidsparticipatie, Introductie Doelstellingen Lissabon-strategie 2010: 70% Bruto arbeidsparticipatie (2007: 66%)‏ 60% participatie van vrouwen (2007: 57%) 50% participatie oudere werknemers (2007: 43%) Versterkte aandacht: Onderwijs en training, Geïntegreerde benaderingFlexicurity-concept(Flexibility-Security) Achtergestelde groepen 80% Doelstelling 2016: NL voldoet aan Lissabon targets Arbeidsmobiliteit : Netto arbeidsparticipatie : 24 Arbeidsmobiliteit : Netto arbeidsparticipatie Miljoenennota m.b.t. arbeidsparticipatie Targets 2012 (geen 2009 targets!):- Netto arbeidsparticipatie 15-65jr : 70% (7,6 mln)- Netto arbeidsparticipatie ouderen (55-65jr): 45%- Netto arbeidsparticipatie vrouwen: 65% Stimulering arbeidsparticipatie, versterking arbeidsmarktbeleid (Budget: € 11-15 Mln.)Gericht op: langer doorwerken, ouderen, Taskforce deeltijd+ (=meer uren werken), etc. Tijdelijke subsidieregeling stimuleren leeftijdsbewust beleid Actieplan terugdringen werkloosheid 45-plussers Arbeidsmobiliteit : Dalende mobiliteit ouderen : 25 Arbeidsmobiliteit : Dalende mobiliteit ouderen Overigens Mobiliteitskans 35–44-jarigen > 4 x 55–64-jarigen Als een 45–64-jarige minder dan 24 uur werkt, is de kans op mobiliteit 65% hoger dan als hij/zij meer dan 36 uur werkt Bij een flexibel dienstverband is de kans opmobiliteit veel groter dan bij een vast dienstverband Arbeidsmarktmobiliteit (2006)‏ Acties Bind jongeren langer aan bedrijf Stimuleer mobiliteit 45+ Flexibiliseer arbeidscontracten Investeer in opleiding & ontwikkeling Interne/externe job-rotation (20% mobiliteitsnorm?)‏ Rol dienstverlening Arbo & Reïntegratie ? Bron: CBS Arbeidsmobiliteit : De zaak zit op slot ! : 26 Arbeidsmobiliteit : De zaak zit op slot ! En verder..... Gemiddelde leeftijd van stoppen met werken = 62 jaar 65+ werkt ook :- Leeftijdsgroep 65-70jr: 9%- Leeftijdsgroep 70-74jr: 5% Slechts 3% werkeloze 50+'ersvindt binnen 1 jaar een baan('zelfstandig ondernemer')‏ Arbeidsmobiliteit: De klant spreekt..... : 27 Arbeidsmobiliteit: De klant spreekt..... Bron: Onderzoek Towers Perrin en Marketresponse (2008)‏, 660 werknemers en 75 bedrijven De werknemers: 75% wil maximaal tot zijn 65e werken Bijna 40% wil voor 65 stoppen Slechts 20% vindt doorwerken van Nederlanders na 65 noodzakelijk Ruim 80% geeft aan niet meer uren te willen werken. Krap 4% wil doorwerken na 65 Met doorwerkbonussen en belastingvoordelen wil 14% wel doorwerken na 65 De werkgevers: Pensioenleeftijd 66 jaar 91% : langer werken moet mogelijk zijn Werknemer is zelf verantwoordelijk voor langer werken Arbeidsmobiliteit : Onderzoek NEA (2007)‏ : 28 Arbeidsmobiliteit : Onderzoek NEA (2007)‏ Bron: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (ca. 23000 werknemers)‏ Doorwerken tot 65 jaar? Toenemend aantal mensen wil en kan werken Verschil tussen 'willen' en 'kunnen' wordt kleiner Arbeidsmobiliteit : GedragsOnderzoek (AGO). : 29 Arbeidsmobiliteit : GedragsOnderzoek (AGO). Belangrijkste redenen om voor een werkgever te kiezen in 2005 (2003) (Bron: Arbeidsmarktonderzoek AGO)‏ 1. Salaris 61% (55%)‏ 2. Werksfeer 59% (58%)‏ 3. Vast contract 45% (38%)‏ 4. Inhoud van het werk 42% (39%)‏ 5. Uitdaging van het werk 37% (36%)‏ 6. Goede sec. arbeidsvoorwaarden 28% (34%)‏ 7. Doorgroeimogelijkheden 26% (29%)‏ 8. Flexibele werktijden 25% (27%)‏ 9. Makkelijk te bereiken 23% (23%)‏ 10. Mogelijkheid om parttime te werken 19% (21%)‏ Arbeidsmobiliteit : De gepensioneerden spreken....... : 30 Arbeidsmobiliteit : De gepensioneerden spreken....... Bron: TNO Kwaliteit van Leven (2008)‏ Arbeidsmobiliteit: Invloed Werkdruk? : 31 Arbeidsmobiliteit: Invloed Werkdruk? Toenemende werkdruk 52% werknemers, bijna 3 mln werknemers, werkt structureel over (7 uur per week).__________________ ter vergelijking NEA onderzoek 2003/2006Ca. 29% werkt over Onderzoek Blauw / Randstad (2007)‏ Arbeidsmobiliteit: Een kwestie van HR visie? : 32 Arbeidsmobiliteit: Een kwestie van HR visie? Ontwikkeling In-, Door- en Uit-stroomkosten personeel Werkgever I Geen actief IDU beleid Totale kosten 75% Salaris Werkgever II Wel actief IDU beleid Totale kosten 48% Salaris Het rendement van 1% p/j meer investeren in je personeel IDU-Beleid > Leeftijdsbewust Personeelsbeleid % Salaris Langer Leven : Vergrijzing en Raakvlakken : 33 Langer Leven : Vergrijzing en Raakvlakken Financieel Pensioen, Levensverzekeringen (Lang Leven risico) Zorg, Arbeidsongeschiktheid, Verzuim AOW,ANW,AWBZ,WIA,WW,etc. Sociaal Vrijwilligerswerk,Mantelzorg Wonen, Verkeer, Zieken-, Bejaardenhuizen, Verzorgingshuizen Bedrijfsleven / HR Opleiding, Training, Mobiliteit Arbo, Verzuim,Herplaatsing, Management,etc. Langer Leven: Ontwikkeling levensverwachting : 34 Langer Leven: Ontwikkeling levensverwachting Langer Leven : 'Gezonde' Levensverwachting : 35 Langer Leven : 'Gezonde' Levensverwachting Bron: Perenboom, R.J.M. (2002). Trends in gezonde levensverwachting: Nederland 1983-2000 . Leiden: TNO Mannen Sterven Eerder En Vrouwen Zijn Meer Ziek De jaren die we langer leven, zijn we ziek! Langer Leven : Levensverwachting naar opleiding : 36 Langer Leven : Levensverwachting naar opleiding Bron: CBS e.o. (2002)‏ Hoger Opgeleid = Langer (Gezond)‏ Leven AOW : Ontwikkeling : 37 AOW : Ontwikkeling 1947 Noodwet Ouderdomsvoorziening (Drees): Sociale Voorziening- Nederlandse mannen en ongehuwde vrouwen van 65 jaar of ouder- Max. Fl. 1375 p/j. Overige inkomsten: Korten op de uitkering 1957: Invoering AOW : Verzekering- Verplichte volksverzekering- Omslagsysteem; Alle werkenden betalen premie;- De uitkering is niet afhankelijk van de betaalde premie- Mannen en ongehuwde vrouwen van 65 jaar of ouder- Bodempensioen: als aanvulling op andere inkomsten 1962: Verhoging basispensioen met 15 procent1965: Bodempensioen-principe wordt verlaten; AOW naar Sociaal Minimum1974: AOW Welvaartsvast: Koppeling aan minimumloon 1985: Mannen en vrouwen krijgen zelfstandig recht op AOW1987: Gelijke behandeling van gehuwden en ongehuwd samenwonenden 1998: Aanpassing financieringsstructuur AOW- Invoering maximum premie AOW: 18,25%, (in 1999 e.v. op 17,9% gesteld)- Invoering Spaarfonds AOW: financiering vanuit de algemene middelen (fiscalisering AOW: Verzekeringskarakter onder druk: Staatspensioen?)‏ AOW : Financiering, uitgangspunten : 38 AOW : Financiering, uitgangspunten Lopende AOW Uitkeringen: Jaarlijkse financiering (omslag) d.m.v.A. Premieheffing AOW (maximaal 18,25%, voorlopig bepaald op 17,9%)B. Bijdrage in de Kosten van de Kortingen (BIKK) door SZW ter grootte van de gederfde premie over de heffingskortingen (voortvloeiend uit belastingherziening 2001)C. Eventuele aanvullende financiering door het Rijk Jaarlijks aanvulling van een eventueel begroot tekort ( C = Uitkeringen – A – B ) uit de algemene middelen (belastingen) t.l.v. SZW Reserveren voor toekomstige vergrijzing d.m.v. Spaarfonds AOW (sinds 1998)A. Doelstelling : € 3,2 mlrd (HFL 7 mlrd) fonds in 2020 t.b.v. Vergrijzingspiek daarnaB. Dotatie SZW: Jaarlijks € 0,68 mln + minimaal € 113 mln. p/j stijging C. Jaarlijkse rentetoevoeging over het saldo van het Spaarfonds AOW (MvF) Doelstellingen Spaarfonds AOWOver een langere periode gelden reserveren om de AOW financiering in de toekomst,in het licht van de toenemende vergrijzing zeker te stellenPas vanaf 2020 kan het Ouderdomsfonds een beroep doen op het Spaarfonds. Vanaf dat jaar zullen opnamen ten laste van Spaarfonds, ceteris paribus, leiden tot eennavenante stijging van de overheidsschuld. AOW : Financiering lopen de AOW uitkeringen : 39 AOW : Financiering lopen de AOW uitkeringen Let's keep things simple! Belastingherziening 2001 Verhoging premieplichtig inkomen (van 17.695 naar 27.009 euro)‏ Invoering heffingskortingen (achteraf) i.p.v. belastingvrije sommen (vooraf)‏ Schommelende rijksbijdragen a.g.v. begrotingsfouten (foute inschattingen)‏ De Belastingdienst kan inkomensheffing pas na vier jaar definitief vaststellen AOW : Premieheffing, Voorbeeld jaar 2007 : 40 AOW : Premieheffing, Voorbeeld jaar 2007 HeffingsperikelenHeffingstekorten = Σ Gederfde Heffingsbijdrage + Overige naverrekeningen PremiemisverstandWerknemers betalen dus geen 17,9% AOW premie maar slechts 9,5% van het premieplichtig inkomen (netto heffing)‏ I Fiscalisering AOW4,4%, ofwel 32% van de 13,9% AOW financiering komt uit belastingheffingII Koekje van eigen AOW deegGepensioneerden met extra pensioen betalen dus al mee aan eigen AOW AOW FinancieringsmisverstandDe 'echte' AOW financiering bedraagt geen 17,9%, maar 13,9% van het premieplichtig inkomen EMU Hocus PocusOverschot wordt gebruikt voor vermindering EMU schuld AOW : Spaarfonds, De Opzet (1997/1998)‏ : 41 AOW : Spaarfonds, De Opzet (1997/1998)‏ Doelstelling Spaarfonds omvangJaar 2010: HFL 4,5 Mlrd Jaar 2020: HFL 7 Mlrd AOW : Spaarfonds AOW, Identiteit onthuld : 42 AOW : Spaarfonds AOW, Identiteit onthuld Het aflossen van de nationale schuld is één van de mogelijke antwoorden op de uitdaging die de vergrijzing stelt voor de overheidsfinanciën. De aflossing van de schuld leidt immers tot vrijvallende rentelasten, die gebruikt kunnen worden voor de opvang van de vergrijzingkosten. Vanuit deze gedachte is in de jaren negentig het zogenoemde AOW-spaarfonds ingesteld. Economisch gezien is er geen verschil tussen het aanhouden van vermogen in de vorm van overheidsobligaties in een fonds of het aflossen van de overheidsschuld met hetzelfde bedrag. Om onnodige administratieve rompslomp te voorkomen, is er indertijd voor gekozen om de aflossing van de overheidsschuld ten behoeve van de toekomstige betaalbaarheid van de AOW te boeken op het AOW-spaarfonds. Het AOW-spaarfonds bevat dus geen vermogenstitels, maar is een registratie van een op specifieke titel afgeloste schuld. Sinds de oprichting van het fonds is 23 miljard euro staatsschuld afgelost uit naam van het AOW-spaarfonds. In de huidige situatie kan ten onrechte het beeld ontstaan dat het vergrijzingsprobleem is opgelost, als er maar voldoende wordt afgedragen aan het AOW-spaarfonds. Dit is echter niet het geval. Voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën is namelijk de totale ontwikkeling van de uitgaven en ontvangsten van belang. Zonder extra bezuinigingen betekent een hogere afdracht aan het AOW-spaarfonds simpelweg een hoger tekort op de rijksbegroting. Op de totale houdbaarheid heeft deze storting geen effect. Het AOW spaarfonds biedt geen extra ruimte naast of bovenop normale schuldaflossing MvF 2006: Misverstanden rond het AOW spaarfonds AOW : Spaarfonds AOW, Fata Morgana : 43 AOW : Spaarfonds AOW, Fata Morgana Conclusie: Het Spaarfonds AOW .., is een Fata Morgana (Wim Boonstra)‏ is een papieren fonds (Flip de Kam)‏ is een Italiaanse overheidsboekhouding (Rob ten Wolde)‏ fictief opzij gelegde miljarden is een boekhoudtruc (ANBO)‏ geeft een belangrijk psychologische effect (Jan van Zijl)‏ Internationaal Geen papieren begrotingsfondsen maar 'echte' fondsen Belgie: Zilverfonds, ca. 15,5 mlrd Ierland: Irish National Pensions Reserve Fund, ca. 15,5 mlrd, (negatief rendement 17,3% eerste negen maanden 2008)‏ Frankrijk: Fond de Réserve pour les Retraites 2007, 34,5 mlrd AOW : Spaarfonds Quotes : 44 AOW : Spaarfonds Quotes De Toekomst van de AOWVan Den Bosch, Van Eekelen, Petersen Wil fondsvorming overigens zinvol zijn, dan is een minimale eis dat structureel gezien het rentepeil het inflatietempo overtreft, m. a. w. dat er sprake is van een positieve reële rente Source Aan het slot van deze beschouwingen van financiering met behulp van fondsvorming wordt opgemerkt dat ten aanzien van het al dan niet veiligstellen" van de pensioenuitkeringen bedacht moet worden dat - ongeacht via welk stelsel de ouderdomspensioenen worden gefinancierd - te allen tijde deze pensioenen ten laste komen van de lopende productie. Dit geldt niet alleen voor het omslagstelsel, maar evenzo voor stelsels die op fondsvorming zijn gebaseerd. Een en ander betekenis derhalve dal hel “veiligstellen" van pensioenuitkeringen, overigens niet alleen om deze reden, een relatief begrip blijft. Ongelukkigerwijze is de afgelopen jaren de staatsschuld niet gedaald en wordt de doelstelling van het AOW-fonds niet waargemaakt.J.B. Kuné AOW : De werkelijke kostenontwikkeling : 45 AOW : De werkelijke kostenontwikkeling Doelstelling: AOW financieren t.l.v. Staatsschuld,wordt niet gehaald! Staatsschuld zal nog zelfs verder oplopen(Krediet Crisis)‏ AOW-Uitkeringslast (% BBP) daalt zelfsvan 5% naar 4%, dus... Het valt allemaal wel mee als we het BBP maar kunnen laten groeien AOW : Helaas.... : 46 AOW : Helaas.... Het valt allemaal niet mee....bij ongewijzigd beleid De Nederlandse overheidsfinanciën zijn – bij ongewijzigd beleid- op de langere termijn niet “houdbaar”. Structureel geven we met elkaar meer uit dan we binnenkrijgen. De Nederlandse EMU Schuld loopt op AOW : Statische koopkracht ontwikkeling : 47 AOW : Statische koopkracht ontwikkeling Statische koopkracht De verandering van het nominaal beschikbaar inkomen van een huishouden in een jaar vergeleken met een identiek huishouden in een ander jaar, gecorrigeerd voor de prijsontwikkeling Statische koopkracht is sinds 1965 verdubbeld Dynamische koopkracht (incl. periodieken, promoties e.d.) Dynamische koopkrachtverbetering periode 1990-2005- Werkenden 2,4% p/j- Gepensioneerde 0,6% p/j Bron: Paul de Beer AOW : Inkomensontwikkeling t.o.v. Modaal : 48 AOW : Inkomensontwikkeling t.o.v. Modaal AOW Welvaartsvast? AOW-pensioen en de netto Anw-uitkering zijn gekoppeld aan het netto minimumloon Sinds 2004 wordt het minimumloon (onder condities) geïndexeerd met de gewogen gemiddelde stijging van de regelingslonen “Grote CAO’s” AOW : De toekomst... : 49 AOW : De toekomst... Uitstel AOW leeftijd - Donner: 70 jaar?; Bakker: 65 -> 67 geleidelijk; Wientjes: 65 -> 67 direct Financiering AOW & Welvaartsvastheidsgarantie2011: premieheffing AOW bij 65-plussers met extra pensioen die eerder stoppen met werken ( Coalitieakkoord 2007) Flexibilisering AOW- Individualisering AOW > 2015 AOW Toeslag 'jongere partner' vervalt ( AOW-gat) > Hoogleraar later met pensioen dan bouwvakker?- Bonus: 5% extra per jaar uitstel tot 70 jaar Sigaren uit eigen doos, klappen Beter 1 vogel in de hand.. Hoog/Laag behoefte AOW : Scenario's & Keuzes I : 50 AOW : Scenario's & Keuzes I In principe : Vier AOW basis scenario's1. Beperken AOW wordt bijstandsvoorziening op termijn Einde AOW2. Uitstellen Doet pijn, maar dwingt tot handelen/nadenken AOW blijft & niet duurder3. Financieren Lost niets op, legt onnodige belastingdruk AOW duurder4. Dynamiseren (Donner 65-70 Plan), Lost niets op, Complexer AOW duurder Kies één duidelijk AOW toekomstscenario, geen vier ! AOW moet simpele basisvoorziening blijven- Complexiteit en kosten uitvoering laag houden- Als pijler 1,2 èn 3 flexibel worden, raakt de consument het overzicht kwijt Individuele dynamisering of flexibilisering AOW is onnodig duur en lost het vergrijzingsprobleem niet op Stop extra AOW financiering (Bos-Belasting van 'AOW-ers met extra pensioen')‏ AOW : Scenario's & Keuzes II : 51 AOW : Scenario's & Keuzes II AOW Wettekst'Verplichte verzekering tegen geldelijke gevolgen van ouderdom' Ouderdom is in de tijd gezien een relatief begripIn 1957 was iemand van 65 oud, anno 2008 is iemand van 75 pas oud1. Langer leven betekent dus op latere leeftijd pas 'oud' zijn2. 'Op later leeftijd pas oud zijn' betekent dus volgens de huidige wettekst 'op latere leeftijd met pensioen gaan' OplossingKoppel de Pensioenleeftijd AOW aan de maatschappelijke ontwikkelingen het financieel (demografisch) draagvermogen: - Vast % aandeel ouderen in de maatschappij is 'oud' en heeft recht op AOW Alleen de X% oudsten krijgt AOW.- Trek AOW Pensioenleeftijd in fases op naar ca. 70 jaar- Schaf 'pensioenleeftijd 65' in CAO's af- Maak deeltijdpensioen vanaf leeftijd 55 werken mogelijk - Stimuleer en faciliteer werken tot 70 jaar Hoeveel % van de bevolking kreeg AOW in 1957? AOW : Nieuw scenario,Pensioenleeftijd koppelen? : 52 AOW : Nieuw scenario,Pensioenleeftijd koppelen? Nieuw! Conclusies Huidige scenario's kabinet beteugelen vergrijzing niet AOW is verworden tot ASW (Algemene Senioren Wet)‏ Pensioenleeftijd moet fors en snel omhoog ( 74 jaar) ! Koppelen aan wat? AOW : Een Nieuw AOW alternatief : 'AOW-Vast' : 53 AOW : Een Nieuw AOW alternatief : 'AOW-Vast' Ontwikkeling AOW Pensioenleeftijd bij vast (X%) aandeel toekomstige AOW-ers X= Advies Verhoog ieder kalenderjaar (KJ) de AOW pensioenleeftijd (PL) met 4 maanden PL(KJ) = 65 + (KJ-2008) x (4/12)‏ Bevries huidig relatief aandeel AOW-ers Simpel Rechtvaardig (?)‏ Pensioenleeftijd in 2008/2018 Vergrijzing en Zorg : NL internationaal vergeleken : 54 Vergrijzing en Zorg : NL internationaal vergeleken Health expenditure ( % GDP ) selected OECD countries 2006 Bron: OECD (2008)‏ GDP:Gross Domestic Product = BBP Gemiddeld OECD : 8,9% Zorg uitgaven Nederland : 9,3% o.b.v. 'System of Health Accounts definitie' (excl. o.a. AWBZ, Verzorgingstehuizen, thuiszorg, etc)‏ Accent ligt in Nederland op Publieke Zorg Vergrijzing en Zorg : Ontwikkeling Zorguitgaven : 55 Vergrijzing en Zorg : Ontwikkeling Zorguitgaven Ontwikkeling Zorg uitgaven (%BBP)‏ Toelichting / Aanvulling Periode 1994-1999: stijging zorguitgaven 5,1% per jaar Periode: 1999-2003: 9,7% (gemiddeld)‏ Oorzaak vnl. prijs- en loonontwikkelingen. Daarnaast volume groei (van 2,3 naar 4,0%)‏ Vergrijzing: Beperkte invloed op zorgvolume, ca. 1%Toename levensverwachting leidt tot uitstel van kosten Preventie: Dalende kosten voor gedragsgerelateerde ziekten worden gecompenseerd door hoge kosten voor ouderdomskwalen. Vergrijzing en Zorg : Zorgkosten Leeftijdsafhankelijk : 56 Vergrijzing en Zorg : Zorgkosten Leeftijdsafhankelijk Gemiddelde zorgkosten (€) naar leeftijd (2005;RIVM)‏ (Bron: Poos et al., 2008.)‏ Zorgkosten per inwoner nemen fors toe met de leeftijd Kosten worden met name gemaakt in het laatste levensjaar De toenemende levensverwachting leidt tot uitstel van zorgkosten Vergrijzing en Zorg : Samenstelling Zorgkosten : 57 Vergrijzing en Zorg : Samenstelling Zorgkosten Met de leeftijd toenemende kosten voor ziekenhuiszorg ,thuiszorg en intramurale zorg Kosten vrouwen stijgen harder dan die van mannen(langere levensverwachting, alleenstaand)‏ Gemiddelde kosten per individu Mannen Vrouwen RIVM: Levensloop en zorgkosten (2008)‏ Vergrijzing en Zorg : Kosten laatste levensfase : 58 Vergrijzing en Zorg : Kosten laatste levensfase Toenemende kosten in de laatste levensfase Gemiddelde ziekenhuiszorgkosten per individu RIVM: Levensloop en zorgkosten (2008)‏ Vergrijzing en Zorg : Daly's naar Leeftijd : 59 Vergrijzing en Zorg : Daly's naar Leeftijd Disability-Adjusted Life-Years (DALY's; spreek uit als 'dallies'). Een DALY staat voor 1 gezond of normaal levensjaar dat iemand als gevolg van een minder goede gezondheid verliest. Ziektelast (DALY’s per 1.000 personen) naar leeftijd en aandoening Bron: RIVM, Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006 Overige ziekteno.a. diabetes mellitus, astma en COPD, gezichts- en gehoor-stoornissen Vergrijzing en Zorg : Veroorzakers & Preventie : 60 Vergrijzing en Zorg : Veroorzakers & Preventie Roken- Groot aantal overlijdensgevallen a.g.v. een rookgerelateerde aandoening- Is de belangrijkste oorzaak van : Longkanker;- Maar ook van: coronaire hartziekten, COPD en beroerte- En zeker: versterkt door de onder jongeren toenemende 'ongezonde leefstijl' Diabetes- Diabetes mellitus: Ruim ca. 75.000 geregistreerd; Omvang geschat: 0,6 mln- Lage sterfte aan diabetes komt door toeschrijven aan andere doodsoorzaken PreventieSlechts ca. 1,5% van de totale zorguitgaven wordt besteedaan preventie binnen de gezondheidszorg. Acties gericht op:- stoppen met of voorkomen van roken- bevorderen van lichamelijke activiteit- gezonde leefstijl, gezonde voeding Vergrijzing en Zorg : Voorbeeld Diabetes : 61 Bron: CBS, F. Spikmans: Voeding & Dietetiek Oorzaken obesitas- Energie-inname hoger dan verbruik- Omgeving, leefstijl Gevolgen obesitas- Afname levensduur: 0,8 jaar- Hartproblemen, suikerziekte, kanker e.d. (Olshansky et al., 2005)- 2% van de zorgkosten- 2x zo veel verzuimen- 10% verlies productiviteit door ziekteverzuim- € 2 miljard verlies (verzuim, arbeidsjaren, uitkeringen) (RVZ, 2002; GBW, 2001;Vischer 200; TNO, 2006)- Arbeidsongeschiktheid: 1,5 - 2x hoger Vergrijzing en Zorg : Voorbeeld Diabetes Vergrijzing en Zorg : Diabetes zelfrapportage : 62 Vergrijzing en Zorg : Diabetes zelfrapportage Ernstig overwicht (BMI>30) 10% mannen 12% vrouwen Overwicht (25<BMI<30)51% mannen40% vrouwen Overgewicht tot 75 jaar neemt toe met de leeftijd Vergrijzing en Zorg : Voorbeeld Roken : 63 Vergrijzing en Zorg : Voorbeeld Roken Bron: DE GEMAKKELIJK | STOPPEN MET ROKEN | METHODE ©. Het aantal overlijdensgevallen t.g.v roken per jaar bedraagt Het % Nederlanders ouder dan 12 jaar dat rookt, bedraagt 20% accijnsverhoging vermindert het aantal rokers met De tabaksomzet in Nederland bedraagt Tabakontmoedigingsbeleid kost Nederland in 2007 Ca. 20.000 ruim 25%. Target 2010: 20% € 3,9 mlrd. Winst NL staat: € 2,1 mlrd € 6,8 mln. (€ 4,4 mln. overheid)‏ 20.000 ! Vergrijzing en Zorg : AWBZ : 64 Vergrijzing en Zorg : AWBZ Bron: "Ageing and the Sustainability of Dutch Public Finances" Zorgkosten stijgen metname door AWBZ (leeftijd, volume) Eigen bijdragen AWBZzullen stijgen AWBZ Eigen bijdrage Extramurale zorg (verpleging en verzorging) Inkomensafhankelijk tarief bij benadering: € 1200 + (Jaarinkomen-21000)x 15% Intramurale zorgTarief: 12,5 procent van het bijdrageplichtige inkomen met een minimum van € 138,60 en een maximum van € 727,60 per maand.De maximum eigen bijdrage op jaarbasis bedraagt € 1804,60 per maand ConclusieExtra pensioen(indexatie)van 65-plussers zal grotendeels opgaan aan(AOW)belastingen enAWBZ bijdragen Vergrijzing en Zorg : Conclusies : 65 Vergrijzing en Zorg : Conclusies Conclusies Vergrijzing en Zorg De zorgkosten zijn het hoogst in de laatste levensjaren. We zullen tot een afweging moeten komen m.b.t. de kosten in het laatste levensjaar Alleenstaanden gebruiken aanzienlijk meer zorg dan mensen die (nog) een partner hebben. De meeste ouderenzorg wordt besteed aan vrouwen Oorzaak: hogere levensverwachting Toekomstige stijging van de levensverwachting van mannen en vrouwen betekent een sterke toename van kosten op de lange termijn Er moet nu en meer geïnvesteerd worden in preventie en Health beleid om toekomstige kosten te beteugelen De huidige AWBZ zorg zal steeds meer gefinancierd worden door eigen bijdragen. Extra pensioen(indexatie) van 65-plussers zullen dus steeds meer opgaan aan eigen bijdragen en (AOW)belastingen. Bron : RIVM “Levensloop en zorgkosten”(2008)‏ Internationaal Perspectief : Eurobarometer : 66 Internationaal Perspectief : Eurobarometer Bron: Flash Eurobarometer april 2008 Thinking about your country in, let’s say, 20 years’ time, do you 1 strongly agree, 2 agree, 3 disagree, 4 strongly disagree with the following statement Overall, in 20 years’ time, would you say that people’s lives in The Netherlands will be better than today? Internationaal Perspectief : Eurobarometer I : 67 Internationaal Perspectief : Eurobarometer I Thinking about your country in, let’s say, 20 years’ time, do you strongly agree, agree, disagree orstrongly disagree with the following statements? Bron: Flash Eurobarometer april 2008 Internationaal Perspectief : Eurobarometer II : 68 Internationaal Perspectief : Eurobarometer II Bron: Flash Eurobarometer april 2008 Internationaal Perspectief : Eurobarometer III : 69 Internationaal Perspectief : Eurobarometer III Het is andermans probleem Bron: Flash Eurobarometer april 2008 Conclusies : 70 Conclusies Effecten Vergrijzing 2008-2012: Beperkt, Arbeidsmarktspanning, toenemende 45+ werkloosheid 2008-2040 - Sterk stijgende kosten Zorg en AOW: Prijs, Volume, beperkt door vergrijzing- Huidig Zorgstelsel leidt tot ongebreidelde vraag en zo tot forse kostenstijgingen- AOW is verworden tot ASW (Algemene Senioren Wet) AOW-leeftijd houdt geen gelijke tred met stijging levensverwachting - Verdubbeling van Grijze Druk bij ongewijzigd beleid: Stijging AOW lasten- Meer vraag dan aanbod op arbeidsmarkt (aantallen, kwaliteit, leeftijd)- Beperkte arbeidsmobiliteit en verhoogde werkloosheid van 45+ werknemers- Verouderd pensioenstelsel, Welvaartsvastheid kan niet meer gegarandeerd worden- Internationale positie van Nederland t.o.v. E27 redelijk positief Risico's- Uiteindelijke kostenstijging AOW en Zorg is naast demografische factoren (= feit) op termijn, sterk afhankelijk van de toekomstige macro economische ontwikkeling- Belangrijke parameters als Inflatie, Rendement op aandelen & obligaties kunnen niet op lange termijn ingeschat worden en zijn uiteindelijk zeer bepalend- We zullen als samenleving moeten leren leven met risico's Maatregelen- Maatregelen baseren op verwachting middellange termijn (5 – 10 jaar)- Maatregelen moeten wel NU genomen worden. Als we afwachten is het te laat. Conclusies : Maatregelen ter overweging I : 71 Conclusies : Maatregelen ter overweging I AOW (1e pijler)- Verhoog AOW leeftijd (65) getrapt (4 maanden per kalenderjaar) in 15 jaar naar 70 jaar- Stop flexibilisering AOW Pensioen (2e Pijler)- Stimuleer en faciliteer deeltijdpensioen vanaf 55 jaar Criterium bijvoorbeeld: minimaal 20 uur p/w tot 65 jaar en 10 uur p/w bij 65+- Pas pensioen aan op primaire inkomensbehoefte: Hoog deeltijdpensioen tot leeftijd 75, maximaliseren op Loongrens SZ vanaf 75- Zekerheid en financiering verbeteren: Beperk inflatierisico, bijvoorbeeld: Inflatie garanderen tot maximaal Loongrens SZ Aanvullend Pensioen (3e pijler)- Faciliteer aanvullend deeltijdpensioensparen (Levensloop)- Subsidie (overheid, werkgevers) op deeltijdpensioensparen (Zilvervlootprincipe)- Koppel deze subsidie aan 'preventief gezond gedrag' Bijv.: Participatie Gezondheidsonderzoeken, Health Checks, RI&E, Mobiliteitsplan Conclusies : Maatregelen ter overweging II : 72 Conclusies : Maatregelen ter overweging II Voltijd '55-Plus' werknemers: Langer, maar Minder werkenFaciliteer (arbeidsvoorwaarden, diensten) waar nodig (belasting versus capaciteit) tijdig (preventief) dat voltijd werknemers vanaf 55 jaar minder en daardoor ook langer kunnen blijven werken Deeltijd '50-Min' werknemers: Meer werken Stimuleer en faciliteer (o.a. fiscaal), voor deeltijd(<20 uur p/w) medewerkers jonger dan 50 jaar, uitbreiding van werktijd tot 20 uur per week. Stimuleer Mobiliteit- Formuleer eisen (normen) voor Leeftijdsbewust personeelsbeleid- Stimuleer en faciliteer preventief in- en externe mobiliteit van werknemers Bijvoorbeeld d.m.v. externe begeleiding en aanvullende financiering. - Verplichte mobiliteitsscan op leeftijd 40 en 50 of na 10 jaar in dezelfde functie. Innoveren Zorgdiensten- Stimuleer (financieel, fiscaal) arbeidsparticipatie in Mantelzorg, - Kinderopvang en Zorg door inzet van met name 55+ ers Conclusies : Maatregelen ter overweging III : 73 Conclusies : Maatregelen ter overweging III Zorg- Stel (financiële) limieten/condities aan jaarlijkse zorgkosten in basispakket- Beperk basispakket tot absoluut minimum- Leg relatie tussen 'gezond preventief gedrag' en 'recht op vergoeding' Bijvoorbeeld: Bij niet deelname aan een nader gedefinieerd pakket preventie (bevolkings)onderzoeken, wordt het basispakket beperkt tot 'passieve behandeling'- Breidt de aanvullende verzekering uit o.b.v bonus/malus systeem Health diensten leveranciers- Ontwikkeling van branchebrede uniforme preventie-onderzoeken, health checks,etc.- Ontwikkeling van een individuele vitaliteitsscan - Ontwikkeling van mobiliteitsscans o.b.v. Belasting versus Belastbaarheid (meten arbeidsvermogen, inzet Workability Index)- Advies in- en externe mobiliteit, deeltijdpensioen (hoeveel uur, welk werk)- Begeleiding en opvolging advies inclusief plaatsing ( “Mobiliteitsmakelaar” )- Ontwikkeling kwantitatief Mobiliteits-beslissingsmodel voor wg-ers en wn-ers - Ontwikkeling ziekte vroegsignaleringssystemen Conclusies : Maatregelen ter overweging IV : 74 Conclusies : Maatregelen ter overweging IV Werkgevers- Definieer Leefijdsbewust PersoneelsBeleid (LBP) in organisatie- Vertaal LPB in een beter rendement en gezonde hogere groei van de onderneming (roep externe hulp in als dit onmogelijk lijkt)- Schaf beloningsbeleid o.b.v. Ancieniteit of leeftijd af- Voer beloningsbeleid o.b.v. Prestatie (toegevoegde waarde) en arbeidsvermogen in- Regel In-, Door- en Uitstroom preventief en actief, o.b.v. een kostenanalyse- Regel Pro-, RE- en DE-motie in arbeidsvoorwaarden en CAO's- Geef Health diensten leveranciers een adviestaak tbv managers en HR. Reken af o.b.v. performance.- Faciliteer, beloon gezond gedrag en actieve opstelling werknemers in benefit pakket- Voer Mantelzorg vriendelijk personeelsbeleid in- Geef de OR en vakbonden een actieve committerende, rol- Voer met OR of bonden afgesproken maatregelen effectief door Overheid- AOW leeftijd fasegewijs optrekken naar leeftijd 70 jaar- Schaf 'Pensioenleeftijd 65' in CAO's af- Marktwerking (vraag/aanbod) Zorg versnellen- Preventie stimuleren, faciliteren; Sociale partners meer betrekken in beleid Conclusies: Een nieuw verzekeringsmodel 2020? : 75 Conclusies: Een nieuw verzekeringsmodel 2020? Vergrijzing: Visie vertalen in actie... : 76 Vergrijzing: Visie vertalen in actie... Bron foto robot: Honda 2040 2008

Add a comment

Related presentations

Related pages

Ageing - WHO | World Health Organization

Ageing: WHO health topic page on ageing links to descriptions of activities, reports, publications, statistics, news, multimedia and events, as well as ...
Read more

Policy - European Commission | Choose your language ...

Ageing is one of the greatest social and economic challenges of the 21st century for European societies. It will affect all EU countries and most policy areas.
Read more

ageing - UNFPA - United Nations Population Fund

Hier sollte eine Beschreibung angezeigt werden, diese Seite lässt dies jedoch nicht zu.
Read more

Vergrijzing / Ageing - kansen en risico's | LinkedIn

Group Profile. Deze Linkedin groep is bedoeld om informatie uit te wisselen en discussie te voeren, ideeën uit te wisselen over vergrijzing / ageing.
Read more

Population ageing in Europe - net4society - Net4Society ...

Population ageing in Europe: facts, implications and policies Outcomes of EU‑funded research Directorate‑General for Research and Innovation
Read more

WHO | Ageing and life-course - WHO | World Health Organization

Ageing and the life course: WHO's activities related to ageing in the areas of health services, rehabilitation and long-term care, prevention of disease ...
Read more

vergrijzing - English translation - bab.la Dutch-English ...

Translation for 'vergrijzing' in the free Dutch-English dictionary and many other English translations.
Read more

World Population Ageing - Welcome to the United Nations ...

This report was prepared by the Population Division as a contribution to the 2002 World Assembly on Ageing and its follow-up. The report provides a ...
Read more

CBS - Population ageing - New

Themes; Agriculture; Construction and housing; Education; Enterprises; Financial and business services; Government and politics; Health and welfare; Income ...
Read more

Ageing - Social Policy and Development Division

Ageing - Social Policy and Development Division ... DSPD Ageing is the focal point within the United Nations system on matters related to ageing.
Read more