advertisement

Aile danuşmanlığı Baba Çocuk SUNU

60 %
40 %
advertisement
Information about Aile danuşmanlığı Baba Çocuk SUNU
Education

Published on May 3, 2008

Author: aqses

Source: authorstream.com

advertisement

Slide 1: BABA ÇOCUK İLİŞKİSİ HAZIRLAYAN : ABDULLAH NURİ DİCLE Slide 2: Çocukların iyi bir gelişim gösterebilmeleri anne baba ile çocuklar arasında etkili bir iletişimin kurulmasına bağlıdır. Slide 3: SAĞLIKLI İLETİŞİM Slide 4: ZEKA, KİŞİLİK VE SOSYAL DAVRANIŞLAR İlk çocukluk yıllarında oluşmaya başlar Slide 5: SAĞLIKLI KURULAN ANNE BABA İLETİŞİMİ ÇOCUKLARI İLE OLAN İLİŞKİLERİNE YANSIR BU DA ÇOCUĞUN ÇEVRESİ İLE YAŞAM BOYU SAĞLIKLI İLİŞKİLER KURMASINDA ÖNEMLİ ROL OYNAR. Slide 6: Anne – babaların hayat boyu çocuklarının yaşamında önemli etkilerinin olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Son birkaç yıla kadar daha çok anne ile çocuk arasındaki ilişkiler üzerinde duruldu ve buna önem verildi. Slide 7: Özellikle Freud ve Bowlby’nin çalışmalarında annenin bebek için en önemli kişi olduğunu, çocuğun kişilik gelişiminde ve sosyal ilişkilerinde büyük işlevinin olduğunu, babanın ise daha çok anneyi destekleyici bir işlevinin olduğu ifade etmişlerdir. Slide 8: Günümüzde baba çocuk arasındaki ilişkinin de büyük bir öneme sahip olduğu gerçeği su yüzüne çıktı. Lynn, araştırmasında babaların çocuk gelişiminde önemli ve benzersiz bir rol oynadığı, kabul gören bir olgu olduğunu ifade etmektedir. Slide 9: Babanın yokluğunun çocuğun cinsiyet tanımlamalarının yanı sıra sosyal, duygusal ve zihinsel gelişiminde olumsuz sonuçları olabileceği öngörülmektedir. Araştırmalar babalarla annelerin çocuklarıyla temelde benzer şekilde etkileşim kurduklarını göstermektedir. Arada bazı farklar olmasına rağmen bu, babaların etkileşim tarzının annelerinkinden daha ez etkili olduğunu göstermez Slide 10: Özellikle 1970’li yıllardan sonra babanın aile içindeki rolü, çocuğunun üzerindeki etkisi yeniden sorgulanmaya başlanmıştır. Volling ve Belsky (1992) etkili ve kolaylaştırıcı rol izleyen babaların çocukları ile iyi sosyal ilişkiler içinde olduğunu ifade etmişlerdir. Slide 11: Çocuk üstünde dolaylı etkisi olan bir diğer önemli rolü, babanın anne için bir duygusal destek kaynağı olmasıdır. Bu durum anne – çocuk ilişkisinin kalitesini yükseltirken, aksi söz konusu olup da babalar anneye destek sağlamadığında ve evde şiddetli geçimsizlik olduğunda, bunun acısının çocuklardan çıkma ihtimali vardır (Cummings ve O’Reilly, 1997). Slide 12: Daha önceleri kadın ve erkeğin rolleri dolayısı ile analık ve babalık rolleri birbirinden çok daha katı sınırlarla ayrılırken bu yıllardan itibaren temel farkları korumak şartı ile birbirlerine daha fazla yaklaşmaya başlamışlardır Slide 13: Gelişen toplum ve kadının değişen durumu ile birlikte çocuğun hayatında etkili ebeveyn olma tartışmalarında babanın da 20. yüzyılın büyük bir bölümünde farklı algılanan rolü değişime uğramaya başladı. Sosyal, politik, ekonomik, kültürel ve bilimsel faktörler baba çocuk ilişkilerinde olumlu bir gelişmeye yol açmıştır. Slide 14: Baba çocuk ilişkisinin önem kazanması, babalık rolünün değişmesi ve babanın çocukla yakınlaşması ile baba çocuk ilişkisi önem kazanmaya başladı. Bununla birlikte bu değişikliğe neden olan başlıca faktörler sıralandı Slide 15: Çalışan kadın sayısındaki artma, Kadınların eğitim seviyesinin yükselme, Annelerin evin dışında çalışmaları ve doğumdan kısa bir süre sonrasında iş yaşamına geri dönmek zorunda kalmaları, Slide 16: Ekonomik alanda değişikliklerin olması, Geleneksel aile yapısının çekirdek aileye dönüşmesi, Toplumun değer yargılarının değişmesi, Boşanma oranlarının artması ve özellikle batı toplumlarında babanın çocuklarının velayetini alması. Slide 17: Lamb, (1987) baba katılımının, çocuk bakımının üç unsurundan oluştuğu görür. Doğrudan Temas: Bu unsur, babayla çocuk arasındaki etkileşim türlerini, diğer bir deyişle, babanın çocukla doğrudan temas kurmasını kapsar. Slide 18: Ulaşılabilir Olma: Bu terim, babanın çocuğu açısından hem bedensel, hem de psikolojik olarak mevcut veya ulaşılabilir olmasını ifade eder. Atkinson (1991) mevcut olmanın babanın doğrudan etkileşim içinde olması, ulaşılabilir olmasını ise babanın çocukla doğrudan temas halinde olmadığı halde çocuğun gerektiği durumlarda babasını çağırabileceğini bilmesi anlamına geldiğini öne sürmüştür. Slide 19: Sorumluluk: Bu unsur, çocuğu doktora götürmek veya arkadaşlarıyla buluşmasını organize etmek gibi çocuk adına bazı faaliyet yapmayı ve yapılacak şeyleri hatırlayıp planlanmayı kapsar; çocukla doğrudan temas halinde olmayı gerektirmez. Slide 20: Lamb (2002) bu baba katılımı türlerini etkilediği düşünülen dört faktör belirlemiştir, bunlar: motivasyon, öz güven, toplumsal destek ve kurumsal uygulamalardır. Bu boyutlar birbiriyle bağlantılıdır ve birbirini etkiler. Slide 21: Bir erkeğin kendini baba olarak nasıl algıladığı, bu role kendini ne denli yakın hissettiği de çocuk bakımına katılımını belirlemektedir (Doherty ve diğerleri, 1998; Levy-Shiff ve Israelashvilli, 1988) . Bu araştırmalar babalığa atfedilen anlamların özellikle ağırlık kazandığını, baba olmak olumlu ve anlamlı bir şey olarak görüldüğünde babanın katılım düzeyinin artma meyilinde olduğunu ortaya koymuştur Slide 22: Fazla erken yaşta, henüz buna hazır hissetmeden baba olmak bir krizle sonuçlanabilir. Erkek planlanmamış çocuğu geleceğinde bir engel olarak görebilir (Cabrera, Tamis-LeMonda, Bradley, Hofferth ve Lamb, 2000). Slide 23: Heath (2001) 35 yaşından sonra baba olan 47 kişi ile yapmış olduğu çalışmasında bu babaların çocuklarından daha büyük beklenti içine girdiklerini ve hem duygusal hem de fiziksel olarak daha fazla ilgilenmenin söz konusu olduğunu ifade etmektedir. Bu araştırmalar, planlanmış hamileliğin olumlu ebeveynlikle sonuçlandığı ortaya koymuştur. Slide 24: ABD’de baba kavramı üzerindeki yapılmış olan araştırmalar tarihsel süreç içerisinde iyi bir babanın özelliklerinin dönemin toplumsal yapısının özellikleri ile örtüştüğünü ve 18. Yüzyıldan itibaren babalık kavramının dört farklı aşamadan oluştuğu sonucunu göstermiştir. Slide 25: Ahlak Öğretmeni Babalar; 18. Yüzyıl ile 19. Yüzyıl başlarına kadar olan dönemde yer alır. Bu dönemde iyi bir baba iyi bir Hıristiyan olarak yaşayan, çocuğunu kutsal kitap olan İncil konusunda bilgilendiren ve çocuklarını ahlaklı bir birey olarak yetiştiren kişi olarak algılanmaktaydı. Evinin Ekmeğini Kazan Babalar; 19. Yüzyıl başlarından 20. Yüzyıl ortalarına kadar olan dönemde yer alır. Endüstrileşme devrimi ile babanın rolünün azalması ve annenin rolünün artması ortaya çıktı. Ekonomik ve sosyal alanlardaki değişmeler babanın daha çok ekmeği kazanan kişiler olarak ön plana çıkmasını sağladı. Slide 26: Çocuğun Cinsel Kimliğini Kazanmasına Yardımcı Olan Babalar; 1940 – 1965 yılları arasındaki dönemde yer alırlar. Baba otoriteyi, disiplini sağlayan tarafsız ve adaletli bir birey rolünde, anne ise aile bireyleri arasındaki ilişkileri düzenleyen, duygusal destek veren, baba – çocuk ilişkisinde arabuluculuk yapan bir katalizör görevinde idi. Babanın çocukları üzerinde doğrudan ama sınırlı bir etkisi bulunmaktaydı. Çocuklarına Bakan Babalar; 1970’li ve sonrası yıllarda yer alır. Babalar aktif, çocuğun bakımını üstlenen, ilgili bireyler olarak görülürler Slide 27: Yapılan araştırmalar 1940 ile 1980 yılları arasında İngiltere’de de babaların çocuklarının bakımında daha aktif roller aldıkları sonucunu ortaya çıkarmıştır. Slide 28: Ülkemizde ise 1990’lı yıllara kadar baba kavramı üzerinde yapılmış çalışmalara rastlanılmamaktadır. İnci (1992) ülkemizdeki farklı dönemlerde yazılmış romanlara ve diğer incelemelere dayalı olarak babanın çocuğunun eğitiminden sorumlu olduğunu bunun nedeninin de babanın anneye göre daha eğitimli olmasından ve doğası gereği üstün olmasından kaynaklandığını, ancak o döneme ilişkin psikolojik ve sosyolojik açıdan yapılan çalışmaların az olması nedeni ile bunun toplumun özelliklerini yansıtıp yansıtmadığının bilinmediğini belirtmiştir. Slide 29: Bununla birlikte 1950’li yıllardan sonra hızlı ekonomik ve kültürel değişimlerin geleneksel aile yapısında değişimlere yol açtığını ve çekirdek aile yapısının bunun yerini alamaya başladığını ve çalışan kadın sayısında artışların olduğunu da ifade etmiştir. Slide 30: Ülkemizde Baba çocuk ilişkisini inceleyen başlıca üç çalışma bulunmaktadır. Bunlardan birincisi 1997 yılında Cressida Evans bir araştırmasında İstanbul ili içerisinde düşük sosyo – ekonomik düzeyden gelen ilkokul mezunu babaların rollerine yönelik tutumlarını ve katılımlarını incelemiş, 60 babayı örnekleme almış, kişisel anlatım yolu ile Slide 31: Tutumları Bakımından Babaların evdeki iş bölümüne yönelik tutumlarını, Babaların babalık rollerine ilişkin bazı noktalara verdikleri önemini, Babaların ailedeki değişik rollere ne derecede geleneksel çerçevede baktıklarını, Slide 32: Davranışları Bakımından Çocuk ile yaşadığı etkileşimin cinsi ve süresi açısından ilişkide olmayı, Çocuk ile yaşadığı etkileşimin cinsi ve süresi açısından müsait olmayı, Çocuk ile yaşadığı etkileşimin cinsi ve süresi açısından sorumluluğunu Slide 33: Çalışmada; babaların çocukların fiziksel bakımının annelerinin işi olarak algıladıklarını, kendilerine düşen görevlerin ise çocuğa zihinsel beceriler öğretmek, çocuğun eğitimi hakkında karar vermek, çocuğun bakımını sağlayacak parayı kazanmak olduğunu ifade ettiklerini belirtmiştir. Slide 34: Bu araştırmada çocuğun toplumsal değerleri öğrenmesine yönelik görevler ise babalara göre eşler arasında paylaştırılmıştır. Babaların babalık rollerine ilişkin buldukları en önemli noktalar maddi yönden çocuğa bakabilmek ve sevgi ile şefkat göstermek, en az önemli bulunan nokta ise çocukla oynamak ve onun günlük gereksinimlerini karşılamak olarak ifade edilmiştir Slide 35: Oya Güngörmüş Özkardeş ile Sibel Ayşen Arkonaç tarafından 1998 yılında İstanbul’da yaşayan ilkokul ve yüksek okul mezunu olan 80 baba ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma da yüz yüze görüşme yönteminden yararlanılmış, babaların kendilerini bir baba olarak nasıl algıladıkları, ideal bir babanın ve kendilerine benzemeyen babaların özelliklerini nasıl tanımladıkları incelenmiştir Slide 36: İlkokul mezunu babaların baba kavramını; Evin ekmeğini kazanan, Evin bütün gereksinimlerini karşılayan, Çocuklarını dürüst ve terbiyeli yetiştirmeye çalışan kişi olarak tanımladıkları Slide 37: Yüksek Okul Mezunu babaların ise baba kavramını; Çocukların problemlerini paylaşan, Çocuklara yakın olan, Çocukların yarınlarını düşünen, çocukları için çalışan, Karısına yardımcı olan kişi olarak tanımladıkları Slide 38: Babaların eğitim düzeylerinin yükseldikçe çocuğuyla ilgili işlere doğrudan katılmaya daha eğimli oldukları, daha demokratik bir baba kimliğine yöneldikleri sonucuna varmışlardır. Ayrıca ilkokul mezunu olan babaların kendi özellikleri ile ideal babanın özelliklerini tanımlarken aynı sıfatları kullandıklarını, yüksek okul mezunu olanların ise ideal babada kendi özelliklerinden farklı olarak ailesine zaman ayırma, çocuğa güven verme, destekleyici ve hoşgörülü olma, çocuğu yetiştirme gibi özellikleri eklediklerini belirtmişlerdir Slide 39: Üçüncü araştırmayı ise Janet Molzan Turan, Hacer Nalbant, Ayşen Bulut ve Yusuf Sahip 2001 yılında alt – orta sosyo – ekonomik düzeyden gelen anne adayları ve eşleri ile yapmışlardır. Eşler erkeğin en önemli görevinin ailenin iyi bir yaşam standardının olması için çalışması olduğunu belirtmişlerdir. Slide 40: Ev işleri ve çocuk bakımında ise babanın herhangi bir sorumluluk almasının beklenmediği ancak babaların çocuğun eğitimine katılmaları ve ahlaki açıdan bir rehber olarak yardımcı olmaları gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca genç babalar ideal babanın çocuğuyla sıcak ve yakın ilişki içinde olması gerektiğini vurgulamışlar, bu babaların kendi babalarını fiziksel ve duygusal olarak mesafeli olarak tanımlamışlardır Slide 41: Ülkemizdeki ailelerin hala daha geleneksel bir yapı içinde olduklarını ifade edebiliriz. Slide 42: Baba İle Çocuk Arasındaki İlişkinin Doğması Son yıllarda özellikle batıda daha çok sayıdaki erkek hamilelik döneminde eşiyle birlikte eğitim programlarına katılmakta, doğuma eşiyle birlikte girmekte ve doğumdan sonraki ilk günlerde çocuğu ile birlikte olmaktadır Slide 43: Woolet, White ve Lyon (1982) babaların doğuma katılmasının üç açıdan yararı olduğunu belirtmektedirler. Bunlardan birincisi babanın anneye destek vermesi; ikincisi annenin gevşemesini ve doğum olayının kolaylaşmasını sağlaması; üçüncüsü ve en önemlisi babanın varlığının annenin bu deneyim nedeniyle yaşadığı duygularının niteliğini arttırmasına yardımcı olmasıdır. Beail (1982) de doğuma anneyle birlikte giren babaların eşleri üzerinde olumlu etkiler bıraktığını, aynı zamanda bunun baba ile bebek arasındaki bağı daha kuvvetlendirdiğini belirtmektedir Slide 44: Kennell ve Klaus'un 1973'de yaptıkları bir çalışmada bebeğin doğumundan sonraki 3 gün içinde, babadan bir saat süresince bebekle göz kontağı kurması ve iki kez bebeği soyması istendiğinde ilk 3 ay süresince babanın bebeğin bakımında daha çok rol aldığı bulunmuştur Slide 45: Ross ve Sawin (1976) babaların yeni doğan bebeklerle ilgilendiklerini, kendilerine fırsat tanınırsa bu sürece katıldıklarını, bebeklerle olan etkileşimlerinde anneler kadar destekleyici olduklarını, bakım işiyle daha az ilgilenmekle birlikte bu faaliyetleri anneler kadar becerebildiklerini bulmuşlardır Slide 46: Babaların doğuma katılmasında 1970'li yıllardan sonra bir artış olduğu gözlenmektedir. Bir kısım çalışmada doğuma katılmanın hem erkek hem de kadının üzerinde olumlu etkisi olduğuna dair bulgulara rastlanmıştır. Yine çalışmaların bir bölümünde doğuma katılmanın baba ile bebek arasında kurulacak bağ açısından da önemli olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle hastanelerde doğum servislerindeki yapılanmanın babanın doğumda hazır bulunmasına olanak verecek şekilde düzenlemesinin yararlı olacağı düşünülebilir Slide 47: Lamb (1997) emzirme haricinde kadınların biyolojik olarak daha iyi bir ebeveyn olmaya yatkın olduklarına dair bir ipucu olmadığını söylemektedir. Özetle söylenecek olursa babaların çok erken bir dönemden başlayarak çocukların eğitiminde rol aldıklarında anneler kadar çocukları üzerinde etkili olabilmektedirler Slide 48: Cinsel Kimliğin Gelişmesinde Babanın Etkisi Anatomik ve fizyolojik farklılıklarının yanı sıra cinsler arasında bir de davranış ve düşünce tarzları açısından da bazı ayırımlar vardır. Erkek çocuklar genellikle daha sabırsız, aktif ve fiziksel olarak saldırgan olmalarına karşılık kızlar insanlarla daha fazla ilgilenir, onların kendileri hakkında ne düşündüklerine daha fazla önem verir, başkalarının düşüncelerinden daha fazla etkilenir ve daha bağımlıdırlar (Lynn, 1976) Slide 49: Özetle söylenecek olursa, özellikle erkek çocuğun cinsel kimliğini kazanmasında özdeşim modeli olarak babanın önemli bir yeri olduğu çeşitli çalışma bulgularınca ortaya konmuştur. Özellikle erkek çocuğun erkeksi rolü benimsemesinde babanın büyük bir önemi olduğunu vurgulayan pek çok çalışma vardır. Babanın erkeksiliği, sevgisi ve şefkati ve evdeki kuralları koyan kişi oluşu erkeksi gelişimi etkileyen önemli faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır. Slide 50: Ancak bunların üçünün bir arada olmasının da önemli olduğu görülmektedir. Bir başka deyişle babanın sadece erkeksi olması erkek çocuğun erkeksi davranışı geliştirmesini tek başına sağlamamaktadır. Ayrıca baba yoksunluğunun da çocuğun psiko – seksüel gelişimi üzerinde olumsuz etkileri olduğu bulunmuştur. Baba yoksunluğu özellikle erkek çocuklarda daha ciddi etki yaratmaktadır Slide 51: Zeka Gelişiminde Babanın Etkisi Erkek çocuğun babası ile özdeşleştiği, onu taklit ettiği, model aldığı kişinin babası olduğu konusunda çok az fikir ayrılığı vardır. Slide 52: Erkek çocuk babası ile özdeşleşirken yalnızca onun tavırlarını, rollerini, mimiklerini, duygusal reaksiyonlarını değil onun problem çözme stratejilerini, düşünme süreçlerini, kullandığı dili de taklit eder (Radin, 1981). Bu nedenle de erkek çocukların zihinsel gelişimleri babaları ile olan ilişkilerinden etkilenmektedir. Slide 53: Radin ve arkadaşlarının 1972 yılından başlayarak 80 yılına kadar yaptıkları çeşitli araştırmalarda da babanın destekleyici oluşu ile erkek çocukların kognitif başarısı arasında olumlu ilişki bulmuşlardır (Radin, 1981) Radin (1994) bir baba çocuklarıyla ne kadar temas halindeyse, çocuğun zekasının, başarısının, olgun sosyal davranışlarının ve toplumsal cinsiyet basmakalıplarına dair esnekliğinin o kadar yüksek olacağını öne sürmüştür Slide 54: Akademik Başarıda Babanın Etkisi Zeka gelişimini ve akademik başarıyı etkileyen kuşkusuz pek çok faktör vardır. Ancak babanın da çocuğuna karşı takındığı tavırların bu iki alanı etkileyebildiği görülmektedir. Özellikle babanın çocuğa karşı sıcak davranmasının çocuğuyla kurduğu ilişkinin olumlu olmasının genelde zekayı ve okul başarısını olumlu bir seklide etkilediğini söylemek yanlış olmaz. Erkek çocuklar açısından bakıldığında da bu etkinin daha da belirgin olduğu görülmektedir. Slide 55: Babalarını kendilerine yakın hissetmeyen, aralarında sıcak ilişki olmadığını düşünen çocukların hem zekaları hem de okul başarısı bundan olumsuz etkilenmektedir. Baba yoksunluğunun da yine her iki alanı olumsuz bir şekilde etkilediğini söylemek mümkündür. Slide 56: Babasız olmak ve babasını erken kaybetmek özellikle erkek çocukların zekasını ve okul başarısını olumsuz etkilemektedir. Babasız olmak yine erkek çocuğun bilişsel stilleri üzerinde etkili olmaktadır. Babasız erkeklerin sözel becerilerinin matematik becerilere oranla daha çok geliştiği pek çok araştırmada saptanmıştır Slide 57: Kız çocuklar açısından bakıldığında sonuçların erkek çocuklardaki kadar tutarlı olmadığı görülmektedir. Bir başka deyişle kız çocukların zekası ve okul başarısı üzerinde babanın etkisinin olduğunu söyleyen ve söylemeyen çalışmalar dengede görünmektedir Slide 58: Benlik Kavramı Üzerinde Babanın Etkisi Kişiliğin çok özel bir alanı olan benlik kavramı kısaca insanın kendi hakkındaki inançlarının toplamı olarak tanımlanabilir. Çocuk büyüyüp geliştikçe yaşantıları arasında ayırım yapmaya başlayarak kendi varlığına ait olan yaşantıları benimser, diğerlerini çevredeki insanlara mal eder. Kendi varlığının bilincine vardıkça, yaşadığı çevre içindeki varlığından ve işlevlerinden oluşan bir benlik geliş­tirmeye başlar (Geçtan, 1999) Slide 59: Babanın kişilik özelliklerine etkisinin olup olmadığına baktığımızda babanın çocuğuyla özellikle de erkek çocuğuyla kurduğu yakın ilişkinin kişilik gelişimi üzerinde olumlu etkileri olduğunu söylemek mümkündür. Babası ile arasında sıcak bir bağ olduğunu düşünen erkeklerin akran ilişkilerinde daha popüler olduktan lider özellikli oldukları görülmektedir. Slide 60: Kişiliğin daha özel bir alanı olarak kabul edilen benlik kavramına bir grup araştırmacılar babanın etkisi olduğunu bir grup ise olmadığını söylemektedirler. Özellikle bu çelişkili sonuçlar baba yoksunluğu ve benlik kavramı arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalarda ortaya çıkmaktadır. Slide 61: Ancak babayla çocuk arasındaki etkileşimin kalitesi ile benlik kavramı arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalarda genelde babanın çocuğa karşı sıcak ve şefkatli oluşu ile benlik kavramı arasında olumlu bir ilişki olduğu söylenmektedir. Bir başka deyişle babalarınca red edilen, ihmal edilen çocuklar daha olumsuz bir benlik kavramına sahip olurlarken aralarında sıcak ilişki olan çocuklar daha olumlu bir benlik kavramına sahip olmaktadır Slide 62: Babanın ahlaki gelişim üzerindeki olası etkilerine baktığımızda özellikle psikoanalitik kökenli kuramcıların çocuğun ahlak gelişiminde babanın özel bir önemi olduğunu vurguladıkları görülmektedir. Özellikle baba yoksunluğu ve çocuklardaki ahlaki gelişim arasındaki ilişkiye bakan çalışmalarda babasız çocukların babalı olan çocuklara oranla ahlaki göstergeler açısından daha düşük puanlar aldıkları bulunmuştur Slide 63: Uyum ve davranış sorunları ile babanın özellikleri arasındaki ilişkiye bakıldığında genelde babanın özellikleri ile davranış bozuklukları, alkol-uyuşturucu bağımlılığı, anksiyete bozuklukları arasında ilişki bulan çeşitli çalışmaların olduğu görülmektedir. Ancak otizm ve dikkat eksikliği gibi bozukluklarla babaların özellikleri arasında ilişki bulunmamıştır Slide 64: Baba Yoksunluğunun Etkisi Çocuğu farklı şekilde etkileyen etmenler: Baba yoksunluğunun nedeni, Süresi, Çocuğun yaşı ve cinsiyeti, Annenin eşinin yokluğuna gösterdiği tepki, Anne çocuk etkileşiminin kalitesi, Çocuğun yapısal özellikleri, Ailenin sosyo – ekonomik statüsü, Baba yoksunluğu oluşmadan önceki baba – çocuk etkileşiminin kalitesi, Baba yerine geçecek modellerin varlığı, Slide 65: Çocuklar farklı nedenlerle babasız kalabilirler. Babasızlık; Ölüm, Boşanma, Terk etmeye veya ayrı yaşama, İş, uzun süren hastalık, hapis yatma vb. nedenlerle ortaya çıkabilir. Bununla birlikte zaman faktörüne göre de; Babasını hiç tanımayanlar, Babasını tanıyan fakat daha sonra yitirenler Slide 66: Yaş Yaş faktörü ele alındığında; babasız kalmanın çocuğun yaşamının ilk yıllarında çocuklar üzerinde daha olumsuz bir etkiye sahip olduğunu(Sutton Smith ve ark., 1968), 4 – 5 yaşından önce babasız kalan çocuklarda yetişkinlere bağımlılığın, saldırganlık davranışlarının daha sık görüldüğünün(Biller, 1971, 1974, 1976) özellikle erkek çocuklarda bu yaşlarda cinsel kimlik gelişimlerinin olumsuz etkilendiği araştırmalarda ifade edilmiştir (Hetherington, 1966). Çocukluk döneminde baba yoksunluğunun kızlardaki etkisi daha az görülürken ergenlik öncesi ve başlarında daha fazla etkili olduğu belirtilmiştir (Mc Candles ve Trotter (1977) Slide 67: Cinsiyet Cinsiyete göre babasız kalma hem kız hem erkek çocukları olumsuz olarak etkilemekte ancak özellikle erkek çocuklarını daha olumsuz etkilemektedir (Pedersen ve ark., 1979). Babasız erkek çocuklarının babalı akranlarına oranla daha fazla kadınsı (feminen), daha bağımlı ve daha az saldırgan oldukları vurgulanmaktadır(Santrock, 1970) Slide 68: Kardeş Çocuğun sahip olduğu kardeşlerin sayısı ve cinsiyeti babasız olmanın etkisini artıran ya da azaltan bir faktör olarak kabul edilmektedir. Genellikle tek olan kız veya erkekler babasızlıktan en çok etkilenen grup olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Evde çocuğun özellikle de erkek çocuğun kendine model olarak alabileceği uygun bir ağabeyin varlığı babasızlığın etkisini bir ölçüde hafifletebilmektedir. Slide 69: Annenin Tepkisi Babasız olmanın nedeni ne olursa olsun annenin bu yokluğa karşı gösterdiği tepki çocuğun bundan nasıl etkilenebileceğini etkileyen önemli bir faktör olabilmektedir. Kopf (1970) babasız olup okuldaki uyumu iyi olmayan çocuklarla ilgili yaptığı çalışmada bu çocukların annelerinin eski kocaları hakkında olumsuz bir tutum içinde olduklarını bulmuştur (Biller, 1974) Slide 70: Anne – Çocuk Etkileşimi Çocuğun babasız kalışının ardından anne-çocuk arasındaki etkileşimin kalitesi, yoksunluğun öncesi ve sonrasında olan değişmeler yine çocuğun bundan etkilenmesine yol açabilmektedir. Örneğin daha önce de değindiğimiz gibi boşanma sonrasında annenin daha otoriter ancak tutarsız bir disiplin yöntemi uygulamaya başlaması çocuğu olumsuz olarak etkileyebilir. Slide 71: Yine boşanma / ölüm ya da iş nedeniyle uzun süreli ayrılıklar da anneler çocuklarını daha koruyucu bir tutum içme girebilmekte; çocuklarını kendi yataklarına alma, birçok davranışına daha müsamahakar davranma vb tutum içine girebilmektedirler. Kuşkusuz bunların her birinin detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Slide 72: Çocuğun Yapısal Özellikleri Her bireyin karşılaştığı olaylara tepkileri aynı olmamaktadır. Doğuştan getirdiği bazı özellikler, o ana gelinceye kadar yaşadığı deneyimler olaylara verdiği tepkileri de büyük ölçüde belirleyecektir. Bu noktada çocuğun babanın yokluğuna vereceği tepkilerden birinin de çocuğun yapısal özellikleri olabileceğini söylemek yanlış olmaz. Çok incelenmiş bir konu olmamakla birlikte içine kapanık, duygularını paylaşmakta zorluk çeken çocukların bu olumsuz deneyimi daha zorlanarak geçireceklerini söylemek mümkündür Slide 73: Sosyo – Ekonomik Düzey Ailenin sosyo-ekonomik düzeyinde babanın yokluğundan sonra büyük değişmelerin olması çocuğu etkileyebilecek bir faktördür. Sosyo-ekonomik düzeydeki değişime bağlı olarak evini, yaşadığı çevreyi, okulunu değiştirmek zorunda kalması, alıştığı bazı davranışları gerçekleştirmekte zorluk yaşaması çocuğun var olan sorundan daha fazla etkilenmesine yol açabilir. Slide 74: Baba Yoksunluğu Oluşmadan Önceki Dönemdeki Baba Çocuk İlişkisinin Kalitesi Bu etken de yeterince araştırılmış değildir. Ancak babanın yokluğundan önce çok yakın bir baba çocuk ilişkisi varsa, baba çocuğuyla çok birlikte olduysa ve buna çocuğuyla etkileşimde bulunarak geçirdiyse böyle bir etkileşimin yitirilmesi çocuk için çok acı verici olabilir. Baba yitimden önceki dönem de çocuğunu çok az görüp onunla birlikte olduysa evde pasif bir konumdaysa çocuğun bu yoksunluktan daha az yara alarak kurtulması mümkün olabilir. Slide 75: Baba Yerine Geçen Modellerin Varlığı Baba yoksunluğunun etkisini azaltan faktörlerden biri babanın yerini alabilecek uygun bir modelin oluşudur. Babanın yerine geçecek model üvey baba, dayı, amca, büyük baba gibi yakın çevreden biri olabileceği gibi bir öğretmen, takım koçu vb. de olabilir. Slide 76: Genel olarak söylemek gerekirse boşanmayla oluşan baba yitimi çocuğu daha çok etkilemektedir. Yine genelde erkek çocuklar kızlara oranla bundan daha fazla yara almaktadırlar. Çocuk küçükken babasını yitirdiyse bundan daha çok etkilenmektedir. Özellikle de erkek çocuklar babanın yitirilmesinden sonraki dönemde ailenin sosyo-ekonomik düzeyi, annenin bu yitimle başa çıkma şekli, çocuğuyla ilişkisi yine çocuğun yitimden nasıl etkileneceğini belirleyebilecek faktörlerdendir. Slide 77: Örneğin babasını yitirdikten sonra çocuk daha ufak bir eve taşınmak, arkadaş ve okul çevresini değiştirmek zorunda kalıyorsa uyum göstermek zorunda olduğu iki durumla kaşı karşıya kalmış demektir. Birincisi babasızlık ikincisi arkadaşsızlık ya da yabancısı olduğu yeni bir çevre. Slide 78: Babasızlığın çocuğu ne ölçüde etkileyeceğini belirleyebilecek diğer faktörler de önceki dönemlerde babasıyla arasındaki etkileşim ve kendi kişilik özellikleridir. Ayrıca babanın yerine geçebilecek modellerin varlığı da yine çocuğun nasıl etkileneceğini belirleyen bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Slide 79: Sabırla Dinlediğiniz İçin Çok Teşekkür Ederim

Add a comment

Related presentations

Related pages

Aile içi iletişim: Çocuklarımızla doğru iletişim kuralım ...

Aile içi iletişim: Çocuklarımızla doğru iletişim kuralım ... Anne Baba ve Çocuk İletişimi - Duration: 44:32. adim soyadim 8,416 views.
Read more

Anne Baba Tutumları DOKÜMANLAR - aktuelpsikoloji.com

... (sunu) uzantılı ... · Anne-Baba Tutumları Ve Çocuk Üzerindeki Etkileri · ... · Aile Tutumları Ve Çocuk Gelişimi Üzerine Etkileri · ...
Read more

Aile Psikolojisi ve Anne Baba Eğitimi Seminer Sunuları ...

Aile Psikolojisi ve Anne Baba Eğitimi Seminer Sunuları / Slaytlarını ... Anne Baba Çocuk ... Sosyal Beceri Eğitimi Aile slayt; sunu;
Read more

"1 ANNE BABA TUTUMLARI VE ÇOCUGUN GELİŞİMİNE ETKİLERİ." sunumu

19 19 AİLE TUTUMLARI ANNE BABA ÇOCUK BASKICI TUTUM TAVİZKAR ... bir başka çocukla anneye karşı kutuplaşabilir. Çocuk aile içinde herkesin ...
Read more

Anne Baba Çocuk İlişkileri Slayt (Sunu) - REHBERLİK

Anne Baba Çocuk İlişkileri Slayt (Sunu) Açıklama: Hazırlayan Rehberlik öğretmenine teşekkürlerimizi sunuyoruz. Gönderen: cehakverdi: Boyutu: 1 ...
Read more

Aşırı Koruyucu Anne Baba Tutumu - YouTube

Aşırı Koruyucu Anne Baba Tutumu ... Çocuk Çalışmaları Birimi 219,208 views. ... Aile içi iletişim: ...
Read more

Anne Baba Tutumu Ve Çocuk Yetiştirme Sunusu - Egitimhane.Com

Anne Baba Tutumu Ve Çocuk Yetiştirme Sunusu: Açıklama: Velilere yönelik yapılacak rehberlik etkinliklerinde izlettirilebilecek bir sunu Anne Baba ...
Read more