Konuşmanın Akustik ve Algısal Özellikleri

57 %
43 %
Information about Konuşmanın Akustik ve Algısal Özellikleri
Science-Technology

Published on December 30, 2007

Author: atiyolog

Source: authorstream.com

Konuşmanın Akustik ve Algısal Özellikleri:  Konuşmanın Akustik ve Algısal Özellikleri Atılım Atılgan Gazi Üni. KBB Odyoloji Konuşma Ses Bozuklukları Bölümü Aralık 2005 Slide2:  Başlıklar Akustik Fonetik Fonoloji Algısal Slide3:  İLETİŞİM Gönderici Alıcı Mesaj Kanal Ortam Araç Geri bildirim Slide4:  Kod Uzlaşma Simgeleme Dizge Araç DİL Terminoloji:  Terminoloji Dil- Lisan Okuma- Yazma Biçimbirim- Söz Dizimi- Sözce Konuşma:  Konuşma Sesbilgisel (Fonolojik) örgütleme Bilişsel Fonemik Motor Planlama Karar Sesletim(Artikülasyon) Üretim Diyafram, Akciğer, Gırtlak Ağız Boşluğu, Geniz Boşluğu Çene, dudak, diş, dil, damak, yumuşak damak, küçük dil (Topbaş, 2001) Terminoloji:  Terminoloji Sesli- Sessiz Harf- Fonem- Sesbirim Ötümlü- Ötümsüz Voiced- voiceless Sesletim- Sesbilgisi- Sesçil Ünlü- Ünsüz Fonoloji :  Fonoloji Dillerdeki seslerin anlam aktarma işlevlerini inceleyen bilim dalıdır. Karşıtlık işlevi /pil/ /dil/ koşut dağılım Bütünleyici Dağılım /dal/ /del/ Slide9:  Konuşma temel olarak solunum, fonasyon, rezonasyon ve artikülasyon olayları sonucu oluşmaktadır. Ses Bölgesi (Vokal Tract):  Ses Bölgesi (Vokal Tract) Uzunluğu 17cm. Erkeklerde 145 hzden iki sekizli Kadınlarda 230 Hz.den iki sekizli Konuşma Sesinin Oluşumu:  Konuşma Sesinin Oluşumu Ses tellerinin titreşimi ile ortaya çıkan bir temel frekans ve onun harmonik adı verilen katlarından oluşur. (Kılıç, 2002) F0: (Temel Frekans) Ses kıvrımlarının bir saniyedeki titreşim sayısıdır. Spektogram:  Spektogram Kişinin konuşmasının zaman içersindeki akustik değişimlerini görmemize olanak sağlar. Spektogramla Zaman, Frekans ve Amplitüt değişimlerini gözleyebiliriz. Gölgeleme ile seslerin frekansları ve birbirleriyle ilişkileri hakkında fikir sahibi oluruz. Slide14:  Konuşmanın tipik spektral karakteristikleri s i k s th r ee o ne Her sesin ayrı spektral karakteristikleri vardır. Özellikler zaman içersinde devamlı değişim halindedir. Spektogram kişiye özgü bilgi edinmemizi sağlar. Formant Nedir?:  Formant Nedir? Ses yolunda (vokal tract) değişimlenen ses bazı frekans bölgelerinde rezonans özelliğinin etkisiyle şiddetlenir. Bu değişimin sağlandığı bölgeye formant adı verilir. Formantlar:  Formantlar F1: 200- 1000 Hz. (Yetişkin) F2: 600- 2400 Hz. (Yetişkin) F3: 1800- 3400 Hz. (Yetişkin) F4: 3000- 4000 Hz. (Yetişkin) Ünlünün akustik özelliğine göre formant değerleri yaklaşıp uzaklaşabilir. Slide17:  1st formant 2nd formant 3rd formant Broadband spectrogram is good for formant tracking Slide18:  [ee] ([i]) [ar] ([a]) [uu] ([u]) Formants Slide23:  Acoustic Analysis Spectrogram Formant Geçişleri:  Formant Geçişleri Ünsüz ünlü etkileşimlerinde ortaya çıkar. Ünsüzün frekans özellikleri geçişin yönünü tayin eder. Slide26:  pa ta ka Ötüm Başlama Zamanı (VOT):  Ötüm Başlama Zamanı (VOT) Sesin üretimi sırasında larenksin titremeye başlama zamanını belirtir. Ötümlü durak sesleri göreceli kısa VOT Ötümsüz durak seslerinde daha uzun VOT şekil Slide28:  /pa/ Slide29:  /ba/ Artikülatörlerin Akustik Özellikleri :  Artikülatörlerin Akustik Özellikleri Ötümlü sesler 100- 4000 Hz geniş bant Artikülasyon yerine göre 1000- 8000 Hz Artikülasyon şekline göre 250- 3000 Hz Türkiye Türkçesinin Ses Özellikleri :  Türkiye Türkçesinin Ses Özellikleri Benzeşme (Assimilation) (ünlü ünsüz uyumu) Sözcüğün önsesinde birden çok ünsüz bulunmaz. Ünlüler :  Ünlüler Dil, çene ve dudakların manipülasyonu sonucu oluşur. En şiddetli seslerdir. Formant frekansları ile karakterizedir. Vokal Dörtgen:  Vokal Dörtgen Ünsüzler :  Ünsüzler Türkiye Türkçesinin Bürün(Prosody) Özellikleri :  Türkiye Türkçesinin Bürün(Prosody) Özellikleri Süre (düğün- dün) Kavşak “Balkon açıkmış” “Balkona çıkmış” Durak “İzinsiz inşaata giren iki çocuk yaralandı” “İzinsiz inşaata giren iki çocuk yaralandı” Ton “efendim?” “eeefendim” Ezgi konuşma zincirinde tümcenin tüm ton değişimleridir. Vurgu Kekemelik ve Akustik Parametreler:  Kekemelik ve Akustik Parametreler Yapılan çalışmalar genellikle; kekemeliğin, sesin başlangıç ve perseptüel parametrelerine etkileri üzerinedir. Sıklıkla kullanılan bu parametreler; VOT (Voicing Onset Time) F2-F1 plots, (Formant geçişleri veya Psikoakustik normalizasyon) Fonasyona başlama ve bitirme süreleri gibi temel parametrelere bakılmıştır. Kekemelik ve Akustik Parametreler:  Kekemelik ve Akustik Parametreler Yapılan çalışmalarda çıkan sonuçlar genellikle normal konuşanlarla kekemeler arasında bu parametrelerde değişiklikler olduğunu göstermiş, fakat istatistiksel olarak anlamlı sayılabilecek düzeyde büyük farklılıklar olduğu konusunda net bir noktaya varılamamıştır. VOT (Voicing Onset Time):  VOT (Voicing Onset Time) VOT üzerine yapılan çalışmaların sonuçları; ötüm başlama sürelerinin kekemelerde daha uzun olduğunu göstermektedir. Ama bunun akustik bir nedenden değil, konuşmaya başlangıçtaki yaşanan psiko-sosyal stres faktörlerinden olduğu üzerine fikir birliğine varılmıştır. Genellikle; ötüm sert şekilde başladığından veya nefes kaçaklı olduğundan bu parametrede farklılık olduğu düşünülmektedir. (Bkz.: Stager S., Ludlow C., J. Communication Dis. 31 (1998), 33-52 ) F2-F1 plots:  F2-F1 plots Yapılan çalışmalarda kekelemelerin vowel- consonant geçişlerini normallerden daha uzun ve beklenmedik çıkışlarla yaptıklarından F2-F1 geçişlerinin akıcı konuşanlardan daha farklı değerler aldığı bilinmektedir. Bunun nedeni; kişinin o an fonemi en rahat söyleyebileceği dil pozisyonuna göre ayarlaması bir neden olarak gösterilmektedir. (Bkz: Kuniszyk, W., Jozkowlak, W. J. Fluency Disord. 20(1995), 11-23 .) Konuşmanın Algılanması :  Konuşmanın Algılanması Frekansların ayırt edilmesi IC- İş Şiddetin ayırt edilmesi İş Sesin lokalizasyonu SOC İş Sürenin algılanması SPEK MGB B Fonetik özelliklerin ayırt edilmesi 41-42B Fonemlerin kelimelerin tanınması 22B Slide46:  Pathway Example A friend says “Hello” Primary Auditory Cortex Wernicke’s Area (Sense is made of in the incoming signal) Put together what to say in return Lexicon (Hello) Broca’s Area Primary Motor Cortex Slide47:  Pathway Example Broca’s Area Primary Motor Cortex Larynx Larynx Larynx Vocal Tract Vocal Tract Vocal Tract ------------------Respiratory Muscles----------------- Vocal Tract Respiratory Muscles Algılama Sırasında İşlemler:  Algılama Sırasında İşlemler Bottom- up: Fonolojik, Semantik, Sentaktik Akustik Ve Fonetik Algılama Sırasında İşlemler:  Algılama Sırasında İşlemler Top- Down: Semantik, Sentaktik Alt düzey algılama basamakları Konuşma Algılamasında:  Konuşma Algılamasında Görsel bilgi kaynağı İşitsel bilgi kaynağı Leksikal bilgi kaynağı Slide51:  McGurk effect İşitsel: Ba Görsel: Ga Algı: Da McGurk 1976 yılında kazara keşfetmiştir. Tamamlama:  Tamamlama Kelime Dağarcığı Cümle yapısı Konuya ilgi Sohbeti takip Slide53:  Ses Fizksel Algısal Frequency(Hz) Pitch Perde Amplitude(dB) Loudness Gürlük Time(msec) Duration Süre Ünlü- Ünsüzlerin Algılanması:  Ünlü- Ünsüzlerin Algılanması Ünlülerin algılanmasında ilk iki formant ve formant geçişleri belirleyicidir. Ünsüzlerin algılanmasında VOT ve formant geçişleri belirleyicidir. Kategorik algılamada fonem özelliği değiştirildiğinde algılamada değişim bir anda olur. Slide56:  Normal çocuklar: /ı/ ve /ö/ zor öğreniliyor/algılanıyor. Seslerin kayıttan dinletilmesine bağlı görsel ipucu yokluğu, normal işitenlerde önemli bir karıştırma nedenidir. İşitme engelliler: /a/ ve /i/ kolay öğreniliyor/algılanıyor. /ı/, /ö/, /ü/ zor öğreniliyor/algılanıyor. Ön vokallerdeki yüksek F2 değerinin iyi algılanamaması, ön-arka ayrımını zorlaştırmaktadır. NORMAL VE İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA VOKALLERİN ALGILANMASI (Kılıç ve Ark 2001) Ünsüzlerin Algılanması:  Ünsüzlerin Algılanması Ünsüzün sadece frekansı değil yanındaki ünlünün yapısı da belirleyicidir. İkinci formant geçişi belirleyicidir. Sürtünmelilerde sürtünme süreci önemlidir. İkinci formant geçişinin yapısından ünsüzün şekli kestirilebilir.

Add a comment

Related presentations

Related pages

AKUSTİK - Knauf AMF Deckensysteme - Mehr Raum für Neues

İyi akustik, konuşmanın iyi ... AMF AKUSTİK ürünlerinin değişik akustik özellikleri en ... THERMATEX Acoustic ve THERMATEX dB ...
Read more

Odyoloji - Atılım Atılgan'ın Kişisel Web Sitesi

Konuşmanın Akustik ve Algısal Özellikleri. Faydalı Linkler Odyoloji Kitaplar ...
Read more

Ses değerlendirmesi: algısal, akustik, aerodinamik ve ...

... algısal, akustik, aerodinamik ve endoskopik ... konuşmanın algılanması ... "KULLANICI"nın "Türkiye Klinikleri" tarafından belirlenecek ...
Read more

Etkili konuşma ve diksiyon eğitimi - Spikerlik Kursu ...

Medya Mektebi diksiyon ve imaj eğitimleri tam da böyle bir ihtiyacı karşılamak için ... Konuşma ve ikna. İyi bir konuşmanın özellikleri.
Read more

Dil ve Konuşma Bozuklukları Eğitim, Araştırma ve ...

... bazen aşırı ya da aynı özellikte vurgu ve yavaş konuşmanın ... ve konuşma üretiminin algısal ... konuşmanın akustik ...
Read more

İyi Bir Konuşmacının Özellikleri | Diksiyon Kursu ...

İyi Bir Konuşmacının Özellikleri. ... Jest ve mimikler önceden planlanmaz. Konuşmanın havasına göre kendiliğinden ortaya çıkar.
Read more

KONUŞMANIZLA İNSANLARI NASIL ETKİLERSİNİZ ? |ETKİN ...

KONUŞMANIZLA İNSANLARI NASIL ETKİLERSİNİZ ? |ETKİN SUNUM TEKNİKLERİ ... Güzel ve Etkili Konuşma - Türkçe Konuşmanın Püf ...
Read more

EDİRNE Selimiye camii akustik özelligi ve tarihi. - YouTube

EDİRNE Selimiye camii akustik özelligi ve tarihi. ... Mimar Sinan Belgeseli fizik ve matematik kurallarını alt üst eden bir mimari ...
Read more