UNIDADE DIDÁCTICA DO ENTROIDO 2014

50 %
50 %
Information about UNIDADE DIDÁCTICA DO ENTROIDO 2014
Education

Published on February 19, 2014

Author: remebuma

Source: slideshare.net

O ENTROIDO EN GALICIA Equipo de Dinamización da Lingua Galega Entroido 2014 CEIP Ponte dos Brozos Felipe Senén Arteixo

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Étimo Esta celebración coñec coñecémola en Galicia cos nomes de Entroido, Antroido, Intruido, Entruido, Entrudo e Entroiro. Todos teñen a súa orixe no termo latino introitus, que significa entrada ou comezo. O étimo fai referencia a un significado da festa como entrada ou comezo nunha nova estación, a nunha primavera. Tamén, é admisible a voz carnaval, con dous posibles étimos: para uns con este termo procede do vocábulo italiano carnevale, e este, á súa vez, da expresión antiga carne levare (sacar a carne); para outros, a súa orixe está na para expresión latina carrus navalis, ou sexa, unha carroza decorada que posiblemente saíse en desfile durante estas datas. Orixe O Entroido é celebrado en toda Europa dende épocas descoñec descoñecidas. Non se sabe con certeza a súa orixe, algúns pensan que vén da tradición celta, outros que esta na adoración ao deus Baco. A festa ten conexión con celebracións pagás da antigüidade, relacionadas cos ciclos agrarios e co equinoccio de primavera, pero p engadíronselles elementos de orixe romana, cristiá e medieval. Coa chegada do cristianismo esta celebración mesturouse coa despedida da carne antes do período 1

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 de abstinencia, de recollemento da Coresma que comeza o mércores de Cinza. , O Entroido quere significar a volta ó mundo do revés, a subversión, a ruptura das convencións sociais e o cambio de roles. A festa en Galicia En Galicia o Entroido celébrase dende sempre. Existen manifestacións dunha fonda tradición e que aínda perduran hoxe mesturadas con elementos máis novos. ⇒ Máscaras: scaras: - Cigarróns, Cigarróns, personaxes enmascarados e adornados, teñen a orixe nos cobradores ou levantadores da caza (Verín). - as Pantallas, que amolan ós viandantes con dúas vexigas cheas de aire (Xinzo da Limia). - Peliqueiros, sú Peliqueiros personaxes que se distinguen pola súa animalización: n: non falan, levan chocas coma os animais, zorregan á xente e levántanlle a saia á ás mulleres, (Laza) - Correos, veciñanza ofrecendo cós Xenerais "canten" a s Os Correos, que van pola veci cada unha das casas a cambio dunha doazón. - Volantes, Volantes, bailan arredor do Santo Entroido (Chantada) - ns Vilariño, Boteiros e Folións de Viana, Manzaneda e Vilari o, que camiñan en grupos de 30 o 40 polas rúas. an ou 2

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 - Encontros de Xenerais do Ulla, un exercito do pobo e o dos invasores, lembranza da guerra da Independencia española, en Boqueixón, Estrada, Vedra e Silleda. - Foliós, grupo de homes e mulleres que van dunha a outra parroquia facendo soar as cornas, sachos, gadañas, fouciños...(M fouciños...(Manzaneda) - Felos, Felos, invaden o pobo co son das chocas e perseguen aos que se meten con eles. (Maceda) - Charrúa, Charrúa, viste roupas vellas e de cores chamativas. Vai en solitario.(Allariz) - Madamas e Galáns, personaxes que satirizan á aristocracia (Cangas e Galáns, Vilaboa) - Irrio, Irrio, home con máscara e de traxe ao que a xente ten que obedecer e gardar ríspeto (Casto Caldelas) - Vergalleiros de Sarreaus - Murrieiros da Teixeira - Troteiros de Bande - Riós, Vellarróns de Riós etc. ⇒ O Meco entrudios, diferentes termos, Lardeiros, mecos, momos, compadres ou entrudios, son d para designar o momento: a personificación do Entroido. A orixe deste boneco de carácter mullereiro, libertino e larpeiro segundo larpeiro, o padre Sarmiento, está na vila mariñeira do Grove, onde o Meco exercía de crego, e a súa debilidade eran as mulleres. Foron precisamente es estas as que o esganaron nunha figueira e despois, durante o xuízo, ante a pregunta de quen aforcara o Meco, os grovenses responderon: Matámolo todos! eco, 3

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 O Meco, é un boneco, normalmente feito de palla e con esqueleto de paus, que recrea a figura humana, vestida de xeito estrafalario, na que acostuman a acentuarse os seus atributos. Tamén, pode ser feminina ou aparecer en parella. O Meco anuncia a chegada da festa, o tempo do reino de don Carnal. Elabóranse días antes da festa e colócanse en colócanse lugares estratéxicos e visibles do pobo. Representa a suspensión epresenta da orden establecida e o acceso a un tempo diferente e moi intenso, marcado pola inversión de valores e a troula. A súa queima ao final do Martes de Entroido ou Mércores de Cinza, representa a fin da festa festa. Federico Cocho dinos que as representacións do Entroido teñen un carácter dual, por un lado representan todos os males da comunidade e por outro, laméntase a súa morte como representante da ledicia e desenfreo do tempo de Entroido. ⇒Outros costumes: - Animais como pode ser unha vaca, o burro ou o galo, reais ou simulados simbolizan o Entroido en si e interveñen na festa, ben para ser burlados e escarmentados, ben para actuar activamente facendo falcatruadas. - Comparsas, Comparsas, teñen a súa orixe nas festas de tolos laicas que organizaron grupos de burgueses e nobres, Coruña e Ferrol - Choqueiros, a xente disfrázase ca roupa vella, en hoqueiros toda Galicia. - O Oso de Salcedo, en Salcedo (A Pobra do Brollón). Brollón - O merdeiro en Vigo 4

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 No Entroido todo está permitido. Son comúns os discursos coma os testamentos, os arranques ou coplas, que son sátiras da realidade e de feitos acontecidos durante o ano. O que prima é o espírito de crítica e a posibilidade de dicir esas cousas con ton de sátira. Ciclo do Entroido O ciclo do Entroido é o período de tempo en que se celebra o Entroido, xeralmente ao longo do mes de febreiro ou inicios de marzo, e con diferente duración segundo os lugares. ⇒ períodos Os períodos de esmorga Borrallento: Domingo Fareleiro ou Borrallento Neste data é costume que os veciños se manchen uns a outros con "borralla" ou "farelo", a fariña de peor calidade. Xoves de Compadres: Neste día realízase unha tradicional pelexa entre sexos. As mozas fabrican un boneco ou varios bonecos que representan os homes e tentan queimalo, mentres os mozos loitan por llo roubar. Oleiro:Hai celebracións diferentes segundo os Domingo Corredoiro ou Oleiro: lugares. Tradicionalmente era cando se facía a corrida do galo; en Laza lánzanse formigas enriba da xente, en Xinzo celébrase o xogo das olas.. Comadres: Xoves de Comadres Ao revés do de Compadres, son os homes os que fan un ou varios bonecos con feitura de muller e son estas quen loitan por llelo sacar. Entroido ntroido: Domingo de Entroido Comeza a festa maior. Martes de Entroido: Celébranse os "Testamentos" do Entroido e entérrase a representación da festa. Mércores de Cinza: Remata a festa, e é o do enterro da sardiña. 5

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 A comida no Entroido Dentro da filosofía do Entroido esta comer e beber até o límite. o A festa do Entroido é un momento de abundancia e fartura na mesa, antítese do tempo de prohibición que se aveciña a Coresma. Celébranse comidas familiares, veciñais, festas gastronómicas, peticións de alimentos polas casas, agasallos e invitacións mutuas. A gran comida ten lugar Martes de Entroido ou Lardeiro (de lardo = graxa do porco); nalgunhas zonas trasládase ao Domingo Lardeiro ou ao xoves anterior. nterior. O porco é o rei da festa. Nestas datas cómese a cachucha, cachola, cacheira, cachela ou cachaza, que é a cabeza, o lacón o rabo e as orellas do porco con lacón, grelos, patacas e chourizos. Nalgunhas zonas preparan o botelo ou a androlla, relos, embutidos feitos co intestino groso do porco. tos O labrego galego en Carnavales Come lacón para esquecer os seus males; n e en bailes e foliadas dixíreo despois a bofetadas reo Por iso os lacóns Non producen xamais indixestións. Os doces de Entroido máis característicos e estendidos son as filloas e as orellas. Tamén son deste tempo a bica, as flores e as follas de limón. 6

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Contesta as preguntas. 1. Escribe os nomes cos que se coñece a festa do Entroido en Galicia? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… latino? 2. Que quere dicir a palabra Entroido se temos en conta o étimo latino? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 3. Que significa o Entroido? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 4. Nomea cinco tipos de máscaras do Entroido. ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 5. Cantos termos coñeces para nomear a personificación do Entroido. ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 7

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 6. Que é o Meco? Como se fai? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 7. Cando queimamos o Meco? ………………………………………………………………………………………………………………………… 8. Que é o Ciclo do Entroido? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 9. Cales son as principais datas do ciclo do Entroido? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 10. Que personaxes das máscaras se distinguen pola súa animalización? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 8

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 festa? 11. Cal é a comida típica desta festa? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 12. En Galicia temos moitos sobremesas diferentes nestas datas. Busca a receita da que máis che guste e escríbea. ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 9

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Busca no dicionario as seguintes palabras: ABSTINENCIA – CORESMA – LIBERTINO- BORRALLENTO – SÁTIRA COMPADRE – OLEIRO – COMPARSA - BICA Atopa nesta sopa de letras as seguintes palabras relacionadas coa festa do Entroido. ENTROIDO – MECO - CHOQUEIROS – FELOS –CIGARRONS- PELIQUEIROS – PANTALLAS – GRELOS – ORELLAS - FILLOAS 10

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 concellos Colorea os de vermello os concellos onde se celebra o Entroido con máscaras e de verde os concellos que o celebran con outros costumes. 11

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 sitúa Investiga e sitúa no calendario do 2014 as celebracións do Entroido. F E LUNS B MARTES R MÉRCORES E XOVES I R VENRES O SÁBADO DOMINGO 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 M LUNS A MARTES R MÉRCORES Z XOVES O VENRES SÁBADO DOMINGO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1O 11 12 13 14 15 16 12

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Investiga e escribe o nome scribe da máscara e o Concello ao que pertence a celebración. …………………………………………………………………………… ……………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………… …………………………………………………………………………… 13

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 …………………………………………………………………………… ……………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… ……………………………… …………………………………………………………………………… 14

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Relaciona estas celebracións do Entroido co Concello correspondente. PELIQUEIROS VERÍN CHARRÚA MANZANEDA CIGARRÓNS XINZO MADAMAS CHANTADA COMPARSAS ALLARIZ PANTALLAS SALCEDO FOLIÓS A CORUÑA e FERROL VOLANTES CANGAS e VILABOA OSO DE SALCEDO LAZA BOTEIROS VIANA colorea Escribe o nome das provincias e colorea a provincia onde se celebra máis o Entroido. 15

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 AS PANTALLAS Qué fai unha Pantalla As Pantallas son as encargadas da orde nos días de Entroido, buscan aos veciños que cometeron a erixía de saíren á rúa sen se disfrazar. Se é bailando muller acósana, brincando e diante dela. Se é home sentirase orgulloso de que o condenen a pagar uns viños na tasca condenen e as pantallas agradecidas botaranlle unha cantiga. Que non debe facer unha Pantalla Bater coas vexigas na xente romper botellas e vasos na rúa descubrir a xente, omper rúa, cara (só dentro dos bares) pedir cartos, abordar ou molestar a descoñecidos e bares), bordar forasteiros. A Pantalla non desfila. A máscara A pantalla é o nom da máscara, que dá o nome nome ao conxunto. Faise dunha soa peza de cartón, papel de periódico, feltro, fariña, auga e pintura. Despois, encaixase na cara e cabeza collendo a forma de gorro xase ríxido que remata na parte frontal. Ten cara de demo, leva cornos e pon cara de sorna. A parte de riba, adórnase con motivos astrais ou animais totémicos. O traxe As pantallas visten camisa e calzóns brancos, abrigo vermello ou negro , negro, pano (normalmente vermello), polainas negras e zapatos negros. Levan na cintura unha faixa vermella xunto con as campás. A indumentaria non está completa sen as vexigas, que se repoñen cada vez que se rompen. 16

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 En que Concello podemos ver as Pantallas? Investiga como se celebra o Entroido e cales son as datas máis significativas. Pantalla. Colorea a máscara da Pantalla. 17

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Saberías explicar o que nos queren dicir estes refráns? ⇒ Entroido ao tizón, a Pascua ao sol. ⇒ Pascuas con quen quixeres, entroidos coas túas mulleres. ⇒ Non todos os martes son días de Entroido. ⇒ Entroido larafuzán, comíchesme a carne e deixáchesme o pan. Coñeces A continuación tés unha Cantiga de Entroido. Coñeces ti algunha?. Escríbea ou inventa unha. Cantiga de Entroido. Adeus martes de Entroido, adeus, meu amiguiño, ata Domingo de Pascua non comerei máis touciño. Adios, martes de antroido, adios meu queridiño hasta domingo de pascua non volvo untar o fuciño. Cantiga popular 18

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Aprende e colorea. 19

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 máscara Colorea a máscara que se repite. 20

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Colorea. Colorea. 21

EQUIPO DE DINAMIZACIÓN DA LINGUA GALEGA CEIP PONTE DOS BROZOS - ARTEIXO CURSO 2013 - 2014 Páxinas con recursos http://coordinadoraendl.org/2014entroido/index.php http://www.xunta.es/linguagalega/search/node/entroido http://phpwebquest.org/wq26/caza/soporte_mondrian_c.php?id_actividad=84724&id_ pagina=1 (3º ciclo) Lims http://dl.dropboxusercontent.com/u/14722558/ENTROIDO/entroido.html (Conto con actividades) http://www.chiscos.net/almacen/lim/entroido-anam/entroido-anam.html (Conto: Entroido na carballeira) http://bibliotics.blogspot.com.es/2013/01/entroido.html http://www.chiscos.net/almacen/lim/entroido4/lim.swf?libro=entroido.lim ( 0 Entroido na provincia de Ourense). http://chiscos.net/f1/entroidocolaborativo/lim.swf?libro=entroidocolaborativo.lim (Sobre o Entroido) Fontes: http://www.culturagalega.org http://www.galiciaespallada.com.ar http://abibliotecadefillos.blogaliza.org http://www.galeon.com/carnaval_ourense/pro10.htm El Carnaval tradicional gallego O Carnaval en Galicia.- Federico Cocho A personificación da festa.- Ángeles Rodríguez 22

Add a comment

Related presentations

Related pages

Entroido - coordinadoraendl.org

O entroido. Unidade didáctica que achega o entroido galego ao alumnado de Infantil e Primaria a través ... UNIDADE DIDÁCTICA DO ENTROIDO 2014 de REME ...
Read more

O baúl de cuarto: O ENTROIDO

... e ogando a ser o que non somos o resto do ano: héroes, cociñeiros, avós, ... CURSO 2013 2014. ... XOGA CO ENTROIDO; UNIDADE DIDÁCTICA; O ENTROIDO;
Read more

orientacióncondesa: RECURSOS PARA ENTROIDO

Recursos educativos para Entroido da WEb educativa do ... Recompilación de materiais e Unidade didáctica “El Carnaval” do ... Premios OrienTapas 2014.
Read more

O ENTROIDO - symbaloo.com

"Ya llegó el carnaval Fichas entroido ... somos piratas Carnaval carnaval UNIDADE DIDÁCTICA Poesía: Los mosquitos LA MONA RAMONA Percusion U. Didáctica ...
Read more

Entroido-recursos educativos - bibliocole - Google Sites

ACTIVIDADES arredor do entroido de Vilaboa, elaboradas en ardora e jclic polo ENDL e o equipo TIC do Ceip Mestre Valverde Mayo.
Read more

AulaTic: UNIDADE DIDÁCTICA: A PRIMAVERA

Ademáis do noso proxecto sobre Educación Vial, comenzaremos a traballar a Unidade Didáctica da Primavera. ... o samaín, halloween, o nadal,o entroido ...
Read more

ATLAS DOS SOÑOS: RECURSOS E LECTURAS PARA O MAGOSTO

UNIDADE DIDÁCTICA "O ... Recursos Entroido 2014. ... documental deste ano,así que nestas datas estamos investigando unha figura do entroido ...
Read more

A lúa de Mos: UNIDADE DIDÁCTICA DE ROSALÍA DE CASTRO ...

UNIDADE DIDÁCTICA DE ROSALÍA DE CASTRO, publicado no blog "OS POEMAS DO RÍO", autora: ... RECURSOS PARA O ENTROIDO Entroido na provincia de ...
Read more