Systemy Nawigowania

50 %
50 %
Information about Systemy Nawigowania

Published on November 24, 2007

Author: skorkas

Source: slideshare.net

Dr Stanisław Skórka Systemy nawigacji SPAI: Systemy wyszukiwania informacji Wykład 2

Do momentu pojawienia się systemów hipertekstowych pojęcia „nawigowanie” i „nawigacja” kojarzono jedynie z żeglarstwem (łac. navigare – żeglowanie. Słownik PWN, 1995).

Do momentu pojawienia się systemów hipertekstowych pojęcia „nawigowanie” i „nawigacja” kojarzono jedynie z żeglarstwem (łac. navigare – żeglowanie. Słownik PWN, 1995).

Nawigowanie (nawigacja) jest procesem polegającym na znajdowaniu drogi i podążaniu nią w celu dotarcia do poszukiwanej informacji, opartym na wiedzy i informacji o środowisku, w którym się odbywa. o nawigowaniu jako metodzie poszukiwania można mówić w kontekście poznawczym i przemieszczania się po systemie dokumentów (Jul, Furnas, 1998).

jest procesem polegającym na znajdowaniu drogi i podążaniu nią w celu dotarcia do poszukiwanej informacji, opartym na wiedzy i informacji o środowisku, w którym się odbywa.

o nawigowaniu jako metodzie poszukiwania można mówić w kontekście poznawczym i przemieszczania się po systemie dokumentów (Jul, Furnas, 1998).

Nawigowanie (2) Gary Marchionini (1995) uznał nawigowanie za jedną z technik przeglądania, obok skanowania, obserwowania, monitorowania, czyli podstawowych procesów występujących podczas wyszukiwania informacji. „ przeglądanie” synonimem „nawigowania”: niezbędne jest rozdzielenie tych dwóch pojęć z powodu różnic w zadaniach, do jakich są stosowane.

Gary Marchionini (1995) uznał nawigowanie za jedną z technik przeglądania, obok skanowania, obserwowania, monitorowania, czyli podstawowych procesów występujących podczas wyszukiwania informacji.

„ przeglądanie” synonimem „nawigowania”: niezbędne jest rozdzielenie tych dwóch pojęć z powodu różnic w zadaniach, do jakich są stosowane.

Przeglądanie (browse) Występuje w behawioralnym modelu wyszukiwania informacji Davida Ellisa (1989), proces odbioru treści wyświetlanej na ekranie monitora w celu odnalezienia poszukiwanej informacji, zorientowania się w położeniu oraz zadecydowaniu, dokąd można się udać – czyli jest elementem strategii wyszukiwawczej decydującym o dalszym przebiegu poszukiwań.

Występuje w behawioralnym modelu wyszukiwania informacji Davida Ellisa (1989),

proces odbioru treści wyświetlanej na ekranie monitora w celu odnalezienia poszukiwanej informacji, zorientowania się w położeniu oraz zadecydowaniu, dokąd można się udać – czyli jest elementem strategii wyszukiwawczej decydującym o dalszym przebiegu poszukiwań.

Konteksty nawigowania odniesienie do nawigowania w środowisku geograficznym (Parunak, 1989) aktywność poznawcza oparta na przestrzennych modelach informacyjnych na podstawie teorii grafów przeprowadzili nawigacja przez zapytania

odniesienie do nawigowania w środowisku geograficznym (Parunak, 1989)

aktywność poznawcza

oparta na przestrzennych modelach informacyjnych

na podstawie teorii grafów przeprowadzili

nawigacja przez zapytania

1. Nawigowanie wirtualne i rzeczywiste użytkownik, podobnie jak podróżnik, potrzebuje drogowskazów, pięć strategii nawigowania: identyfikatory , ścieżki , kierunki , dystans – czyli odległość od celu, oraz mniej lub bardziej przybliżony adres (Parunak 1989) strategia adresowa ( address strategy ) i dystansu ( distance strategy ) nie występuje podczas w środowiskach wirtualnych, ze względu na brak lub nieznajomość punktów orientacyjnych pomagających w dotarciu do celu (cztery strony świata, Gwiazda Polarna)

użytkownik, podobnie jak podróżnik, potrzebuje drogowskazów,

pięć strategii nawigowania: identyfikatory , ścieżki , kierunki , dystans – czyli odległość od celu, oraz mniej lub bardziej przybliżony adres (Parunak 1989)

strategia adresowa ( address strategy ) i dystansu ( distance strategy ) nie występuje podczas w środowiskach wirtualnych, ze względu na brak lub nieznajomość punktów orientacyjnych pomagających w dotarciu do celu (cztery strony świata, Gwiazda Polarna)

2. Aktywność poznawcza polega na wyborze jednej z możliwych ścieżek, kolejne wybory kierunków zależą od wiedzy i informacji o systemie (Jul, Furnas, 1998, s. 97) składa się z zadań wykonywanych podczas nawigowania: poruszanie się (obchód ang. traversal ), oraz kierowanie ( steering ) - kontrolowanie ruchu Podstawowe fazy występujące podczas nawigowania: przenoszenie się ( locomotion ) - ukierunkowane i celowe przemieszczanie się użytkownika, podejmowanie decyzji - występuje w sposób ciągły podczas nawigowania, użytkownik decyduje o wyborze kierunku, zakończeniu poszukiwania, uzależnione jest od wiedzy deklaratywnej i proceduralnej, przetwarzanie - proces przyrostowy odbywający się w czasie rzeczywistym obejmuje wspomniane wyżej elementy składowe (Jul, Furnas, 1997).

polega na wyborze jednej z możliwych ścieżek, kolejne wybory kierunków zależą od wiedzy i informacji o systemie (Jul, Furnas, 1998, s. 97)

składa się z zadań wykonywanych podczas nawigowania: poruszanie się (obchód ang. traversal ), oraz kierowanie ( steering ) - kontrolowanie ruchu

Podstawowe fazy występujące podczas nawigowania:

przenoszenie się ( locomotion ) - ukierunkowane i celowe przemieszczanie się użytkownika,

podejmowanie decyzji - występuje w sposób ciągły podczas nawigowania, użytkownik decyduje o wyborze kierunku, zakończeniu poszukiwania, uzależnione jest od wiedzy deklaratywnej i proceduralnej,

przetwarzanie - proces przyrostowy odbywający się w czasie rzeczywistym obejmuje wspomniane wyżej elementy składowe (Jul, Furnas, 1997).

Etapy procesu nawigowania wg S. Jul i G. Furnasa (1997)

2. Aktywność poznawcza (2) różnice pomiędzy zadaniami poszukiwania ( searching ) i przeglądania ( browsing ) wyszukiwanie ( searching ) jest zadaniem polegającym na odnalezieniu znanego celu za pomocą zapytań ( querying ), przeglądanie - zadanie realizowane poprzez nawigowanie - polegające na zorientowaniu się, co na dany temat dostępne jest w zasobach informacyjnych (Furnas, 1997).

różnice pomiędzy zadaniami poszukiwania ( searching ) i przeglądania ( browsing )

wyszukiwanie ( searching ) jest zadaniem polegającym na odnalezieniu znanego celu za pomocą zapytań ( querying ),

przeglądanie - zadanie realizowane poprzez nawigowanie - polegające na zorientowaniu się, co na dany temat dostępne jest w zasobach informacyjnych (Furnas, 1997).

3. Nawigacja przestrzenna Nawigowanie przestrzenne stosowane w systemach wirtualnej rzeczywistości, np.: w programach trójwymiarowych symulujących wirtualny świat, przypomina odnajdywanie drogi w rzeczywistym świecie. Stosując tę strategię użytkownik wykorzystuje powiązania pomiędzy obiektami w przestrzeni ( w lewo, nad, pod, na zewnątrz ).

Nawigowanie przestrzenne stosowane w systemach wirtualnej rzeczywistości, np.: w programach trójwymiarowych symulujących wirtualny świat, przypomina odnajdywanie drogi w rzeczywistym świecie. Stosując tę strategię użytkownik wykorzystuje powiązania pomiędzy obiektami w przestrzeni ( w lewo, nad, pod, na zewnątrz ).

3. Nawigacja przestrzenna (2) Nawigowanie semantyczne - poruszanie się pomiędzy obiektami w oparciu o interpretację znaczenia treści zawartej w węźle (stronie). Odnosi się do związków semantycznych: podobny, jednakowy, większy , mniej/bardziej ogólny , itp. Stosowany w systemach zorganizowanych za pomocą powiązań znaczeniowych, jak np.: programy na CD-ROMach, systemy hipermedialne lub systemy pomocy, (tzw. HELP).

Nawigowanie semantyczne - poruszanie się pomiędzy obiektami w oparciu o interpretację znaczenia treści zawartej w węźle (stronie).

Odnosi się do związków semantycznych: podobny, jednakowy, większy , mniej/bardziej ogólny , itp.

Stosowany w systemach zorganizowanych za pomocą powiązań znaczeniowych, jak np.: programy na CD-ROMach, systemy hipermedialne lub systemy pomocy, (tzw. HELP).

3. Nawigacja przestrzenna (3) Nawigowanie społeczne - poruszanie się pomiędzy węzłami oparte jest na śladach aktywności innego użytkownika lub grupy użytkowników (Dourish, Chalmers, 1994). Cechą podstawową: wykorzystanie sygnałów i wskazówek pozostawionych przez inne osoby. Użytkownik wybiera linki używane wcześniej przez innego nawigującego .

Nawigowanie społeczne - poruszanie się pomiędzy węzłami oparte jest na śladach aktywności innego użytkownika lub grupy użytkowników (Dourish, Chalmers, 1994).

Cechą podstawową: wykorzystanie sygnałów i wskazówek pozostawionych przez inne osoby. Użytkownik wybiera linki używane wcześniej przez innego nawigującego .

4. Teoria grafów przeszukiwanie szerokie ( breadth-first search ), polega na odwiedzaniu najpierw węzłów (dokumentów), które są bezpośrednio połączone z węzłem startowym. Użytkownik po przejrzeniu dokumentu cofa się do węzła startowego

przeszukiwanie szerokie ( breadth-first search ), polega na odwiedzaniu najpierw węzłów (dokumentów), które są bezpośrednio połączone z węzłem startowym. Użytkownik po przejrzeniu dokumentu cofa się do węzła startowego

4. Teoria grafów (2) przeszukiwanie głębokie ( depth-first search ): wykorzystanie odsyłaczy prowadzących do węzłów usytuowanych na poziomie niższym niż węzeł bieżący. Jeżeli z węzła bieżącego nie ma odnośników nieodwiedzonych, wówczas użytkownik cofa się do węzła startowego przeszukiwanie dowolne ( random search ): charakteryzuje się wyborem przez użytkownika odnośników według dowolnych kryteriów

przeszukiwanie głębokie ( depth-first search ): wykorzystanie odsyłaczy prowadzących do węzłów usytuowanych na poziomie niższym niż węzeł bieżący. Jeżeli z węzła bieżącego nie ma odnośników nieodwiedzonych, wówczas użytkownik cofa się do węzła startowego

przeszukiwanie dowolne ( random search ): charakteryzuje się wyborem przez użytkownika odnośników według dowolnych kryteriów

Inne typologie Z punktu widzenia celu wyszukiwania : eksploracja ( exploration ): nie ma sprecyzowanego celu lub chce uzyskać ogólny przegląd zasobów - eksploruje przestrzeń informacyjną. znajdowanie drogi ( wayfinding ) - znajomość celu, wówczas znajduje do niego drogę, identyfikacja obiektów ( object identification ) interesujące są jedynie obiekty zawierające dany atrybut lub cechę, np.: o podobnej tematyce, stara się zidentyfikować je bez względu na to czy są rozproszone czy też zorganizowane w jednym miejscu.

Z punktu widzenia celu wyszukiwania :

eksploracja ( exploration ): nie ma sprecyzowanego celu lub chce uzyskać ogólny przegląd zasobów - eksploruje przestrzeń informacyjną.

znajdowanie drogi ( wayfinding ) - znajomość celu, wówczas znajduje do niego drogę,

identyfikacja obiektów ( object identification ) interesujące są jedynie obiekty zawierające dany atrybut lub cechę, np.: o podobnej tematyce, stara się zidentyfikować je bez względu na to czy są rozproszone czy też zorganizowane w jednym miejscu.

Modele nawigowania i kryteria ich podziału Wg kryterium poznawczego - eksploracja - znajdowanie drogi - identyfikacja obiektów Wg teorii grafów - przeszukiwanie głębokie - przeszukiwanie wszerz Wg przestrzeni informacyjnych - przestrzenne - semantyczne - społeczne Wg narzędzi nawigacyjnych - oparte na zapytaniach - oparte na linkach

Rodzaje systemów nawigacji James Kalbach nawigacja strukturalna n. łączona n. użyteczna (wspomagająca) Morville, Rosenfeld globalny lokalny kontekstowy

James Kalbach

nawigacja strukturalna

n. łączona

n. użyteczna (wspomagająca)

Morville, Rosenfeld

globalny

lokalny

kontekstowy

Kategorie nawigacji (J. Kalbach) strukturalna łącząca wspomagająca

Wspieranie nawigowania (mechanizmy) nawigowanie stopniowe (sekwencyjne) i stronicowe okruchy chleba (nić Ariadny) mapy stron , drzewa nawigacyjne , chmury tagów dynamiczne menu paski nawigacyjne przyciski Wstecz i Dalej Historia

nawigowanie stopniowe (sekwencyjne) i stronicowe

okruchy chleba (nić Ariadny)

mapy stron ,

drzewa nawigacyjne ,

chmury tagów

dynamiczne menu

paski nawigacyjne

przyciski Wstecz i Dalej

Historia

Problemy użytkownika nawigującego Gdzie jestem? Gdzie mogę się udać? Jak mogę się tam dostać? W jaki sposób mogę wrócić do miejsca gdzie już wcześniej byłem?

Gdzie jestem?

Gdzie mogę się udać?

Jak mogę się tam dostać?

W jaki sposób mogę wrócić do miejsca gdzie już wcześniej byłem?

Cykl nawigowania (wg D.Danielsona) przyzwyczajenie reorientacja prognozowanie

Strategie poszukiwania informacji Model Ellisa Technika zbierania jagód Marcii Bates Proces wyszukiwania informacji Carol Kuhlthau Strategia Gary’ego Marchionini

Model Ellisa

Technika zbierania jagód Marcii Bates

Proces wyszukiwania informacji Carol Kuhlthau

Strategia Gary’ego Marchionini

Model zachowania wyszukiwawczego podczas nawigowania S.Skórka s. 167

S.Skórka s. 167

Rozmieszczenie na stronie Wbudowane systemy nawigacyjne: globalny, lokalny i kontekstowy

łatwość wyuczenia konsekwencja w lokalizacji linków na stronie dostarczanie informacji oferowanie alternatywnego wyboru prezentowanie czytelnych komunikatów używanie jasnych i zrozumiałych etykiet (nazw) zgodność z tematyką strony (dokumentu) wspomaganie celów i zachowań użytkowników. Systemy nawigacyjne Cechy i zadania

łatwość wyuczenia

konsekwencja w lokalizacji linków na stronie

dostarczanie informacji

oferowanie alternatywnego wyboru

prezentowanie czytelnych komunikatów

używanie jasnych i zrozumiałych etykiet (nazw)

zgodność z tematyką strony (dokumentu)

wspomaganie celów i zachowań użytkowników.

Problemy podczas nawigowania Zagubiony w hiperprzestrzeni ( Lost in hyperspace) Przeładowanie poznawcze ( Cognitive overload) Przeładowanie informacji (Information overload) „ pustynna mgła” (desert fog) Problem „co jest za drzwiami”

Zagubiony w hiperprzestrzeni ( Lost in hyperspace)

Przeładowanie poznawcze ( Cognitive overload)

Przeładowanie informacji (Information overload)

„ pustynna mgła” (desert fog)

Problem „co jest za drzwiami”

Systemy nawigacyjne Zalecenia Nie zmieniaj lokalizacji menu Wyróżniaj etykiety linków Stosuj kilka systemów nawigacji Informuj o aktualnej lokalizacji użytkownika Buduj kontekst (scenariusz) nawigowania Ograniczaj występowanie zagubienia w przestrzeni i przeładowania poznawczego

Nie zmieniaj lokalizacji menu

Wyróżniaj etykiety linków

Stosuj kilka systemów nawigacji

Informuj o aktualnej lokalizacji użytkownika

Buduj kontekst (scenariusz) nawigowania

Ograniczaj występowanie zagubienia w przestrzeni i przeładowania poznawczego

Książki o nawigowaniu Fleming, J. (1998) Web Navigation. Designing the User Experience. Beijing 1998 Kalbach J. (2007), Designing Web Navigation. Beijing 2007

Fleming, J. (1998) Web Navigation.

Designing the User Experience. Beijing 1998

Kalbach J. (2007), Designing Web Navigation. Beijing 2007

Literatura Conklin, J. (1987) Hypertext. An introduction and survey. IEEE Computer , nr 20, s. 17-41. Jul, S., Furnas, G.W. (1997) Navigation in Electronic Worlds. A CHI 97 Workshop. SIGCHI Bulletin , Vol. 29 No 4, October 1997, [Dostęp on-line: http://www.acm.org/sigchi/bulletin/1997.4/jul.html ] (marzec 2003). Jul, S., Furnas, G.W. (1998) Critical Zones in Desert Fog. Aids to Multiscale Navigation. ACM Symposium on User Interface Software and Technology. UIST 98 , s. 97-107. Marchionini, G. N. (1995) Information seeking in electronic environments. Cambridge Skórka S. (2006) Użytkownicy systemów hipertekstowych. Kraków, s. 99-105, 122-123

Conklin, J. (1987) Hypertext. An introduction and survey. IEEE Computer , nr 20, s. 17-41.

Jul, S., Furnas, G.W. (1997) Navigation in Electronic Worlds. A CHI 97 Workshop. SIGCHI Bulletin , Vol. 29 No 4, October 1997, [Dostęp on-line: http://www.acm.org/sigchi/bulletin/1997.4/jul.html ] (marzec 2003).

Jul, S., Furnas, G.W. (1998) Critical Zones in Desert Fog. Aids to Multiscale Navigation. ACM Symposium on User Interface Software and Technology. UIST 98 , s. 97-107.

Marchionini, G. N. (1995) Information seeking in electronic environments. Cambridge

Skórka S. (2006) Użytkownicy systemów hipertekstowych. Kraków, s. 99-105, 122-123

Chmura tagów

Paski nawigacyjne

Nawigacja stronicowa

Dynamiczne menu

Nawigacja stopniowa (sekwencyjna)

Drzewa nawigacyjne

Okruchy chleba albo „ nić Ariadny”

Mapa serwisu

Add a comment

Related presentations

Related pages

Bezwładnościowy system nawigowania

Czy antysemityzm to tylko wytwór systemów totalitarnych w czasie II wojny światowej? Jednak nie można twierdzić, że antysemityzm wytworzyły systemy ...
Read more

Systemy nawigacji BMW - Nawigacje fabryczne NAVI-TECH ...

polskie MENU całego systemu (nie tylko nawigacji) polski lektor nawigacji; perspektywa 3D w czasie nawigowania na mapie; najnowsza mapa Europy DVD
Read more

EMAUS-TRANSPORT » Nowoczesne technologie

Inteligentne systemy nawigowania, GPS ... Specjalne systemy mocujące, pasy transportowe o odpowiedniej długości i konstrukcji, ...
Read more

Systemy nawadniania - nowy sterownik TORO - Garden Serwis

Systemy nawadniania - nowy sterownik TORO ... aby jak najbardziej zbliżyć się do nawigowania po urządzeniach elektronicznych codziennego użytku, ...
Read more

Robert Filip - Google+

Robert Filip - Kraków - Obecnie grafika, dtp ... e-mail: skorka@wsp.krakow.pl. SYSTEMY NAWIGACJI A STRATEGIE NAWIGOWANIA.
Read more

Wynajem i serwis dronów z kamerami HD - Pracownia Dronów

... na temat technologii dronów, czyli stosunkowo niewielkich bezzałogowych statków powietrznych wyposażonych w systemy sterowania i nawigowania, ...
Read more

Mercedes-Benz klasy: E, A, B, C, CLK, G, GL, ML, R, Viano ...

Systemy nawigacji Mercedes - Benz. Mercedes-Benz klasy: E, A, B, C, ... perspektywa 3D w czasie nawigowania na mapie; UPGRADE do najnowszej wersji ...
Read more

1 systemy operacyjne - Documents - Docslide.pl

Systemy Nawigowania 1. Dr Stanisław Skórka Systemynawigacji SPAI: Systemy wyszukiwania informacjiWykład 2 2. Do momentu pojawienia się systemów ...
Read more