E drejta romake

50 %
50 %
Information about E drejta romake
Education

Published on February 18, 2014

Author: Jorghoson

Source: slideshare.net

UNIVERSITETI ALEKSANDER MOISIU DURRES 29/01/2014 E DREJTA ROMAKE Njohuri të përgjithshme pë të Drejtën Romake Punoi __________________________ Pranoi : _____________________________________

Month Day Year E DREJTA ROMAKE E drejta Romake ka mbreteruar qe ne antikitet dhe ka influencuar ne evolucionine mendimit dhe te koncepteve juridike te epokave historike te mevonshme. U zhvillua per 13 shekuj 753 p.e.s_565e.s shekulli VIIp.e.s.-Ve.s. Nga rend juridik primitive ne,- nje sistem te perparuar te se drejtes qe mbeshtetej ne pronen e tjeshte private. Juristet e lashte romak e kishin percaktuar: 1. shtetin si <res publica>pra si organizate qe ekziston per mbrojtjen e interesave te gjithe banoreve dhe , 2. te drejten si mjeshtri se mires dhe se drejtes Tria praecepta juris sunt(tre urdherat e drejtesise) : -Honeste videre-Te Jetosh me Nder -Alterum non laedere –Te mos I besh dem tjeteit. -Suum cuique tribuere-Secili te marre ate qe takon. (ULPIANUS autor i tyre). Rendi juridik ne shekuj ndryshoi per mbrojtjen e klases sunduese, pra kishin epersi interesat publike mbi ato private dhe juristet formuan rregullin qe e drejta publike nuk mund te modifikohet (ndryshohet) nga veprimet ndermjet privateve” E drejta romake ndahet ne : E drejte Publike-jus pubicum-ose e drejta e shtetit romakpermbledhje rregullash qe I perkisnin pozitest juridike te shtetit dhe konsistonte ne veprimtarine e organeve shteterore.dhe – E drejte Private-jus privatum-romaket e quanin si jus-in e tyre ishte teresia e rregullave juridike qe I sherbenin rregullimit te marrdhenieve mes individeve, midis personave fizik dhe juridik,midis personave juridik me njeri-tjetrin, mes vete personave fizike, ose mes vet personave juridike si dhe te gjithe te siperpermendurve,ne marredhenie te alternuar me njeri tjetrin. -E drejta private I perkiste dobise se idividit dhe ndahej ne tri pjese: 1. E drejta personale-jus quod ad personas pertinet-norma j. qe rregullonin marrdh. personale,mes shtetasve romake. 2. E drejta pronesore –jus quod ad res pertinet-rregullat e marrdh. pronesore. rregullat e prones, te posedimit, te te drejtave reale mbi sendet e huaja, te detyrimeve dhe te trashegimise. 3. E drejta procedurale -jus quod ad actiones pertinet-rregullonte mbrojtjen e te drejtave subjektive te karakterit personal dhe pronesor(rregullat e procedures gjyqesore, llojet e padive ,kundeshtimet e padive etj)- ishin norma qe romaket I quanin mores dhe ishin zakone te tipit juridik. QELLIMI QELLIMI I STUDIMIT TE SE DREJTES ROMAKE PERSE NE NE EPOKEN MODERNE DUHET TE STUDIOJME TE DREJTEN ROMAKE? -CILI DUHET TE JETE VENDI I SAJ NE KURRIKULAT E FORMIMIMIT TE JURISTEVE? -CILI DUHET TE JETE DIMENSIONI I TRAJTIMIT TE INSTITUTEVE TE NDRYSHME JURIDIKE SIPAS KONCEPTIMIT ROMANIST?

Sipas autoreve te ndryshem te drejten romake duhet ta studiojme per keto arsye: Sepse me materialin konkret historik ve ne dukje ligjshmerine themelore te zhvillimit te shtetit dhe te drejtes ne pergjithesi; Sepse ajo ka perpunuar insitucionet shteterore dhe juridike te shtetit me te zhvilluar skllavo - pronar dhe ne kete menyre hedh drite mbi tere rendin ekonomiko-shoqeror skllavopronar; Sepse eshte e drejta qe jetoi pjeserisht edhe gjate feudalizmit dhe u be burim i te drejtes kanonike (kishtare) duke hedhur ne kete menyre drite edhe mbi rendin ekonomiko-shoqeror feudal. Sepse sherbeu si baze e rendit juridik ne nje varg shtetesh te rendesishme dhe e e gjeti veten te integruar ne legjislacionin e tyre modern. Sepse pjesa e saj me e persosur, kryesisht pjesa e institucioneve qe rregullonin qarkullimin juridik midis prodhuesve te pavarur te mallit, ruhet edhe ne legjislacionet me moderne bashkekohore. Sepse nxori terminologjine moderne dhe ka per detyre tu mundesoje juristeve mesimin e gjuhes juridike (shprehjeve latine). Sepse zhvilloi ne maximum tekniken e analizes se fakteve juridike dhe te kualifikimit te maredhenieve juridike dhe si e tille ende mund tu sherbeje juristeve si laboratore. Sepse e drejta romake eshte trashegimi kulturore e botes antike, krahasohet me filozofine greke, ka kriteret e drejtesise dhe barazise. Sepse shpirti krijues i juriskonsulteve dhe interpretimet e tyre novatore mbi rendin juridik, perbejne nje shkolle te paarritshme te shpirtit kritik (lirise se gjyqtareve) tek parimet e se drejtes se romakeve gjejme nje model unikal reference. Sepse sherben per te kuptuar sistemet juridike aktuale dhe parimet juridike qe i frymezojne, sepse e drejta romake eshte element i perbashket dhe i pandashem i studimit te se drejtes se krahasur dhe nyja e lidhjes se te drejtes evropiane me ate latinoamerikane. Fazat e zhvillimit te se drejtes romake. (periudhat)

29/01/2014 ARANGIO RUIZ Periudhat sipas ARANGIO RUIZ. Studimi kronologjik e ben te domosdoshem periodizimin e historise 13 shekullore te se drejtes romake sipas ndryshimit qe ka ndoshur ne institucionet juridike. Ndarja e periudhave eshte bere nga disa autore ose studiues: ARANGIO-RUIZ , ben ndarjen e saj ne 5 periudha,BONFANTE ka ndjekur nje metode ideologjike, e ka periodizuar historine, jo mbi bazen e ndryshimeve te situatave juridike por duke pasur parasysh idete e reja dhe forcat e reja shoqerore. Ai ka individualizuar 2 kriza te medha, dhe e ndan te drejten romake ne tri periudha. ARANGIO RUIZ’ 1.Periudha arkaike, nga krijimi i romes deri ne shek. e II p.e.s; 2.Periudha republikane gjysma e dyte e shek II p.e.s deri me grushtin e shtetit te Augustit (31 e.s) 3.Periudha klasike ose perandorake (principati) : principatin e Augustit deri ne fillim te shek XIV te e.s (deri me fundin e Dioklezianit) 4.Periudha post-klasike (ose monarki absolute) nga Diokleziani deri te Justiniani 5.Periudha e Justinianit mbreterimi i ti (527-565) Me permbledhjen Justiniane (Corpus Juris) evolucioni i se drejtes romake mund te quhet i perfunduar. E drejta post-justiniane nuk mund te konsiderohet si pjese e se drejtes romake ne kuptimin e ngushte, sepse ne Lindje ajo pesoi influenca greko bizantine, ndersa ne perendim ndjeu influencen e popujve gjermanike te cilet pushtuan territoret romake duke imponuar zakonet, ligjet dhe traditat e tyre. Sipas burimeve, periudha e pare e se drejtes romake ndahet ne dy faza. FAZA E PARE Faza e pare. Rregulla te pashkruara te se dr.(jus non scriptum)pra mbisunduan rregullat zakonore dhe e dr.zakonore dhe te gjithe anetaret u nenshtroheshin pa nevojen e ushtrimit te forces apo dhunes. Zakonet(mores) jane rregulla juridiko-fetare qe mbizoteruan ne tre shekujt e pare te historise se Romes dhe te depozituara ne heshtje ne pasurine e vlerave dhe te besimeve te shoqerise Romake antike. E drejta zakonore perbehej nga rregulla sjellje qe u imponoheshin grupeve te tjera dhe kjo ndodhi per shkak te shtresezimit te shoqerise ne Patrone dhe kliente ne Patrice dhe plebej dhe shprehte interesat solidare te grupeve te caktuara te shoqerise.

E drejta zakonore ndahej ne dy pjese: 1.jus dhe fas 2.Leges Regiae Jus ishin rregulla sjellje qe sherbenin per rregullimin e marrdhenieve mes shtetit romak dhe qytetareve dhe vete qytetareve me njeri tjetri . Fas ishi rregulla juridike zakonore me karakter religjioz. Leges Regiae ishin rregulla qe u krijuan si rezultat i perzierjes se zakoneve me te dr. zakonore, te dispozitave juridike me ato fetare,pra i sherbenin rregullimit te marrdhenieve klanore – fisnore dhe familjeve . Faza e dyte.e drejta e shkruar(jus skriptum) ne kete faze me kerkese te plebenjve u rregjistruan rregullat e se drejtes zakonore qe aplikoni magjistratet patriciane. Burimet me te rendsishme ne kete faze jane 1.Ligji i XII Tabelave (Lex duodecimTabularum) dokumenti me i vjeter i se dr. Romake te njohur prej nesh. Doli me 451p .e .s nga kerkesa e plebenjve me ne krye Tarentilus Arsa luftuan kunder patriceve. Burimet me te rendsishme ne kete faze jane 1.Ligji i XII Tabelave (Lex duodecimTabularum) dokumenti me i vjeter i se dr. Romake te njohur prej nesh. Doli me 451p .e .s nga kerkesa e plebenjve me ne krye Tarentilus Arsa luftuan kunder patriceve.Ligji permbante dispozitat mbi procedure gjyqsore dhe ekzekutimine akt gjykimeve ,mbi marrdheniet familjare, pronesore ,mbi veprat penale ,mbi aktet religjioze si dhe dispozitat per ndeshkimin e krimeve te ndryshme te jetes shoqerore.Ne te perfshiheshin edhe norma te se dr. private edhe te se dr. publike. Miratimi i tij u be nga mbledhja e popullit . 2.Leges ose ligjet ishin regulla juridike qe nxirreshin nga asamblete per rrgullimin e marrdhenieve shoqerore qe nu rregulloheshin as nga ligji i 12 tabelave as nga e dr. zakonore 3.Vendimet e concilia plebis qe me perpjekjet e plebejve u arrit barazimi i fuqise se tyre juridike me vendimet e aprovuara nga asableja. 4.Ediktet e magistrateve ishin urdhra qe magjisratet u jepnin qytetareve me shkrim ose me goje. 5.Interpretatio-interpretimi i normave juridike qe pasqyronin fillimin e shkences juridike fillimisht behej nga kleriket,me vone laicizmi i se drejtes coi ne laicizmin edhe te interpretimit.

Add a comment

Related presentations

Related pages

Pyetje nga testet e të Drejtës Romakes - Scribd - Read ...

e Drejta Romake Pyetjet Orientuese. Test Pyetjesh nga Sociologjia (semestri 2) E drejta Romake. Pyetje Nga Sociologjia -Salihi.
Read more

E Drejta Romake - Dardania.de

E DREJTA PERSONALE – rregullon qështjet : a) e subjekteve të drejtësisë sepse e drejta thotë se drejtsia ekziston mu përshkak të njerëzve , b ...
Read more

E drejta Romake (pjesa 1/.)

Just Privatum - Drejta PRIVATE. Jus Publicum – Drejta PUBLIKE Periodizimi Historik – i zhvillimit shtetëror , shoqëror- ekonomik ndahet në 3 faza ...
Read more

E Drejta Romake (1) - Scribd - Read books, audiobooks, and ...

Universiteti i Prishtinës. E drejta Romake e ripunuar Tetove 28.06.1995 Ferizaj 09*Prill*2009 email: tolliy_23@hotmail.com -1- E drejta romake e ripunuar ...
Read more

E drejta romake (Book, 1998) [WorldCat.org]

E drejta romake. Author: Arta Mandro: Publisher: Tirane : publisher not identified, 1998. Edition/Format: Print book: Albanian: Database: WorldCat: Rating:
Read more

E drejta Romake (pjesa 2./)

Autorizimet realo-juridike të pronarit janë : JUS-UTENDI (e drejta përdorimit) të pronës, objektit.JUS-FRUENDI ( e drejta pronarit)) që të mbledh ...
Read more

Arta Mandro E Drejta Romake PDF - Ebooks Downloads

Arta Mandro E Drejta Romake PDF - Ebooks Downloads ... Recent Searches : art00524 pdf; Arta Mandro E Drejta Romake pdf; Assam Venture Educational ...
Read more

E DREJTA ROMAKE - Ferki-Berisha.tk - Fillimi

Shteti romak dhe e drejta romake ekzistuan dhe u zhvilluan plot XIII shekuj – prej shek. të VIII të epokës së vjetër gjer në shek. e VI të epokës ...
Read more