Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ

50 %
50 %
Information about Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ
Books

Published on March 11, 2014

Author: sokengheng39

Source: slideshare.net

Description

សៀវភៅវេយ្យករណ៏ ខ្មែរ​ និងការបញ្ចេញសម្លេង

1 លំនំដ ើម មុនដំបូងំ្ញំគិតថាសរសសរអំពី ‚វិធ ីសរសសរតតងនិពនធ‛ សោយសសងះបបុស្ណ ោះ បុតនែសពលសរោយមក អស់សោកជាអនកផ្ដួចសផ្ដើមគំនិត សោកមានសំណូមពរ សូមឲ្យបតនែមសសចកដីតណនំមួយចំនួនទាក់ ទងសៅនឹងសិយាករណ៍ផ្ង សនោះសទើបំ្ញំក៏ពិចារ្សៅស ើញថា របសិនសបើមិនសចោះ ឬសចោះ សិយាករណ៍សសទើរៗ សសើៗ រញលៗ សនោះ ោរសរសសរតតងនិពនធ រាកដជាមានចំណុចំវោះខាតសរចើន មិនខាន ។ ដូសចនោះំ្ញំក៏យល់រសប ស ើយសសរមចបញ្ចូលចំណុចសំខាន់ៗ មួយចំនួនននចំសណោះខាង សិយាករណ៍តំែរ សៅភាគខាងសដើមននសសៀិសៅសនោះ ។ ស វើដូសចនោះ សោយចង់រំលឹកអនកចង់សចោះសរសសរ តតងនិពនធទាំងឡាយ មិនឲ្យសមើលរាលចំសណោះខាងសិយាករណ៍ របសិនសបើសគចង់សរសសរឲ្យាន លអ ។ លុោះោល្អនកអាន ឬអនកសិកាចាប់ាននូិតផ្នកសំខាន់ៗននសិយាករណ៍ ស វើឲ្យសគទទួល ាននូិពនលឺ និងសោលោរណ៍ននោរតតងនិពនធស ើយសនោះ សទើបំ្ញំជួយឲ្យអស់សោកសៅជួបនឹងចំសណោះ ដឹងជាារិនែទាក់ទងដល់ោរសរសសរតតងនិពនធ ។ សដើមបីកុំឲ្យសសៀិសៅសនោះរោស់សពក ស ើយសោយ យល់ស ើញថា សិយាករណ៍តំែរសនោះ មានសរៀមចបងមួយចំនួនានសរសសរលមអិតស ើយសនោះ ដូសចនោះំ្ញំ រោន់តតសូមជួយរំលឹកតតរតង់តផ្នកសំខាន់ំលោះ តដលអនកសរសសរតតងនិពនធរតូិដឹងសោយខានពុំាន ។ ឯសៅភាគទី II សនោះសទៀតសាត ក៏ំ្ញំពុំានស វើឲ្យមានោរលមអិតពិាដ រសរៅរជោះបុនែ នសទ ។ សំខាន់គឺ រោន់តតសលើកមកបង្ហា ញរតួសៗនូិចំណុចចាំាច់ំលោះ សដើមបីផ្ដល់ជូនអនកអាន អនកសិកានូិសញ្ញា ណ សែីពីរសបៀបសរសសរតតងនិពនធ ។ រសបៀប និងវិធ ីសរសសរមានសរចើន្ស់... ។ អស់សោករតូិំំ ពាយាមអានសសៀិសៅរគប់របសេទឲ្យានសរចើនទាំងបុរាណ ទាំងទំសនើប ទាំងកំ្ពយករមងតកិ និងអតែបទសរមាយ មែតា... ។ អរគុណតដលានចាប់អារមែណ៍ចំស ោះមុំិធជាា សនោះ ។ សូមជូនពរ ោរំិតំំសិកាទទួលានលទធផ្លលអ ។ សមៀចវបុណណ

2 ផ្នែកទី ១ អំពីអកសរ ឬអកះរៈ អកសរ តាម កយសំស្រសកឹត មានន័យថា ទន់េលន់ អាចបត់តបនាន អាចយកសៅនចនាន តាមោរផ្សំជា មួយរសៈ តាមោររបកបជាមួយនឹងពយញ្ានៈមួយសទៀត ឬតាមោរផ្សំជាមួយសជើងអកសរ្មួយ ។ អកសរ ឬអកះរៈ អាចសៅានមាងសទៀតថា ‚ិណណ ៈ‛ មានតចកជាបីរកញមគឺ ៖ ១-ពយញ្ានៈ មាន ៣៣ តួ ។ ២-រសៈសពញតួ ១២ តួ ។ ៣-រសៈនិសស័យពីមុនមាន ២១ តតរតូិបតនែម ៧ សទៀតានសៅជា ២៨ តួ សបើគិតទាំងសំសេង ។ តតសបើគិតតតរូបមាន ២៧ តួ សរ ោះរសៈ (អ) មានសៅរគប់ពយញ្ានៈទាំងសោសៈទាំងអសោសៈ ។ ១-ពយញ្ានៈ ពយញ្ានៈទាំង ៣៣ តួ រតូិរាប់តាមលំោប់ពីសដើមដល់ចប់៖ កំគ ង ចឆជឈញ ដំឌឍណ តថទ ន បផ្ពេម យរលិ ស េអ ២-សជើងពយញ្ានៈ ពយញ្ានៈសរបៀបាននឹងមនុសសតដរ គឺមានសក់ (៊) មានតួំលួន (ក) មានសជើង (៊ក) ។ រូបនន សជើងពយញ្ានៈមានរទង់រទាយដូចោន នឹងតួអងគពយញ្ានៈតដរ បុតនែរោន់តតតូចជាងតួ និងពុំមាន"សក់"សទ ។ ខាងសរោមសនោះ គឺសជើងពយញ្ានៈ (Consonnes souscrites) ។ ៊ក ៊ះ ៊គ ៊ឃ ៊ង , ៊ច ៊ឆ ៊ា ៊ឈ ៊្ , ៊ដ ៊ះ ៊ឌ ៊ឍ ៊ណ , ៊ែ ៊ែ ៊ទ ៊ធ ៊ន , ៊ប ៊ផ ៊ព ៊ភ ៊ែ , ៊យ រ៊ ៊ល ៊វ ៊ស ៊ា ៊ឡ ៊អ រសបៀបសរសសរ សជើងពយញ្ានៈ ភាា ប់ជាមួយតួពយញ្ានៈ ដូចខាងសរោម ៖ កះំះគគ ឃងង ចចឆឆជាឈឈញ្ា ដែំះឌឌឍឍណណ តែថែទទ ធនន បបផ្ផពពេភមែ យយររលលិវ សស ាេឡអអ ៣-រសៈសពញតួ

3 អនករាជ្ជំនន់មុនតចងថា រសៈសពញតួមាន ១៥ តួ សោយរាប់យក អ អា មកបញ្ចូលផ្ង ។ បុតនែអនករាជ្បចចញបបននសោកដកយក ‚អ‛ និង ‚អា‛ សនោះសចញពីរបព័នធរសៈសពញតួ សរ ោះសោក យល់ថា ‚អ‛ គឺជាពយញ្ានៈ តដលរតូបរាប់បញ្ចូលសៅកនញងរកញមពយញ្ានៈ ទាំង៣៣ តួសនោះវិធញ ។ ឯ ‚អា‛ គឺតួពយញ្ានៈបំតបក យកតួ ‚ អ‛ មកផ្សំជាមួយរសៈ ‚ ៊ ‛ ដូសចនោះរសៈសពញតួបចចញបបននសនោះ មានតត ១៣តួសទ គឺ ឥ ឦ ឧ ឩ ឪ ឫ ឬ ឭ ឮ ឯ ឰ ឱ ឳ ។ ចំស ោះអស់សោកអនករាជ្ំលោះសទៀតយល់ ថា កនញងចំស្មរសៈសពញតួទាំង១៣សនោះ រសៈ ឩ សគមិនសូិសរបើសទ ដូសចនោះ គួររាប់យករតឹមតត ១២ តួិធញ សរ ោះសពវនថងសគសរបើរសៈសពញតួ ឩ សនោះតត កយ ‚រពោះឩរូ‛ មួយមាត់គត់ តដលមានសៅកនញង កយ ‚ រាជស័ពទ ‛ មានន័យថា ‚ សៅល សសដច ‛ ។ ៤-រសៈនិសស័យ គឺតួអកសរ តដលជាទីពឹង ក់អារស័យននពយញ្ានៈ ។ សបើសរសសរតតរូបវាោច់តតឯងសនោះ នឹង ពុំមានន័យរាកដរបជាថាយាង្ៗសនោះសេើយ ។ ដូចជារសៈ ៊ រសៈ ស៊ មានតតរូប និង សំសេងផ្សំ តតពុំមានារៈអវីសទ ។ រសៈនិសស័យមាន ២១ តួ តាមោរកំណត់របស់កបួនពីមុនសនោះគឺ ៊ ៊ ៊ិ ៊ី ៊ឹ ៊ឺ ៊ុ ៊ូ ៊ួ ស៊ើ ស៊ ស៊ៀ ស៊ ត៊ ន៊ ស៊ ស៊ ៊ុ៊ំ ៊ំ ៊ ៊ំ ៊ោះ ។ បុតនែអស់សោកអនក អកសរាស្រសែសរោយមកសនែតថា មានតត២០តួិធញ សរ ោះថា រសៈ(អ) មានតតសំសេងតតោែ នរូប មិនគួរនឹងរាប់បញ្ចូលសទ ។ រសៈ(អ) សនោះមានបងកប់សៅរគប់ពយញ្ានៈទាំងអស់ សទាោះជាសោសៈកែី អសោសៈកែី បុតនែរបសិនសបើសគយកសៅផ្សំជាមួយនឹងពយញ្ានៈសំសេងសោសៈ សគអានតាមសំសេង ពយញ្ានៈ សោសៈ គឺសំសេង(អ) ឧទា រណ៍ ង្ហ ងិ ងី សោ សៅ ទុំ ទាំ ទោះ.... ។ សបើផ្សំជាមួយនឹង ពយញ្ានៈអសោសៈ វាមានសំសេង (អ) ដូចជា ោ កី សោ ចូ សចើ សច តច នច សចា... ។ ចំស ោះរសៈ ៊ួ ស៊ និង ស៊ៀ សទាោះសគយកសៅផ្សំនឹងពយញ្ានៈ សោសៈកែី អសោសៈកែី វាសៅតតមានសូរសំសេង ‚អួ‛ (សអ -សអៀ) ដូចោន សនោះវាជាករណីសលើកតលងសរមាប់រសៈនិសស័យរបស់តំែរសយើង ។ វរឯឯរសៈ៤ សទៀតដូចជា រសៈ ៊ុ៊ោះ ៊ិ៊ោះ ស៊ ៊ោះ វិធញសនោះ ោលពីមុនសោកមិនយកមករាប់បញ្ចូលកនញងរសៈ

4 និសស័យសទ ។ បុតនែសៅសពលសរោយមក សោយានពិនិតយស ើញថា មាន កយជាសរចើន តដលរតូិោរ សរបើរសៈទាំងសនោះ សៅកនញង កយតំែរជាចាំាច់សនោះ សទើបសោកអនករាជ្ជាន់សរោយ ក៏ានសសរមច បញ្ចូលបតនែមរសៈទាំង៤សនោះ ស ើយរសៈនិសស័យក៏ានសកើនដល់ (២១-១)+៤ = ២៤ ស ើយសបើ បតនែមរសៈ ៊ឹ៊ោះ ,រសៈ ស៊ើ៊ោះ, រសៈត៊៊ោះ ពីសលើរសៈនិសស័យតដលធ្លល ប់ស ើញមានសៅកនញង ិចននុរកមសសមដច ជួន ្ត កដី កនញងអតែបទននកដីសទៀតសនោះ រសៈនិសស័យអាចសកើនសេើងដល់ ២៦ ឬ ២៧ [1] ។ ៥-ោរសរបើរាស់សជើងអកសរ សោយស តុថា មានករណីសោយតេកំលោះ តដល ក់ព័នធសៅនឹងសជើងអកសរពយញ្ានៈតំែរសយើង សនោះ ំ្ញំសូមអនុញ្ញា តជរមាបថា ៖ ក/ សជើង ‚តែ‛ និងសជើង ‚ដដ‛ មានរូបរាងដូចោន អាចរចេំ សរ ោះោរសរបើរាស់កនលងមក ហាក់ ដូចជារចបូករចបល់បនែិច ដូចជា កយ សដូកសដឹង, ផ្ែិល(ទឹក), ផ្ដដ ច់ផ្ែិល ។ បុតនែអនករាជ្ាន កំណត់សរបើសជើង(តែ) សៅសផ្្ើពីសរោមអកសរ (ន) វាមានសំសេងជាសជើង(តែ)ទាំងអស់ដូចជា បុតនែ, កតនែតរ៉ែ, កនែ ំង, អនែរាយ, បនែិចបនែួច ។ល។ សលើកតលងតត កយ ៤ មាត់សចញ តដលសជើង (៊ែ) យក សៅសផ្្ើនឹង (ន) សៅជាមានសំសេង‚ដ‛សនោះគឺ សសនែ ស, សនែ ន, ចិនែ , អនែរធ្លន ។ បុតនែសបើសជើង (៊ែ) សៅសផ្្ើសៅពីសរោមតួពយញ្ានៈ (ណ) វិធញសនោះ វាមានសំសេងជា ‚ដ‛ វិធញ ដូចជា សតណែ ក, ស្ដ ន់, កសណដ ៀិ, កណដញ រ, ក្ដ ល, អណែូ ង, អសណែ ើក[2] ។ល។ ំ/ ចំស ោះសជើង ‚ញ‛ សបើោល្រតូិយកសជើង (ញ) សៅសផ្្ើនឹងពយញ្ានៈ (ញ) សនោះ អកសរ(ញ)ខាងសលើរតូិកំបុតសជើង (តំនង ៊្) ។ វរឯឯសជើង(ញ)តដលយកសៅសផ្្ើនឹងតួ (ញ) សនោះ មាន សិទធិអាចរកាសជើង ( តំនង ញ្ា) សនោះាន ។ ឧទា រណ៍ បសញ្ាើតកអក, បញ្ាតែិ, អនុញ្ញា ត, កញ្ញា , សញ្ញា ។ គ/ សជើង េ មិនតដលសរបើសទ

5 / សជើង (៊ព) និងសជើង (៊វ) អាចសរបើចូលោន ាន សោយយកសជើង (៊វ) សៅសផ្្ើពីសរោម ពយញ្ានៈ (ព) ដូចជា និញ្វន ។ សូមគូសបញ្ញា ក់ថា បុពវបុរសសយើងផ្ដល ស់បែូរ (ពៈ) ជា (ិៈ) គឺសរបើជាមួយោន ជំនួសោន ាន បុតនែសគមិនអាចយក សជើង (ព) សៅសផ្្ើនឹងតួ (ិ) សេើយ ។ ៦-អំពីិគគ ១-ិគគ (ក) កំគ ង ២-ិគគ (ច) ចឆជឈញ ៣-ិគគ (ដ) ដំឌឍណ ៤-ិគគ (ត) តថទ ន ៥-ិគគ (ប) បផ្ពេម ឯតួអកសរទាំង៨តួតដលសល់ពីិគគទាំង៥ខាងសដើមសនោះ សោកសៅថា សសសិគគ ានដល់ ៖ យ រ ល ិ ស េ អ ។ ៧-សំសេងពយញ្ានៈ ពយញ្ានៈ ៣៣ តួសនោះ តចកសចញសំសេងជាពីររបសេទគឺ អសោសៈ ានដល់ពយញ្ានៈតដលមាន សំសេងតូចរសួយ មិនោន់ឮគឹកកង មានដូចជា កំ ចឆ ដំណ តថ បផ្ ស េអ (១៥ តួ ) ។ សោសៈ ៖ ពួកពយញ្ានៈតដលមានសំសេង ំរគលរ គឹកកង ដូចជា គ ង ជឈញ ឌឍ ទ ន ពេម យរលិ (១៨ តួ)។ ពយញ្ានៈសំសេងសោសៈ របទាញរសៈនិសស័យ ឲ្យឮសូររគលរគឹកកងដូចវាតដរ ។ ៨-ពយញ្ានៈបែូរសំសេង សដើមបីមាន កយសរបើរាស់រគប់រោន់ សៅតាម កយទាំងបុនែ នកនញងភាាតំែរសយើង បុពវបុរស

6 សយើងានតកនចន បំតបលងសំសេងពយញ្ានៈំលោះៗពីសោសៈសៅជាសំសេងអសោសៈ សោយយកសញ្ញា មូសិកទនែ ‚ ៊ ‛ មកោក់សមាល ប់ពីសលើ ,ឧ. ង, ញ, ប, ម, យ, រ៉ែ, ិ៉ែ (៧ តួ) ។ វរឯឯសញ្ញា រតីសពទ (៊) សនោះ សោកយកសៅោក់ពីសលើពយញ្ានៈអសោសៈមួយចំនួនបំតបលងសំសេង ឲ្យសៅជាសោសៈវិធញ ដូច ជា ៖ ប, ស, , អ, ( ៤ តួ ) ។ កំណត់សមាគ ល់ អកសរតដលោក់សញ្ញា រតីសពទ (៊) ស ើយសបើោល្មកជួបរបទោះនឹងរសៈ ៊ិ ៊ី ៊ឹ ៊ឺ ស៊ើ សនោះសគផ្ដល ស់រតីស័ពទសចញស ើយោក់ (៊ុ) ជំនួសវិធញសចៀសវាងោរសទើសតទងដូចជា កយ សុី ុឺហា ។ ឯ កយសមាល ប់សោយស ែញកណដញ រ ក៏យក(៊ុ) មកជំនួសមូសិកទនែតដរ ដូច កយ បុិន បុិច[3] ។ ករណីពិសសស កនញងោរសរសសរ កយ ‚ ប៊ិច ‛ ស្ែ ោះ ‚ ប៊ិម ‛ សគមិនអាចអនុិតែកបួនខាងសដើម សនោះានសេើយ សរ ោះសបើយករសៈ ‚ ៊ុ ‛ មកសរបើតាមកបួនខាងសលើ វាអាចរចេំនឹង កយ ‚ បុិច ‛ (បុិចពនលក) ឬទឹក ‚ បុិម ‛ ស ៀបនិង ូរចូលទូក ។ ៩-ពយញ្ានៈសផ្្ើសជើង សផ្្ើសជើង គឺជាវិធ ីយកសជើងពយញ្ានៈមួយ សៅផ្សំជាមួយនឹងពយញ្ានៈមួយសទៀត សដើមបីបសងកើតាន ជាសំសេងផ្សំពីរបញ្ចូលោន ឲ្យោន់ឮកនញងពាងគតតមួយ ។ សៅកនញងភាាតំែរសយើង សមបូរ កយតដល ផ្សំសំសេងពីររួមបញ្ចូលមកតតមួយពាងគ សរមាប់អាននិយាយសចញមកភាា ប់ោន ដូចជាសំសេងសភាល ោះ ។ ឧទា រណ៍ ក+៊ប = កប មានកនញង កយ ‚ កាល ‛ ំ+៊ស = ំស មានកនញង កយ ‚ ំសត់ ‛ ● រសបៀបយកសជើងសៅសផ្្ើ (ផ្សំ) ជាមួយពយញ្ានៈ ‚សោល‛ គឺពយញ្ានៈមានឋានៈជាមាច ស់មានរសបៀប តបលកោន ៖ ក-យកសជើងផ្សំោក់ពីសរោមតួពយញ្ានៈសោល ៖ ំលី, ឆ្មែ ។

7 ំ-យកសជើងផ្សំោក់ពីសឆវងតួពយញ្ានៈ ៖ តរស ។ គ-យកសជើងផ្សំោក់ពីសរោមនិងខាងាែ ំ ៖ សងឃ, អេិិឌឍ, សបាយ, រកា ។ ១០-ពយញ្ានៈបតនែម សដើមបីអាចសរមបតរមូិជាមួយសំណូរមាងតាមតបបសូរសសៀងជាភាាបរសទស តដល សយើងតតងតតំចីយកមកសរបើំលោះៗ មានភាាារាំង អង់សគលស.... សគយកតួពយញ្ានៈមកផ្សំជាមួយ សជើងពយញ្ានៈ ដូចជា កយ guitare= គីតារ, frein ស្រហាវ ំង, café =ោស វ, George Cœdès= សក សសតដស[4] ។ល។ ១១-សិថិល និង និត ក/ សិថិល គឺពយញ្ានៈតដលមានសំសេងរាលរបមូលផ្ែញំសចញសំសេងោច់តតមួយ ពុំមាន ំយល់ផ្សំពីពយញ្ានៈ្សផ្សង ៖ ក គ ច ជ ដ ឌ ត ទ ប ព ។ ំ/ និត រាល់ពយញ្ានៈតដលមានគួបផ្សំសោយសំសេង ‚ ‛ មានដូចជា ំ< ក+ ; ឆ< ច+ ; ំ< ដ+ ; ថ< ត+ ; ផ្< ប+ ; < គ+ ; ឈ < ជ+ ; ឍ < ឌ+ ; < ទ+ ; េ < ព+ ។ ១២-ពយញ្ានៈគូ សៅកនញងតួពយញ្ានៈទាំង ៣៣ តួ កនញងិគគនីមួយៗ តតងតតមានពយញ្ានៈជាគូនឹងោន តដលមួយមាន សំសេង អសោសៈ ស ើយមួយសទៀតមានសំសេងសោសៈ គឺ ៖ ក/ តផ្នកអសោសៈ ៖ ក គូនឹង ំ; ច គូនឹង ឆ; ដ គូនឹង ំ; ត គូនឹង ថ ។ ំ/ តផ្នកសោសៈ ៖ គ គូនឹង ; ជ គូនឹង ឈ; ទ គូនឹង ; ព គូនិង េ ។ ចំស ោះពយញ្ានៈសសសគូ សៅចុងិគគទាំង ៥ មាន ង, ញ, ណ, ន, ម និងពយញ្ានៈសសសិគគទាំង ៨តួ មាន ៖ យ រ ល ិ ស េ អ សនោះពុំមានគូសទ ។

8 តផ្នកទី ២ ិណណ យុតែិ (Signe Diacritique) ិណណ យុតែិ គឺជាសញ្ញា ទាំងឡាយតដលបសងកើតសេើង សដើមបីតកតរប ផ្ែួលសំសេងពយញ្ានៈ ឬ កយសពចន៍ ំលោះ ឲ្យសមរសបសៅតាមតរមូិោរសរបើរាស់ កនញងភាារបស់សយើង ។ មិនតតបុស្ណ ោះ សញ្ញា ទាំង សនោះ ក៏អាចជួយបំតបលងសំសេងនន កយំលោះ តដលមានរបេពមកពីភាាាលី ឬសំស្រសកឹតផ្ងតដរ ។ ិណណ យុតែិទាំងឡាយតចកសចញជាពីរពួកគឺ ៖ ក/ ិណណ យុតែិតដលបតនែមសលើពយញ្ានៈ សដើមបីលសមអៀងស័ពទឲ្យំលីឲ្យមានសូរសផ្សង ឲ្យតបលកពី សំសេងសដើម (Signes diacritiques) ។ ំ/ ិណណ យុតែិ តដលសរបើជាមួយនឹង កយ កនញងោល របកប សដើមបីោត់ោល ជារបសយាគជាសង្ហក ត់ សដើមបីសមាគ ល់ន័យសសចកែីសផ្សងៗ ។ ិណណ យុតែិពួកសនោះសៅថា ‚ ំណឌ សញ្ញា ‛( Signe de ponctuation ) ។ ១-មូសិកទនែ ឬស ែញកណែញ រ ‚ ៊ ‛ ជាសញ្ញា សរបើសរមាប់សមាល ប់, បំតបរសំសេងពយញ្ានៈ ៧ តួ តដលមានសំសេងសោសៈ ឲ្យ សៅជាអសោសៈ គឺ ង, ញ, ប, ម, យ, រ, ិ, ឲ្យសៅជាសំសេងអសោសៈវិធញ ង, ញ, ប, ម, យ, រ៉ែ, ិ៉ែ, ។ តបលកតតតួ ‚ ប ‛ មួយ តដលមានសំសេងអសោសៈរាប់ បុតនែរោន់តតលសមអៀងសូរពី ប សៅ ប បុស្ណ ោះ ។ អកសរបែូរសំសេងទាំងសនោះ រតូិានសរបើកនញង កយ ងក់ង, តញងញង, បាច់បសាច, តមឪ, យាប់យុឺន, សរ ងរា៉ែ ិ, ិ៉ែូងវា៉ែ ង ។ ● ចំ្ំ ៖ ោល្ កយទាំងសនោះសៅរបទោះនឹងរសៈ ៊ិ ៊ី ៊ឹ ៊ឺ ស៊ើ ឧទា រណ៍ ៖ ផ្ទោះបុិត យាប់ យុឺន, តលបងចាបុឹក... ។ សគរតូិយកសញ្ញា (៊ុ) មកជំនួសស ែញកណែញ រ តដលោក់ពីសលើ សដើមបីកុំឲ្យ ិណណ យុតែិសនោះ សទើសតទងោន ជាមួយរសៈខាងសលើ ។ ឧទា រណ៍ សុី សបុើង វរងងបុឹង ។

9 ២-រតីស័ពទ ( ៊)[5] ជាសញ្ញា សរមាប់ោក់សលើពយញ្ានៈ ៤ តួ ជាអសោសៈ ប, ស, , អ, ឲ្យសៅជាសោសៈវិធញ ៖ ប, ស, , អ, ។ ពយញ្ានៈបែូរសំសេងទាំងសនោះ រតូិានយកសៅសរបើកនញង កយ ាបូ, សមលសុប, ហាន, រទអូ... ។ ោល្សញ្ញា រតីស័ពទសនោះជួបរបទោះនឹងរសៈ ៊ិ ៊ី ៊ឹ ៊ឺ ស៊ើ ក៏រតូិតរបរបួលរូបមក ជា (៊ុ) ដូចករណីខាងសលើតដរ ឧទា រណ៍ សុីាយ, សលង ុី... សលើកតលងតត កយ ប៊ិច, អុីចុោះ អុីចឹង... ។ ៣ រសសសញ្ញា ឬបនែក់ (៊់) សរមាប់សរបើោក់តថមសលើតួរបកបនន កយ តដលសកើតសេើងពីរសៈ ‚ អ ‛ និងរសៈ ‚ អា ‛ ស ើយោត់ស័ពទតិងឲ្យសៅជាំលី តដលរតូិអានសល នរ ័ស។ ឧទា រណ៍ ៖ ោត = ស័ពទតិង, ោត់ = ស័ពទំលី, ចប = ស័ពទតិង, ចប់ = ស័ពទំលី ។ ● កំណត់សមាគ ល់ ក/ ចំស ោះតួពយញ្ានៈរបកបនឹងអកសរ ‚ ម ‛ រតង់សំសេងរបកបលំោប់ទី២សនោះ មិនាច់សរបើ សញ្ញា ‚រសសៈ‛ ឬបនែក់សទ ឧទា រណ៍ ៖ ចាម់ ។ កនញងករណីសនោះ សគសរបើនិគគ ិត( ៓) ឬរសៈ ‚ ៊ ៊ំ‛ ‚ ចាំ ‛ ជំនួសវិធញ ។ ំ/ វរឯឯតួពយញ្ានៈរបកបនឹងអកសរ ‚ យ ‛ រតង់សំសេងរបកបលំោប់ទី២សនោះ ក៏មិនាច់សរបើ ‚ រសសសញ្ញា ‛ ឬបនែក់តដរ, ដូចជា កយ ‚ ចាយ់ ‛ កនញងករណីសនោះសគយករសៈ ‚ ន៊ ‛ មកជំនួសវិធញ សរ ោះមានសំសេងដូចោន ។ គ/ ចំស ោះ កយទាំងឡាយ្ តដលោល យមកពីភាាាលីឬសំស្រសកឹត មិនរតូិសរបើសញ្ញា (៊់) សនោះសេើយ ដូចជា កយ បទ, សព, េព, កុសល, ផ្ល កិចចកល នធ្លន រសជាតិ ោមក ... កយទាំងសនោះមានសំសេងំលីសរសចស ើយ តាមទមាល ប់អានតបបាលីនិងសំស្រសកឹត ។ ៤-សំសយាគសញ្ញា (៊័)

10 ក/ សគសរបើិណណ យុតែិសនោះសរមាប់លសមអៀងស័ពទរបស់ កយោល យមកពីភាាាលី ឬសំស្រសកឹត ដូចជា ៖ េយ > េ័យ, ជយ > ជ័យ, នយ > ន័យ, អារសយ > អារស័យ[6], អាលយ > អាល័យ ។ ំ/ សញ្ញា សនោះក៏សរបើសលើ កយតំែរំលោះ តដលមានសំសេងសសទើររសៈ ‚ អ ‛ និង រសៈ ‚ អា ‛ សដើមបីឲ្យមានសូរសំសេងមួយរតូិចំនឹងសំសេងពិតនន កយសនោះ គឺ ញ័រ, ជ័រ, ទំព័រ... ។ គ/ សរមាប់សរបើសរមួលសំសេងោល យពី កយបរសទសំលោះៗ ដូចជា ដុកទ័រ, ាសទ័រ, អាំង ស សនីញ័រ, កុំពយូទ័រ, រតាក់ទ័រ [7]។ ៥-រាទ (៊) ិណណ យុតែិសនោះ ជាតំ្ងអកសរ ‚ រ ‛ តដលសគោត់យកកាលខាងសលើរបស់វា មករកាទុកស វើ ជាសញ្ញា រាទ (៊) ។ សគសរបើិណណ យុតែិសនោះ សរមាប់ោក់សលើ កយតដលោល យមកពីភាាសំស្រសកឹត សដើមបីសរមួលសំសេងអានតាមតបបសំសេងតំែរ ។ សគកត់សមាគ ល់ថា កយាលី្ តដលសរសសរ តរមួតសនោះ ោល្សយើងសរសសរជា កយសំស្រសកឹតោល យតំែរ សគរតូិោក់ (៊) រាទសនោះជំនួសវិធញ ។

11 ៦-អាែ (៊៏) ិណណ យុតែិសនោះ គឺមានរទង់ទាយជាសលំ ៨ បុតនែបរងួញឲ្យតូច សដើមបីង្ហយយកមកោក់សលើ ពយញ្ានៈ ‚ ក ‛ និង ‚ ដ ‛ តដលជានិាតស័ពទ ។ ឧទា រណ៍ ៖ ំ្ញំក៏សៅ, អនកក៏សៅ, សទាោះបីយាង ្ក៏សោយ ...។ សរៅពីសនោះសគសរបើសលំអាែ សរមាប់ោក់សលើ កយឧទានស័ពទំលោះ ជា កយភា្ ក់ សសងើច រំសេើប... ឱ ន៏ នុោះ ន៏ ។ ៧-ទណឌ ោត ឬបដិសស (៊៍) ិណណ យុតែិសនោះ មានរូបស្ះ នដូចសក់សលំ ‚ ៩ ‛ ។ សគសរបើទណឌ ោត សដើមបីោក់សលើអកសរ ពយញ្ានៈ្ តដលសគមិនអាន បុតនែសគរតូិតតរកាទុកពយញ្ានៈសនោះជាចាំាច់ កនញងន័យរកាអកះរាវិធរុទធ របស់ កយ និងជាសរគឿងសមាគ ល់ជាតិស័ពទរបស់ កយ ។ ឧទា រណ៍ ៖ ទូរទសសន៍, របសយាជន៍, គមនគមន៍, រពឹតែិោរណ៍, កយសពចន៍, សិយាករណ៍, រត័យរតន៍ ។ សគសរចើនសរបើទណឌ ោតសលើ កយ ោល យពីាលីនិងសំស្រសកឹត ។ សញ្ញា សនោះ ក៏យកមកសរបើចំស ោះ កយំចីពីបរសទសំលោះ សរមាប់រកាលំនំ អកះរាិធរុទធសដើមរបស់ កយទាំងសនោះ ដូចជា សុីមងត៍, សអដស៍, អាល់តបរត៍...។ ៨-វិធសជនី (៊ោះ) ឬរោះមុំ សគសរបើសញ្ញា សនោះ សរមាប់របកបជំនួសំយល់ ‚ ‛ ជា កយោត់កំបុតំលី ស ើយអានសោយ សបើកចំ មាត់ដូចជា តិោះ, វរធោះ, ចុោះ, ចសងកើោះ (ចងកឹោះ) ស្ែ ោះ, ទោះ, សោោះដូរ, សោតសផ្ដល ោះ ។ល។ វាមាន សូរសំសេងរសសដៀងនឹង កយតដលរបកបនឹងពយញ្ានៈ ‚ ស ‛ តដរ ។ ៩-យុគលពិនទញ(៊ៈ) ឬសៅថា ‚ ចុចពីរ ‛ ក៏ាន [8] សគសរបើិណណ យុតែិសនោះសរមាប់ ៖ ោក់សៅចុង កយមានកំសណើតពីាលី ឬសំស្រសកឹត តដលមាន សូរ ‚ អាក់ ‛ ឬ ‚ អាក់ ‛ ដូចជា សោេៈ, សមា ៈ, សទាសៈ... ● ចំ្ំ ៖ សបើ កយទាំងសនោះសៅខាងសដើមសគ ដូចជា ពលកមែ, ិណណ កមែ សចចភាព,

12 សំមរភាា សនោះសគមិនចាំាច់ោក់យុគលពិនទញសទ សរ ោះ កយទាំងសនោះជាសមាសនម ។ ● សលើកតលងតត កយ ៖ គណៈ តដលសទាោះបីវាសៅសដើមសគ ឬក្ែ លសគកែី ក៏រតូិតតសរបើ យុគលពិនទញជាដរាប ឧទា រណ៍ គណៈរបតិេូ, គណៈកមែោរ, គណៈសងឃ, គណៈរដះមស្រនែី, គណៈរបធ្លនរដះ... សរ ោះថាកនញង កយទាំងសនោះ ‚គណៈ‛ មិនចូលកនញងសមាសនមតាមកបួនខាន ត សិយាករណ៍ាលី ។ ● សលើកតលងតត កយ ៖ គណបកស, គណន, គណសនយយ... តដលសគមិនរតូិសរបើយុគលពិនទញ សទ ។ ● វរឯឯ កយ ៖ ោលៈសទសៈ សគរតូិសរបើយុគលពិនទញកទាំងពីរមាត់តតមែង ។ ក៏បុតនែ សបើសគ សរសសរ កយសនោះ ‚ បស្រញ្ញច ស ‛ មកវិធញ ‚ សទសោល ‛ សនោះ សគមិនរតូិសរបើយុគលពិនទញសេើយ ។ ● កនញងសម័យសនោះ សគយកយុគលពិនទញមក សរបើោល យកនញងោល របសយាគំលោះតដរ សរមាប់រាប់រាយ ស្ែ ោះអវីៗ ដូច កយថា ទង់ជាតិារាំងមាន ៣ ពណគឺ ៖ ស, សំៀិ, រក ម ។ បុតនែជាទូសៅ អនក និពនធទាំងឡាយតតងតតសរបើ ‚ទវិពិនទញសលំ‛ កនញងករណីសរៀបរាប់, ឧសទទស បង្ហា ញ... សរ ោះោរសរបើ សញ្ញា ំណឌ តបបសនោះរតឹមរតូិ និងសមស តុសមផ្លជាង ។ សយើងនឹងានស ើញរពមទាំង អ ិបាយពនយល់ អំពីំណឌ សញ្ញា សនោះសៅទំព័រខាងមុំ ។ ១០-រជាញសញ្ញា ឬស សញ្ញា (-) ‚Trait d’union‛ ជាសញ្ញា បនទ ត់សផ្ដកំលីសរមាប់សរបើរាស់ានសរចើនយាងសៅកនញងោរសរសសរអតែបទ ឬតតង និពនធជាសដើម ។ ក/សរមាប់បំតបកពាងគនន កយមួយ កុំឲ្យអានរចេំជារបកប នំឲ្យំុស កយដូចជា ទូក-ង, កុក-ស, សមបញរ-ស,តំស-ក...។ ំ/សរមាប់តភាា ប់ កយមួយ តដលសរសសរមិនទាន់ចប់សៅចុងទំព័រ ស ើយរតូិរតេប់មក សរសសរសៅសដើមបនទ ត់វិធញ ។ គ/ សរមាប់ភាា ប់ កយមួយតដលោច់ោន សដើមបីតរមូិចាប់ចុងចួនកនញងកំ្ពយ ។

13 / សរមាប់បញ្ញា ក់អំពីោរផ្ដល ស់បែូរោល សនទនននតួពីរ ឬសរចើននក់ ។ ង/ សរមាប់សមាគ ល់នូិោរសរៀបរាប់ ជាលំោប់លំសោយ អំពីគំនិត ឬចំណុចតបលកៗ ។ ១១-ោកាទ ឬសជើងតកអក (+) គឺជាបនទ ត់ំលីពីរ មួយសផ្ែកមួយសទៀតបញ្ឈរ គូសោត់តំវងោន ចំ ក់ក្ែ ល ។ សគសរបើ ិណណ យុតែិសនោះ សរមាប់ោក់សលើ កយឧទានស័ពទំលីៗមួយចំនួន តដលមានសូរសសៀងបងអូស ឬតអូញថងូរ ដូចជា កយ ចាោះ ! ាទ ! ្ ! ន, នុោះ, ណោះ, អូ, អាា ... ។ ខាងតផ្នកនពវនែ សគសរបើសញ្ញា សជើងតកអក ជាសញ្ញា បូក, ឧទា រណ៍ ៖ ១៥+៣៨ ។ ១២-សលំសទា (ៗ) សញ្ញា សនោះសគសរបើសរមាប់ ក/- ផ្ទួន កយតដលតរមូិឲ្យថា ឬអានពីរដង, ំ/- សរមាប់បញ្ញា ក់អំពីចំនួនសរចើន ឬ ព ុិចនៈ ។ ● ចំ្ំ ៖ មិនតមនកំណត់ថា រគប់តត កយតដលរតូិថាឬអានពីរដងសនោះ រតូិតតោក់សលំ សទាទាំងអស់សនោះ សទ ។ កយាលីំលោះតដលយកមកសរបើកនញងភាាតំែរ ដូចជា នន មែសសងវគ សគ រតូិសរសសរ កយ ‚នន‛ សនោះរតួតោន ពីរដង សោយសោរពសៅតាមវិធធ្លនាលី ។ ដូចជា កយថា ឯ ិមម...? ។ សបើសរបើជាមួយគុណនម និយាយអំពីពណសនោះ កយសទួនសោយសរបើសលំសទា ចង់ បញ្ញា ក់អំពីរបសេទពណ សោយតេកៗរបស់ិតែញ ។ ចំស ោះ កយតំែរំលោះ តដលមានសំសេងដតដលៗពីរដងដូចជាបបរ កករ រតូិតតសរសសរពីរដង ជាន់ោន ដូសចនោះជាដរាប ។ ហាមោច់ខាត មិនឲ្យសរសសរ បរៗ, ករៗ, តបបសនោះសេើយ ។ ● សលំសទាសរបើកនញងករណីបញ្ញា ក់ និងសរបៀបស ៀប ។ ● សលំសទាសរបើជាមួយ កយមួយពាងគ ។ ● សលំសទាសរបើជាមួយ កយពីរមាត់ ។ ● សលំសទាសរបើជំនួស កយបីមាត់ឬសរចើនពាងគ ។

14 ● ចំ្ំ ៖ សលំសទាមិនអាចសរបើផ្ទួនានសៅខាងចុង កយពិពណន អំពីរូបរាងមនុសឬសតវ ដូចជា កូនសោសនោះធ្លត់រទលុកលុក មុំសេើងកំបលង់បលង់ដូចិង់ចស្រនទ ។ សគមកំរពឹងរពឹង ។ ● មិនរតូិសរបើសលំសទាសនោះកនញងករណីសរបើ កយដតដលសរចើនដង តផ្នកទី៣ ំណឌ សញ្ញា (Signes de ponctuation) ំណឌ សញ្ញា គឺជាសញ្ញា មានរូបភាពតបលកៗ សរមាប់សរបើកនញងោរសរសសរអតែបទសផ្សងៗ សដើមបី សមាគ ល់លកះណៈ ទរមង់តបបបទ តដលជាលំនំឲ្យង្ហយយល់ ឲ្យអានានរតឹមរតូិ ។ ១-សកបៀស ( , ) ឬកណដ កសញ្ញា (La virgule)[9] សញ្ញា សនោះ សរបើសរមាប់តញក កយកនញងរបសយាគឲ្យោច់ពីោន សទាោះ កយសរៀបរាប់សនោះ ជានម កែី ជាគុណនមកែី ជាកិរធយាស័ពទកែី ។ គួរកត់សមាគ ល់ថា ោរសរបើសកបៀសកនញងោរសរសសររបស់តំែរ សយើង ក៏របហាក់របត លនឹងោរសរបើសកបៀសរបស់សោកខាងលិចតដរ ។ ក/ ោរសរបើសកបៀសកនញងោរពិពណន សរៀបរាប់ជំពូកនម ំ/ ោរពិពណនសរៀបរាប់អាធ្លរណនម គ/ ោរពិពណនសរៀបរាប់គុណនម / ោរពិពណនសរៀបរាប់កិរធយាស័ពទ ● កំណត់សមាគ ល់ សៅកនញងោល របសយាគបរសទសដូចជា ភាាារាំង អង់សគលស សអសាញញលជាសដើម សនោះ របសយាគលបោះ្តដលតំែរសយើងរតូិសរបើដកោល សគសរបើសកបៀសទាំងអស់ ។ សនោះអាចជាទមាល ប់ ភាាសគ ឬក៏ស វើសៅតាមោរតរមូិចាំាច់ ននកបួនសិយាករណ៍ របស់សគ ។ អតែបទតំែរសយើងពីបុរាណ តដលចារសៅសលើរោំងកដី ាស្រាែ សលឹករងតកដី សៅកនញងោល របសយាគទាំង អស់សនោះ ពុំតដលមានសរបើសកបៀសទាល់តតសាោះ ។ សយើងកត់សមាគ ល់ស ើញថា ចាប់តាំងពីរបសទស សយើង ំិតសរោមរបបអា្និគមារាំងមក របត លសោយារានទទួលឥទធិពល ពីរសបៀបរបប

15 សរសសរតបបារាំង សយើងក៏ចាប់សផ្ដើមសរបើសកបៀសជាសរៀងរ ូតមក ។ បុតនែសទាោះជាយាងសនោះកដី សយើង សសងកតស ើញមានទំសនរពីរគឺ ៖ ក/-របសេទជនតដលានសរៀនសូរតសចោះដឹងសរៅរជោះភាាារាំង សរចើនសរសសរសរបើសកបៀស ។ ំ/-របសេទជនតដលសចោះតតភាាតំែរ ក៏ទទួលយកទមាល ប់មតកពីបុពវបុរសជាន់សដើម ស ើយ សរសសរឥតសរបើសកបៀសសទ ។ និយាយរួមមក ោរសរបើដកោល ជំនួសសកបៀស ឬសរបើដកោល ផ្ង និងសរបើសកបៀសផ្ង គឺមិនមានអវីតបលក ោន ខាល ំងសពកសនោះសទ ។ បុតនែោរសរបើសកបៀស វាមានចរធតចាស់ោស់រាកដរបជាជាង[10] ។ ២-ទវិពនទញសលំ ឬ ចំណុចពីរគូស (៖) សញ្ញា តដលមានគំនូសសផ្ែកសៅំណឌ ចសនល ោះសូនយពីរ សលើមួយសរោមមួយសនោះ សគសរបើសរមាប់ ៖ ក/ ោក់សៅចុងបញ្ចប់ននរបសយាគ កនញងន័យកត់រតាសមែីរបស់បុគគល្មួយ តដលសគរសង់ យកមកោក់កនញងសញ្ញា អញ្ារបោស(‚ ‛) សគកត់សមាគ ល់ស ើញថា សញ្ញា តបបសនោះ សរចើនតតសរបើកនញង ទរមង់រចនបថរបសយាគពណនកនញងសរ ងសរពង, សរ ងនិទាន, ោរនិយាយរាប់ោន ពីស តុោរណ៍ អតីតោល ។ល។ ំ⁄ សរមាប់ោក់សៅចុងរបសយាគ្ តដលរតូិបនែសៅដល់ោរសរៀបរាប់ សោយចាត់ជាពួក, ជាតផ្នក ។ សមាគ ល់ ៖ មិនរតូិរចេំយុគលពិនទញ (៊ៈ) ជាមួយនិងទវិពិនទញសលំ (៖) សទ ។ យុគលពិនទញ រោន់តតចុច ចំណុចពីរសលើសរោមបុស្ណ ោះ, វរឯឯទវិពិនទញសលំ គឺមានសូនយសលើ ( ° ) សូនសរោម (°) ស ើយមាន រជាញសញ្ញា ំណឌ ចំក្ែ ល គឺយាងសនោះ (៖) ។ សពវនថងសនោះ សយើងស ើញសគសរបើយុគលពិនទញតាមតបប អឺរ៉ែុប ជំនួសទវិពិនទញសលំ សោយមកពីទរមង់ពុមពអកសរលីមុន (font Limon) ពុំមានសញ្ញា ទវិពិនទញសលំ ក៏តាំងតតយកយុគលពិនទញមកសរបើជំនួសឲ្យតតានៗ សិន រង់ចាំអនកបសចចកសទសរកស ើញសញ្ញា ទវិពិនទញ សលំ សនោះនឹងយកមកសរបើឲ្យានរតឹមរតូិតាមវិធធ្លនសិយាករណ៍។

16 បុតនែសគអាចសរបើយុគលពិនទញាន សៅកនញងទរមង់លិំិតំលោះៗដូចជា កមែិតែញ[11] ៖ សសនើសុំ អាហារូបករណ៍សៅសិកាសៅរបសទសជបុនសយាងៈ លិំិតសលំ... ចុោះនថងទី.... កំណត់សមាគ ល់អំពីោរសរបើ ឬមិនសរបើយុគលពិនទញសៅពីមុំ កយ ‚ថា‛ ៖ ក/ មិនសរបើយុគលពិនទញ ចំស ោះតត កយ ‚ថា[12]‛ ្តដលជានិាតស័ពទ តដលអាចសរបៀប នឹងភាាារាំងថា ‚Que‛ ានដល់ កយតដលរតូិកត់រតាសមែីមិនផ្ដទ ល់របស់តួអងគ មាននិយាយ កនញង‚ Style indirect ‛ របស់ភាាារាំង ដូចជា កយ ៖ ស លថា, និយាយថា, ទំនយទាយថា, តិោះសដៀលថា, សជរថា, រាប់ថា... កយទាំងសនោះ សគមិនរតូិសរបើោក់យុគលពិនទញ (៊ៈ) ពីមុំសទ ។ ំ/ រតូិសរបើយុគលពិនទញ សគសរបើសញ្ញា យុគលពិនទញ (៊ៈ[13]) កនញងករណីកត់រតា កយសមែីផ្ដទ ល់ របស់អនកនិពនធ រតូិោន នឹងទរមង់របស់ភាាារាំងថា (Style direct) ។ ៣-បុចឆនសញ្ញា (?) (Point d'interrogation) ជាសញ្ញា សរបើសរមាប់ោក់ពីខាងសរោយ កយ, ោល , លបោះ សចាទសួរជានិចច ។ សៅកនញង កយ, លបោះ, ោល , របសយាគតដលសចាទសួរ សគតតងសរបើជាចាំាច់នូិ កយ ឬរូបមនែសផ្សងមានជាអាទិ៍៖ សតើ, សរ ោះអវី, ស តុអវី, ដូចសមែច, (ក៏, ឬ, ានជា...) យាងសមចក៏..., អវីសៅ, សអីសគ, អង្ហក ល់, ោល្, ... ។ល។ កយសរមាប់សួរអាចសៅសដើមោល ឬ សៅចុងោល ក៏ាន ។ ជួនោលសគមិនចាំាច់ សរបើ កយសួរ សគរោន់តតោក់បុចឆនសញ្ញា សៅក៏ានតដរ ។ -លបោះ, ោល , កយសំណួរំលីៗ ៖ ោល នអវី? សមចក៏យំ? សៅាោ? សដើរ? ជិោះកង់ ? -គបបីកត់សមាគ ល់ថា សំណួរដតដលរោន់តតផ្ដល ស់បែូរោក់ កយ្មុន កយ្សរោយ ក៏ ឲ្យន័យ ឬ រំសលចន័យំុសោន តដរ ។ សរៅពីសនោះ រាល់សំណួរតដលសុទធតតមានបុចឆនសញ្ញា សៅចុងលបោះដូចោន សនោះ អាចមានន័យ ំុសតបលកោន សៅតាមសំសេងសលើកោក់ថាន ក់ថនម គំ កកំត ង អងវរករលន់តួ ។ មានបុចឆនសញ្ាមួយតបបសទៀត តដលសរចើនស ើញសរបើសៅកនញងរូបគំនូរកំតបលង (Caricature)

17 ។ ៤-ឧទានសញ្ញា (!) (Point d'exclamation) សញ្ញា បសង្ហគ លបញ្ឈរតដលមានចំណុច (!) មួយសៅពីសរោមសនោះ សគសរបើសរមាប់ោក់សៅពី សរោយ កយ ោល លបោះ ភា្ ក់សផ្អើលតក់សលញត សសងើច េ័យ អាសនន ខាល ច បញ្ញា ោច់ខាត តបបន់ អ ិោះ ន សតរមកជយសោស គំរាមកំត ង ។ ជួនោលសគក៏សរបើឧទានសញ្ញា ជាមួយនឹងោល កំ ឹង បសនទ ស ឬ សជរផ្ងតដរ ។ ៥-អញ្ារបោស[14] ( ‚...‛ ) គឺជាសញ្ញា ោន បមាង តដលសៅខាងសដើមមានរាងសោងំវឹកកួចពីរសេើងសៅសលើ ឯខាងចុងជា សញ្ញា ំវឹកពីររាងសោង កួចទមាល ក់ចុោះសរោម ។ សគសរបើសញ្ញា សនោះសរមាប់៖ ក/ ោប ឬកត់រតាដករសង់សសចកែីសំខាន់របស់ជន្មាន ក់ ទុកជាសសចកែីពិសសសសោយ តេក ជាោររំសលច ឬបញ្ញា ក់ឲ្យតបលកពីន័យរបស់បរធបទ ។ ំ/ ដករសង់គំនិត, សមែីរបស់តួអងគ្មួយកនញងសរ ង ។ គ/ ដករសង់តួអងគ្មួយ តដលមានកិតែិស័ពទលបីលាញ / ដករសង់សសចកែីឬអតែន័យមានលកះណៈសលចសធ្លល ។ ៦-អពភនែរសញ្ញា [15] (‘...’) សញ្ញា សនោះ ំុសតបលកពីអញ្ារបោស សោយសរបើតតំវឹកសញ្ញា មួយសៅខាងសដើម និងសកបៀស សញ្ញា មួយសៅខាងចុង ។ រសបៀបសរបើនសអពភនែរសញ្ញា ំុសោន បនែិច ពីសញ្ញា អញ្ារបោស សោយសរបើ អពភនែរសញ្ញា ជាោន ប កយំិតសៅកនញងរងវង់តផ្ន កយ តដលោក់ោន បសោយសញ្ញា អញ្ារបោស ។ សូមអនុញ្ញា តជរមាបថា៖ សៅកនញងសសៀិសៅឯការជាទូសៅ សគករមស ើញអនកនិពនធសរបើសញ្ញា សនោះ ្ស់ ។ ជួនោលសគសរបើអពភនែរសញ្ញា ឬអញ្ារបោស កនញងសោលសៅតតមួយដូចោន ។ សៅកនញង

18 សសៀិសៅសិយាករណ៍របស់សោក ពូិ អុម សោកចាត់ទុកអពភនែរសញ្ញា ថា ជាសញ្ញា អញ្ារបោស ( សសៀិសៅសិយាករណ៍ ពូិ អុម ទំព័រ ៨ ) ចំតណកសៅកនញងិចននុរកមសសមែចជួន្ត ទំព័រ ១៦៥៦-៥៧ វិធញ ក៏បង្ហា ញអពភនែរសញ្ញា ‚ ....‛ មានរូបស្ះ នយាងសនោះតដរ ។ សោកានពនយល់ កយអពភនែរសញ្ញា យាងសនោះថា ៖ កយសនែតសៅិណណ យុតែិ តដលពួកសិយាករណ៍បណឌ ិតកនញង របសទសអឺរ៉ែុប បសងកើតសេើងសរមាប់សរបើរាំង កយ ឬសសចកែីមានរូបស្ះ នពីរតបបគឺ (‚...‛) ឬ («...»)[16] ។ ដូសចនោះ សោយយល់ស ើញថា កិចចោរសរសសរតតងនិពនធនសពលបចចញបបននសនោះ មានសភាពលអិត លអន់សុីជសរៅ និង ែត់ចត់ សយើងគួរតតបញ្ចូលអពភនែរសញ្ញា តដលមានរូបស្ះ នតបបសនោះ ( ‘... ’ ) មកសរបើបតនែមសទៀត សោយបំតបកសចញពីអញ្ារបោស ( ‚...‛ ) ។ ៧-មចឆណឌ សញ្ញា ឬ ពងរតី (...) (point de Suspension) ជួនោលសគសៅថា (ចំណុចរាយ) ផ្ងក៏មាន ។ សញ្ញា តដលមានចំណុចបីបនែបនទ ប់ជាប់ោន សនោះ សរមាប់សមាគ ល់របសយាគ្មួយ តដលសៅមានសសចកែីបនែសទៀត បុតនែអនកសរសសរានផ្ដអ ក បញ្ឈប់តលងពណន សោយោក់សញ្ញា ពងរតីសនោះ រាប់ជាដំណឹង ។ រសបៀបសរបើពងរតីមានតបប តផ្នតបលកៗដូចតសៅ ៖ ក/ ជាសញ្ញា ោត់ កយសមែីគូសនទនមាន ក់ តដលកំពុងនិយាយឲ្យោច់ក្ែ លោល ។ ំ/ ជាសញ្ញា សរមាប់ផ្ដអ ក កយសមែី មិនចង់និយាយបនែសោយទុកឲ្យគូសនទនយល់ ឬ ក៏ បងកប់ទុកនូិ កយគំរាមកំត ង កយប្ែ ា... ។ គ/ ផ្ដអ កសសចកែីរតឹមបុណណ ឹងសិន ឬសសលោះទុក សោយមិនចង់ឲ្យសសចកែីមានន័យដូចោន សនោះ តិង អនល យសពក ។ / សរមាប់រាប់អំពី កយោល តដលាត់រលុបមានសសចកែីមិនចាស់ ដកយកសចញពី សិោចារងកជាសដើម ។

19 ៨-ិង់រកចក ឬនំសញ្ញា ( ) ានជាសគឲ្យស្ែ ោះដូសចនោះ សរ ោះវាមានស្ះ នរាងសោងដូចិង់រកចកសយើងពិតៗ ។ សគសរបើ សញ្ញា ិង់រកចកសរមាប់ ៖ ក/ ោប កយ ឬសសចកដី តដលសគចង់ពនយល់ន័យ ។ ំ/ ោប កយតដលសរសសរជាអកសរោត់ ។ ៩-ិង់តសងកៀប [.....] សៅកនញងភាាតំែរសគមិនរសូិសរបើសញ្ញា ិង់តសងកៀបសនោះសទសរ ោះសយើងមានិណណ យុតែិ និងំណឌ សញ្ញា យាងសរចើន សមរសបនឹងសរបើកនញងអតែបទជាភាាតំែររគប់រោន់អស់ស ើយ ។ បុតនែសៅកនញង ោរគណនសលំតផ្នកពីជគណិត(Algèbre) សយើងយកមកសរបើតាមពួកអឺរ៉ែុប ។ ១០-រា៉ែ ត់ ឬោន ប ( } ឬ { ....} ) (Accolade) សញ្ញា សនោះ តំែរំលោះសៅថា ពុកមាត់សមអំសៅ ។ ក/ សៅកនញងមុំវិធជាា ពីជគណិត រសបៀបសរបើោន ប ឬរា៉ែ ត់មានន័យដូចោន នឹងោរសរបើតសងកៀប ឬ ិង់រកចកតដរ ។ សគតតងតតសរបើរា៉ែ ត់មួយសរមាប់សបើក ( { ) និងរា៉ែ ត់មួយសទៀតសរមាប់បិទ ( } ) គឺ តបបសនោះ {.....} ។ ំ/ រា៉ែ ត់សបើក និងរា៉ែ ត់បិទសនោះ សរបើសរមាប់ោប កយពីរ ឬសរចើនជាោរសមាគ ល់ថា កយទាំង សនោះមានមុំង្ហររួមដូចោន មិនាច់សរសសរដតដលសរចើនដងនំខាតសពល ។ ១១-សបយាលៈ ឬ លៈ (។ល។) សគមិនសូិអានថា សបយាលៈសទ សរ ោះតិងសពក សគអានោត់យកតតខាងចុងរតង់សូរថា ឡាក់, េៈ សរសសរថា ៖ (។ល។) រតូិនឹង កយារាំងថា (et cetera) សរសសរអកសរោត់ថា (etc.) ។ សគ សរបើសរមាប់បំរពួញសសចកែីឯ្នីមួយ ឬោរសរៀបរាប់តដលតិងឲ្យសៅំលី សោយគិតថា អនកអានក៏ ដឹងថា សៅមាន កយ និងសសចកែីអវីំលោះសទៀត ។

20 ១២- ំណឌ ឬ ំណឌ សញ្ញា (។) សគសរបើសញ្ញា ំណឌ សនោះ សរមាប់រាំងខាំងរបសយាគ ឬសង្ហក ត់ននសសចកែីនីមួយៗ ឲ្យោច់រសេោះ ពីោន ។ ោល្របសយាគមួយចាប់សសចកែីស ើយ សគរតូិោក់សញ្ញា (។) សនោះ មុននឹងបនែសៅ របសយាគមួយសទៀត ។ ំណឌ សញ្ញា ស វើឲ្យសគង្ហយយល់ អាចតញកសសចកែីពីរបសយាគមួយសៅ របសយាគមួយ មិនឲ្យរចេំន័យ នំរចបូករបបល់ ។ ស ើយសៅចសនល ោះ ំណឌ សញ្ញា ោរដកោល ក៏ ជួយសរមួលឲ្យអនកអានង្ហយយល់ ង្ហយចាប់សសចកែីាន ។ មានតតោរបុិនរបសប់របស់អនក សរសសរតតងនិពនធសទ តដលអាចយល់ដឹងដល់ោរចាំាច់ននោរដកោល ោរោក់ំណឌ សញ្ញា ឲ្យាន រតឹមរតូិសទ សទើបស វើឲ្យអតែបទមានតនមល មានន័យគួរជាទីចាប់អារមែណ៍ ។ បុតនែោល្សគរតូិបែូរគំនិតចូលសៅិគគ ឬកថាំណឌ ថែីសនោះ សគរតូិោក់សញ្ញា ំណឌ សៅចុងបញ្ចប់ របសយាគ រួចស ើយរតូិចាប់សរសសរសោយចុោះសៅបនទ ត់ថែី ជាមួយនឹងោរសចាលលំ បនែិចតដលសគ តតងនិយមសៅថា ំណឌ ចុោះបនទ ត់ឬសចាលបនទ ត់ និងចាប់សដើមបនទ ត់ (សនោះជាោររាប់ដំណឹងរបស់ អនកសៅសរសសរតាមសូរត ) ១៣- ំណឌ ចប់ ( ៕ ) ជាសញ្ញា សរមាប់ោក់បញ្ចប់អតែបទ ឬសរ ងមួយតតរតឹមសនោះពុំមានតសសចកែី ឬសរ ងរា៉ែ ិសៅ មុំសទៀតសេើយ ។ ១៤- អាទិសសងកត ( . ) គឺជាចំណុចមួយតដលោក់ពីមុំអកសរ តដលសគសរសសរោត់ដូចជា ស.រ.អា. (ស រដះ អាសមរធក), អ.ស.ប. (អងគោរស ររបជាជាតិ) គ.ជ.ប. (គណៈកមែោរជាតិសរៀបចំោរសាោះ សឆ្មន ត) ជួនោលសគសរបើអាទិសសងកត សដើមបីោក់ពីមុំសលំសរៀង មាតិោតដលសរៀបរាប់ចំណងសជើងរង (Sous-titre) ដូចជា ៖ ១. មងគលោរ អបមងគល

21 ២. ាវ សអប់សចក តកអកសអប់ពងមាន់ ៣. ចង់រត់សចញពីសងគម... ជួនោលកនញងករណីដូចខាងសលើសនោះ សគសរបើរជាញសញ្ញា (-) ំលោះ ៗ តដរ ។ ១៥- កុកកញដសនរត ឬ តេនកមាន់ (៙) បុពវកវិឯនិពនធតំែរធ្លល ប់សរបើសញ្ញា សនោះ សរមាប់ចាប់សផ្ែើមសរសសរអតែបទ ឬសសចកែីសរ ងអវីមួយ សដើមបីកំណត់ទុកជាចំណុចចាប់សផ្ែើម ។ តតសពលបចចញបបននសនោះ អនកនិពនធ កិឯតលងសរបើសញ្ញា សនោះស ើយ ។ ជាពិសសសសៅសពលចាប់សផ្ែើមសរសសរកំ្ពយ សនោះកិឯបុរាណសយើងសរចើនសរបើសញ្ញា (៙) ដូសចនោះ ។ បចចញបបននសនោះ មានកិឯសម័យទំសនើបំលោះក៏សផ្ែើមសរបើសញ្ញា តផ្នកមាន់ តដលមានសកបៀសពីរសនោះ សៅ សពលចាប់សផ្ែើមសបើកបទកំ្ពយ ។ ១៦-ំណឌ បរធសយាាន ឬ សោមូរត (។៚) គឺជាសញ្ញា យកតាមរូបស្ះ នោនសនមសោ តដលសនមផ្ងសដើរផ្ង ប្ែ លឲ្យមានរាងកងិ កងក់តបបសនោះ ស ើយតំែរបុរាណក៏សនែតយកមកស វើជាសញ្ញា ំណឌ បញ្ចប់ តដលសៅតាម កយាលី ថា ‚សោមូរត‛ គឺសនមសោដូសចនោះសៅ ។ ចាស់បុរាណសោកសរបើំណឌ បរធសយាាន ឬ បរធយាន ឬសោ មូរតសនោះ សរមាប់បញ្ញា ក់សសចកែីនិយាយពីសរ ងរា៉ែ ិអវីមួយឬអតែបទ បទាទាលីោថា្មួយ ។ សពវនថងសនោះ អនកនិពនធមួយចំនួន ានសរបើសញ្ញា ពីរគឺ៖ ឬមួយ ៕ ឬមួយ ។៚ ។ ោរសរបើសោមូរតសនោះ គឺចង់រកាសមបតែិិបប មពីបុរាណឲ្យសៅគង់ិងស ។សយើងស ើញអនកោតសតមួយចំនួន មានសរបើ សញ្ញា សោមូរតផ្ងតដរ ៕៚ ១៧-អំពីសលំតំែរ តាំងពីយូរមកស ើយ តំែរសយើងសរបើសលំ រពមជាមួយនឹងោរបសងកើតតួអកសរ សរមាប់ចារងក និងកត់រតាស តុោរណ៍សផ្សងៗ ។ សលំមានារៈសំខាន់ ជាពិសសសកនញងោរកត់រតាចំនួនលុយោក់ សោរកបី តរសេលឺ ំ្ញំកំដរ... ។ កត់រតា អាយុ (ចំនួនឆ្មន ំ) តដលំលួនរស់សៅកត់រតាចំនួនរាក់ តដលសគ

22 មកំចីបុល... ។ សៅសពលបចចញបបនន សលំរតូិានសរបើរាស់សរមាប់គណនលុយោក់ថិធោចំណូលចំ្យ ។ ពិសសសាែ ប័ន ិរញ្ាិតែញ, ាែ ប័នសសដះកិចច, នោរ, ណិជាកមែ រតូិោរសរបើរាស់តួសលំជា ចមបងបំផ្ុត ។ សរ ោះតត ‚សលំ‛ មានតួនទីសំខាន់សៅកនញងសងគមសនោះស ើយ សទើបមាន កយសាល ក មួយោល

Add a comment

Related presentations

Related pages

Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ - HubSlide

Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ ...
Read more

Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ - Education

Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ; Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ
Read more

ចង់ចេះ: December 2014 - jongjaes.blogspot.com

Khmer Grammar សៀវភៅវេយ្យាករណ៏ខ្មែរ from Sokeng Heng. at 9:53 AM. Email This BlogThis! Share to Twitter ...
Read more