Βεργίνα

60 %
40 %
Information about Βεργίνα

Published on March 17, 2014

Author: xristosxarmpis

Source: slideshare.net

Κι εκείνη, η Θυία, αφού πλάγιασε με τον Δία τον κεραυνόχαρο, γέννησε δυο γιούς, τον Μάγνητα και τον Μακεδόνα τον πολέμαρχο, που κατοικούσαν στους τόπους γύρω από την Πιερία και τον Όλυμπο. Ησ ίοδος, Γυναικών κατάλογος ΑΜΜΟΣ Λουκία Θεοδώρου · Βασιλική Γκράτζιc ι ινο Θ ΗΣΑΥΡΟΙ,ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΓΗΣ

Ιππέας με χλαμύδα και διαδηματοφόρο καυσία κρατά­ ει δύο δόρατα' στα πόδια του αλόγου ένας σκύλος. Αργυρό τετράδραχμο του Αλεξάνδρου Α '. Συλλογή Τραπέζης Πίστεως Άλογο, που κοιτάζει προς τα δεξιά, με ανασηκωμένο το αριστερό του πόδι και με την επιγραφή ΑΡΧΕΛΑΟΥ. Αργυρό νόμισμα του βασιλιά Αρχελάου 50ς αι. Π.Χ Συλλογή Τραπέζης Πίστεως Ο Ηρακλής, ο γιος του Δία, ήταν ιδιαίτερα σεβαστός στην Μακεδονία, γιατί τον θεω­ ρούσαν γενάρχη της βασιλι­ κής δυναστείας των Τημενιδών. Η μορφή του ήρωα, σκαλισμένη σε χρυσό, προέρχεται από κόσμημα του 40υ αι. π.Χ Βρέθηκε σε τάφο του Δερβενιού. Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης ,Μια ιστορία σαν παραμύθι Κάποτε, τα παλιά παλιά χρόνια, μπορεί και χίλια πριν από τη γέννηση του Χριστού, σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια από σήμερα, η Ελλάδα είχε απέραντα σκιερά δάση, γάργαρα καθαρά νερά στα ποτάμια της και πολλές γαλάζιες λίμνες. Στα βουνά και στα λαγκάδια, μαζί με τις αρκούδες, τα λιοντάρια και τους πάνθηρες, τους αετούς και τα γεράκια, ζούσανε θεοί και ημίθεοι, μούσες και ήρωες ξακουστοί. Εκείνη τη μακρινή εποχή, τρία αδέλφια, τρία βασιλόπουλα, γιοι του βασιλιά του Άργους Τημένου, που ήταν εγγονός του Ηρακλ ή και δισέγγονος του Δ ία, έφυγαν από το Άργος για να βρουν την τύχη τους. ". Περπάτησαν, περπάτησαν, άφησαν την Πελοπόννησο, πέρασαν τη Στερεά Ελλάδα, είδαν και θαύμασαν πολλά τραβώντας για το βορρά, γνώρισαν τόπους κι αν­ θρώπους, κι όταν απόκαμαν, σταμάτησαν στα βουνά της Μακεδονίας και μπήκαν στη δούλεψη ενός βασιλιά με πολλά κοπάδια. Ο Γαυάνης φύλαγε τ' άλογα, ο Αέροπος τα βόδια κι ο Περδίκκας, ο μικρό­ τερος, τα γιδοπρόβατα. Άξιοι όπως ήταν και καλοί δουλευτάδες, ο βασιλιάς ήταν ευχα­ ριστημέ�iς μαζί τους. Ώσπου μια μέρα η βασίλισσα ανήσυχη πάει και του λέει τους φόβους της. "Αυτά τα παλικάρια δε μοιάζουν με τ' άλλα, άρχοντά μου. Περίεργα όνειρα βλέ­ πω και το ψωμί που ζυμώνω για τον Περδίκκα τον μικρότερο φουσκώνει πάντα δυο φορές περισσότερο από τ' άλλα ψωμιά. Μά τους θεούς, φοβάμαι. Είναι κακό σημάδι αυτό για μας, όσο καλό μπορεί να είναι για κείνους". Το σκέφτεται έτσι ο βασιλιάς, το σκέφτεται αλλιώς και παίρνει την απόφαση να τους διώξει από τη χώρα του. Στέλνει, λοιπόν, ένα μήνυμα πως θέλει να τους δει, και περιμένει. Στη μεγάλη αίθουσα του θρόνου, ο βασιλιάς. Απέναντί του, τα παιδιά. Ανάμεσά τους, η φωτιά, προσφορά στους θεούς. Ψηλά στην κορυφή το "οπαίο", η οπή, η τρύπα δηλαδή, απ' όπου έβγαινε ο κα- πνός και έμπαινε το φως της μέρας. Βαριά σιωπή. Ο βασιλιάς τους λέει την απόφασή του. Τα αδέλφια ζητούν να πληρωθούν πριν φύγουν. Ο βασιλιάς σκέφτεται, σκέφτεται, θολώνει το μυαλό του. Μία από τις δύο χάλκινες πόρπες σχήματος 8 που συγκρατούσαν το φόρε­ μα στους ώμους μιας γυναίκας, 70ς αι. Π.Χ Βρέθηκε σ' έναν από τους τά­ φους του νεκροταφείου των τύμβων της Βεργίνας. Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Ύστερα, με το χέρι του δείχνει τις ηλιαχτίδες που γλιστρούσαν λαμπερές και ελεύθερες από το οπαίο στο δάπεδο της αίθουσας, και λέει: "Νά ο μισθός σας. Αυτό σας δίνω για αμοιβή". Άφωνοι μείναν ο Γαυάνης και ο Αέροπος, οι μεγαλύτε�oι, μ' αυτά τα λόγια. Τότε ο Περδίκκας, ο μικρότερος, χαράζει αργά με το μαχαίρι του ένα κύκλο εκεί που έπεφταν οι ηλιαχτίδες, γεμίζει τάχα τη χούφτα του με το άπιαστο φως τρεις φορές, το βάζει τρεις φορές σημαδιακά στον κόρφο του και λέγει θαρρετά: "Εντάξει, βασιλιά μου, πήραμε την πληρωμή μας. Ώρα να φύγουμε". Έτσι, σωστά ζυγίζοντας τα πράγματα κείνή τη δύσκολη στιγμή, παίρνει τ' αδέλ­ φια του κι αφήνει πίσω του το βασιλικό μέγαρο. Μόλις τα παλικάρια φύγανε, ο βασιλιάς, προληπτικός καθώς ήταν, και οι γύρω άρχοντες, σκέφτονται την κίνηση του Περδίκκα. "Κακό σημάδι. Οιωνός κακός. Μας πήρανε τον ήλιο κι έφυγαν. "Γρήγορα να τους πιάσουμε", θύμωσε ο βασιλιάς. Τρέχουν ξωπίσω τους σαν άνεμος οι καβαλάρηδες του βασιλιά. Λίγο ακόμα και θα τους φτάνανε. Φάνηκε το ποτάμι. Βλέπουν τ' αδέλφια να περνούν τα λιγοστά νερά του και να πατούν την όχθη την αντίπερα. Ορμούν κι αυτοί και μαρμαρώνουν ξαφνια­ σμένοι. Τόσο πολύ, τόσο ορμητικό νερό κατέβασε την ίδια ώρα ο ποταμός που μήτε άλογα, μήτε άνθρωποι τολμούν πια να περάσουν. ". Έτσι έσωσε τα τρία βασιλόπουλα το ιερό ποτάμι. Ύστερα, οι τρεις Τημενίδες σκόρπισαν στην εύφορη γη της Μακεδονίας και κά­ ναν δικά τους βασίλεια, δυνατά, κι απ' όλα δυνατότερο το βασίλειο του Περδίκκα του μικρότερου: Το ξακουστό Βασίλειο των ΜακεδόνωΥ. Στη γη που βρίσκεται απέ­ ναντι απ' το Βέρμιο, το χιονοσκέπαρτο βουνό, κοντά στους κήπους του Μήδα με τ' άγρια εξηντάφυλλα ρόδα, που τ' άqωμά τους σκέπαζε όλες τις μυρωδιές του κάμπου. Στη γη που ζούσε ο Σιληνό� μαζί με τ' άλλα ξωτικά. Στη γη αυτή γεννήθηκε το ξακουστό Βασίλειο των Μακεδόνων. Ηρόδοτος 8, 137-139, ελεύθερη απόδοση Περίαπτο του τύπου "πτηνό πάνω στο κλουβί". Δείγμα μακε­ δΟΥικής μεταλλοτε­ χνίας γεωμετρικής τέ­ χνης, 70ς αι. π.Χ Μουσείο Μπενάκη Ο Αλιάκμονας, το θρυλικό ποτάμι της Μακεδονίας. Οι πηγές του βρίσκovται ψηλά στο όρος Βόιο και οι εκβολές του στον Θερμαϊ­ κό κόλπο. Στον μακρύ του δρόμο αΥοίγει μια εύφορη κοιλάδα ανάμεσα στο Βέρμιο και στα Πιέρια. Ιερό ποτάμι των αρχαίων Μακεδόνων, και αvτικείμε­ ΥΟ λατρείας. -9

10 Χρυσ6 διακοσμητικ6 γορ­ γ6νειο, ανάγλυφη απεικ6- νιση του κεφαλιού της μυ­ θικής Γοργούς, 40ς αι. Π.Χ Απ6 τα ευρήματα της Βεργίνας. Αρχαιολογικ6 Μουσείο Θεσσαλονίκης Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε μια βασιλοπούλα που την έλεγαν Βεργίνα. Κι αν αυτή κατοικούσε στη Βέροια, όπως λένε οι θρύλοι της περιοχής, η καρδιά της ήταν μακριά, πέρα από τον Αλιάκμονα, εκεί που φαίνονται ακόμη και τώρα τα καλοκαιρινά της παλάτια. Κανείς δεν την έβλεπε ποτέ να φεύγει. Κανείς δεν ήξερε πώς έφτανε εκεΙ Γιατί η Βεργίνα είχε δικούς της δρόμους μυστικούς, βαθιά και μακριά λαγούμια που άρχιζαν από τη Βέροια και φτάναν ώς τα αντίπερα βουνά. Καμιά φορά την έβλεπαν να χάνεται σ' ένα τέτοιο άνοιγμα με μαρ­ μαρένια πόρτα διπλοκλείδωτη, αλλά κανείς δεν μπόρεσε ποτέ να την ακο­ λουθήσει. Άλλοι την είδαν να βγαίνει βιαστική απ' άλλο άνοιγμα της γης, κον­ τά στα αγαπημένα της παλάτια με τις βαλανιδιές, τα ρόδα και τα ξωτικά στους κήπους τους... Τα χρόνια πέρασαν. Οι θρύλοι πάνε να ξεχαστούν. Μα τ' όνομα Βεργίνα το πήρε ένα όμορφο χωριό κοντά στα παλά­ τια της, δεκατέσσερα χιλιόμετρα μακριά από τη Βέροια. Βεργίνα. Ένα όνομα που έμ�λλε να γίνει γνωστό σ' όλο τον κόσμο. Χάλκινο περίαπτο σε σχήμα πτηνού, απ6 την Τσαουσίτσα, περιοχή της Νάουσας. Δείγμα μακεδονικής μεταλλοτεχνίας. Μουσείο Κιλκίς Κάθισε σιωπηλά στη ρίζα της γέρικης βαλανιδιάς. Το φύλλωμά της ακόμα μιλάει με τον άνεμο για τις Αιγές, την ιερή πρωτεύουσα των Μακεδόνων. Μιλούν και οι πανάρχαιες πέτρες του παλατιού κοντά σου. Μιλούν τα τείχη των Αιγών, το θέατρο, τα ιερά, οι τάφοι κι οι επιγραφές, ο εύφο­ ρος κάμπος στα πόδια του χωριού Βεργίνα. Μιλούν για το Βασίλειο των Μακεδόνων. Ο Αλιάκμων, που κυλά ανάμεσα στο Βέρμιο και τα Πιέρια. Κι η γη, που καρτερεί να δείξει όλους τους θησαυρούς που κρύβει μέσα της. Όλα μιλούν εδώ στη Μακεδονία και λένε αξέχαστες και θαυμαστές ιστορίες. Κάθισε σιωπηλά, για μια φορά, στη ρίζα της γέρικης βαλανιδιάς, ν' αφουγκραστείς...

Κεφάλι πήλινου ειδω­ λίου του β' μισού του 60υ αι. π.Χ Από την Αιανή της Κοζάνης. Τα ζωηρά χρώματά του έχουν διατηρηθεί σχεδόν ανέπαφα, αντί­ θετα με των περισσο­ τέρων ειδωλίων και αγαλμάτων της αρχαι- 6τητας. Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής / 12 . '.--- _ ........ .. fPyΛ Α ΤΟΥ ΠΟΛΥΠΛΑΝΗΤΟΥ ελληνικού έθνους χαρακτηρίζει ο ιστορικός Ηρόδοτος (Ιστορία Ι, 56) τους μακρινούς εκείνους προγόνους μας που, στη διάρκεια της δεύτερης χιλιετίας πριν από τη γέννηση του Χριστού, απλώθηκαν στην Ελληνική χερσόνησο. Κατά τη διάρκεια των μετακινήσεών τους αναφέρει ότι τα φύλα αυτά σταμάτησαν στη Φθιώτιδα, τον Όλυμπο, την Πίνδο. Το τμήμα που εγκαταστάθηκε στην Πελοπόννησο το ονομάζει Δωρικόν. Ένα από τα φύλα αυτού του "πολυπλάνητου" Δωρικού τε και Μακεδνού έθνους, μας λέει ο Ηρόδοτος, ήταν οι Μακεδόνες. Οι διάφοροι κλάδοι των Μακεδόνων αυ­ τών ιδρύουν εκείνα τα μακρινά χρόνια ανεξάρτητα βασίλεια, όπως των Ορεστών, των λυΥκηστών, των ΠελαΥόνων, των Εορδών, των Δ ερριόπων και των Ελιμιωτών. Οι Ελιμιώτες ίσως αρχικά είχαν πρωτεύουσα την Ελίμεια, σίγούρα όμως στη συνέχεια πρωτεύουσά τους ήταν η Αιανή, όπως αποδεικνύε­ ται από τους βασιλικούς τάφους που έχουν βρεθεί εκεί. ΕΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ, οι ΑΡΥεάδες Μακεδόνες, πάντα σύμφωνα με πληροφορίες που δια­ σώζει ο Ηρόδοτος, εγκαταστάθηκαν στους πρόποδες του Ολύμπου, που ονομάστηκε απ' αυτούς Μακεδονικόν όρος, στην Πι ερία και τη Βοττιαία, δύο πεδιάδες που είχαν πάρει τα ονόματά τους από τους Πίερες και τους Βοττι είς αντίστοιχα, λαούς που τις κατοικούσαν παλιότερα. ΟΙ ΑΡΓΕΑΔΕΣ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ήταν, σύμφωνα με την παράδοση, απόγονοι του ΑΡΥέα, γιου του Μακεδό­ να, που ήταν γιος του Δία και της Θυίας. Μια άλλη παράδοση θέλει τον Μακεδόνα γιο του Αιόλου και εγγονό του Έλληνα. Για τους βασιλιάδες τους οι Αργεάδες πίστευαν ότι κατάγονταν από τους Τημενίδ ες του Άργους και τον γενάρχη τους τον Ηρακλή, τον γιο του Δία, του βασιλιά των Ολυμπίων θεών. Οι Τημενίδες αποτελούσαν κλάδο των Ηρακλειδών, το γ�oς στο οποίο ανήκαν και οι βασιλιάδες των λακεδαιμονίων. Έτσι ερμηνεύεται η στενή σχέση ανάμεσα στους Μακεδόνες και τους Πελοποννησίους, ιδιαίτερα τους Λακεδαιμονίους και τους ΑΡΥείους. Η λαμπρή πορεία αυτών των Μακεδόνων στην ιστορία είναι αποτυπωμένη σε μύθους, στα αρχαιολογι­ κά ευρήματα, στον ίδιο τον τόπο, που κάθε του πέτρα κρατά τις μνήμες τους, μέχρι την εμφάνιση των πρώτων γραπτών μνημείων και την είσοδο της Ελλάδας στην Ιστορική εποχή. Το βασίλειο των Μακεδόνων στα μέσα του 50υ αιώνα Π.Χ '. i ι l '-" H�Π Ε Ι Ρ Ο Σv- " /"",�. / ,,' '"' . -- .:", ιΙ J' Θ Ε Σ Σ Α Λ ! Α ..'-�' --' (

Αλέξανδρος Δ ι 323-31Ο Αλέξάνδρος Γ ι ο Μέγας 336�323 Φίλιππος Β ι 359-336 Περδίκκας Γ ι 365-360 : Πτολεμαίος 368-365 Αμύντας Β ι 393-392 Αέροπος 396-393 Ορέστης 399-396 Αρχέλαος Α ι 413-399 Περδίκκας Β ι 454-413 ;' Αλέξανδρος Β ι 369-368 Αμύντας Γ ι 393-369 Αρριδαίος Aμύντ� Αλέξανδρος Α ι 498-454 Αμύντας Α ι 540-498 ,/ Περδίκκας Α ι Ίος αι. iΤ'ήμενος Ηρακλής Δίας - Αλκμήνη

Κι εκείνη, η Θυία, αφού πλάγιασε με τον Δία τον κεραυνόχαρο, γέννησε δυο γιούς, τον Μάγνητα και τον Μακεδόνα τον πολέμαρχο, που κατοικούσαν στους τόπους γύρω από την Πιερία και τον Όλυμπο. Ησίοδος, Γυναικών κατάλογος, απόσπασμα 29, ελεύθερη απόδοση Η κεφαλή του Δία, του βασι­ λιά των Ολυμπ ίων θεών, με δάφνι νο στεφά νι, εικονίζεται σε ασημένια νομίσ ματα του Φιλίππου Β' . Νομισματικό Μουσείο Αθηνών ΗΠΙΕΡΙΑ ΚΑΙ Η ΒΟΠΙΑΙΑ αποτέλεσαν τον πυρήνα του Βασιλείου των Μακεδόνων. 'Επειτα από μια περίοδο ηρεμίας, το 516 π.χ., οι Πέρσες υποτάσσουν το βασίλειο των Αργεαδών. Το 479 π.χ. όμως, ο Μακεδόνας βασιλιάς Αλέξα ν δρος Α' νικά τους Πέρσες και έτσι το Μακεδονικό κράτος ελευθερώνεται. Η νίκη αυτή αποτέλεσε την αρχή της επιθετικής πολιτικής που επρόκειτο να ακολου­ θήσει ο Αλέξανδρος. Σύντομα, ο ικανός αυτός βασιλιάς κατόρθωσε να' τετραπλασιάσει την επικρά­ τειά του, επεκτείνοντας την κυριαρχία του Βασιλείου των Μακεδόνων στις γειτονικές περιοχές. ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΑΥΤΗ πρωτεύουσα των Μακεδόνων ήταν οι Αιγές, που ταυτίζονται, όπως αποδεί­ χτηκε, με τη σημερινή Βεργίνα. Τις Αιγές είχε κάνει πρωτεύουσα του Μακεδονικού κράτους ο βασι­ λιάς περδ ίκκας Α 'στις αρχές του Ίου αι. π.χ. Όταν το 413 π.χ. βασιλιάς έγινε ο Αρχέλα ος, 413- 399 πΧ., μετέφερε την πρωτεύουσα του κράτους από τις Αιγές στην Πέλλα, η οποία την εποχή εκείνη βρισκόταν πολύ κοντά στη θάλασσα. Οι προσχώσεις όμως των τεσσάρων ποταμών της περιοχής, του 15

16 Αλιάκμονα, του Λουδία, του Αξιού και του Εχέδωρου ή Γαλλικού, περιόρισαν πολύ, στη διάρκειc των αιώνων, το βάθος του Θερμα"ίκού κόλπου, με αποτέλεσμα να βρίσκεται σήμερα η Πέλλα μακριc από τη θά.λασσα. Ο" ανασκαφέ.ς, πο-υ σ-υν�xLζoνια" ακόμη, iφ�ρα.'J σιο φως μια. πόλη Iλt πλα.ιtlς δρ6 μους, πλούσια ιερά, μεγάλη αγορά και ένα τεράστιο ανάκτορο στην ακρόπολή της, δηλαδή στο υψη λότερο σημείο της. ΠΑΡ' ΟΛΟ ΠΟΥ Η ΠΕΛΛΑ θα ήταν από δω και μπρος η πρωτεύουσα του κράτους, οι βασιλείς συ νέχισαν να τελούν τους γάμους τους στην παλιά πρωτεύουσα και εκεί να θάβονται μετά τον θάνατ( τους, κάτω από τύμβο, όπως οι Τημενίδες στο Άργος. Σύμφωνα με την παράδοση, όσο θα εξακολου θούσαν οι βασιλείς να θάβο.νται στις Αιγές, θα συνέχιζαν να βασιλεύουν οι Τημενίδες στη Μακεδονία Η ταφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου μακριά από τις Αιγές διέκοψε αυτή την παράδοση. ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΙ ήξεραν από παλιά, όταν ακόμη δεν γνώριζαν την ακριβή θέση των Αιγών, ότ εκεί όπου θα εύρισκαν τους βασιλικούς τάφους εκεί θα ήταν και οι Αιγές, ή ότι, αν με κάποιον άλλc τρόπο εντόπιζαν τις Αιγές, εκεί κοντά θα έπρεπε να ψάξουν και για τους βασιλικούς τάφους. Η Πέλλα, η νέα πρωτεύουσα του Μακεδονικού κράτους και έδρα της εξουσίας των Μακεδ6νων βασιλέων απ6 το τέλος του 50υ αι. π.Χ, ήταν μια π6λη με πλούσια κτίρια και ιερά, μεγάλη αγορά και ένα εξαιρετικά μεγάλο ανάκτορο. .t.

ΜΙΑ ΑΑΛΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΟΛΗ του Μακεδονικού κράτους ήταν το Δίον. Χτισμένο στους βόρει­ ους πρόποδες του Ολύμπου πήρε το όνομά του από τον Δία, τον πατέρα του Μακεδόνα, ήρωα που έδωσε το όνομά του στο γένος των Μακεδόνων. ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΑΥΤΗ έχουν αποκαλυφθεί τα τείχη της, τα σπίτια, τα ιερά, με σημαντικότερο το ιερό του Δία, οι θέρμες και το θέατρο, που όλα δείχνουν τον πλούτο και τη σπουδαιότητά της. Η κυριότερη γιορτή που γινόταν στην πόλη ήταν τα Ολύμπια, προς τιμή του Δία. Στις εννέα μέρες που διαρκούσαν τελούνταν αθλητικοί και μουσικοί αγώνες και η κάθε μέρα ήταν αφιερωμένη σε μία από τις εννέα Μούσες. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ονομάστηκε όλη η περιοχή από τον Μακεδόνα, τον γιο του Δία και της Θυίας, κό­ ρης του Δευκαλίωνα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που αντλούμε από τον ποιητή Ησίοδο. Οιβασιλικοί εταίροι ήταν οι υπασπιστές καιοιάμεσοι συνεργάτες του Μακεδ6να Ι βασιλιά καιτον ακολουθούσαν έφιπποι στη μάχη και στο κυνήγι. Το μικρό άγαλμα του νεαρού ιππέα με την χλαμύδαβρέθηκε στην Πέλλα, 40ς αι. Π.Χ Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας Η μορφή του κοριτσιού με τα μακριά μαλλιά 6πως απεικονίζεται στην επιτάφια στήλη του 50υ αι. Π.Χ που βρέθηκε στο Δίον. Αρχαιολογικ6 Μουσείο Θεσσαλονίκης Το ψηφιδωτ6 με το κυνήγι του λιονταριού στ6- λιζε το δάπεδο εν6ς πλούσιου σπιτιού της Πέλ­ λας. Οι δύο νέοι κυνηγοί ταυτίζονται με τον Αλέξανδρο και τον σύντροφ6 του Κρατερ6. Αρχαιολογικ6 Μουσείο Πέλλας 17

18 Σχέδιο του ψηφι­ δωτού δαπέδου του δωματίου Ε του ανακτόρου ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣ το χρόνο, στην περιοχή των Αιγών η φύση παίζει με τον άνεμο ένα τρελό παιχνίδι. Μόνο στις Αιγές. Ενώ φυσάει βόρειος άνεμος, ορμη­ τικός και κρύο;, στο δρόμο του χτυπά στις ράχες του Ολύμπου και των γύρω βουνών κι επιστρέφει νότιος, ζεστός, ολότελα αλλαγμένος... Για το φαινόμενο αυτό, που παρατηρείται ακόμα στην περιοχή της Βεργίνας, έγραψε ο Θεόφραστος, ένας σοφός μελετητής από τη Μυτιλήνη, στο βιβλίο του Περί ανέμων,27. Ο Θεόφραστος έζησε χρόνια στην αυλή του Φιλίππου Β' , όπως και ο μεγάλος δάσκαλος του Αλεξάνδρου, ο Αριστοτέλης. ΑιΥές η ιερή πρωτεύουσα των Μακεδόνων έρχεται στο φως α ΑΝΑΣΚ ΑΦΕΣ στην περιοχή της Βεργίνας είχαν αρχίσει το 1861 από τον Γάλλο αρχαιολόγο J Heuzey. Την εποχή εκείνη ήρθαν στο φως ένας τάφος και μέρος του ανακτόρου της αρχαίας πόλη Τα χρόνια πέρασαν και το μικρό μακεδονικό χωριό�μεινε ξεχασμένο από τους αρχαιολόγους ώς 1 1938, όταν άρχισαν και πάλι οι ανασκαφές, αυτή τη φορά από αρχαιολόγους του Πανεπιστημία Θεσσαλονίκης, με επικεφαλής τον καθηγητή Κ. Α. Ρωμαίο, λίγο πριν από τον δεύτερο παγκόσμιο π( λεμο. Μεταπολεμικά, το έργο συνεχίστηκε από τους καθηγητές Μ. Ανδρόνικο και Γ. Μπακαλάκη. Ας δούμε τα σημαντικότερα από τα ευρήματα αυτών των ανασκαφών. ΤΟ Α Ν ΑΚ ΤΟΡ Ο ΣΕΜΙΚΡ Η AΠ � ΣTAΣH νοτιοανατολικά του χωριού της Βεργίνας ήταν χτισμένο το ανάκτορο ττ αρχαίας πρωτεύουσας σε ασφαλή θέση με υπέροχη θέα. Η ανασκαφή του, όπως είπαμε πιο πάνω, ά� χισε από τον Heuzey. Δυστυχώς, από το 1860 ώς το 1938 που ξανάρχισαν οι ανασκαφές, οι κάτοικc της περιοχής, προκειμένου να χτίσουν τα σπίτια τους, χρησιμοποίησαν μέρος από το έτοιμο οικοδομι κό υλικό που προσέφερε το ανάκτορο, με αποτέλεσμα να διασωθεί μόνο ένα τμήμα του τοίχου του κτι ρίου. Και τα λίγα όμως αυτά απομεινάρια φανερώνουν το μέγεθος και τη λαμπρότητα του κτίσματος. ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑΕ ΑΟ ΙΚΟΔΟΜΗΜΑπου είχε μήκος 104,5 μέτρα και πλάτος 88,5 μέτρα. Το σχέδι του μοιάζει με των σπιτιών της εποχής εκείνης, οι διαστάσεις του όμως είναι πολύ μεγαλύτερε� Γύρω από την τετράγωνη περίστυλη κεντρική αυλή του ήταν χτισμένα πολλά μεγάλα δωμάτια. Στη αυλή οδηγούσε μια μεγάλη είσοδος. Δύο από τις πτέρυγες του κτιρίου, η ανατολική και η δυτική, ήτα διώροφες. Κατά μήκος της βόρειας πτέρυγας υπήρχε μεγάλη βεράντα απ' όπου φαινόταν όλος ο κό μπος. Στους χώρους γύρω από την αυλή κατοικούσαν η βασιλική οικογένεια και η φρουρά. Ο Π ΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ Σ και επίσημος από τους χώρους αυτούς θα πρέπει να ήταν η τετράγωνη εξω τερικά και κυκλική εσωτερικά αίθουσα, δίπλα ακριβώς στο πρόπυλο, η Θόλος, όπως την ονόμασε ι πρώτος ανασκαφέας του ανακτόρου. Ίσως αυτή να ήταν η αίθουσα του θρόνου. Στο δάπεδό της βρέ θηκε η επιγραφή Ήρακλ fi πατρώφ, που σημαίνει Στον γενάρχη Ηρακλή.

ΤΟ ΔΑΠΕΔΟ ενός άλλου δωματίου, του Ε, ήταν στολισμένο με λεπτοδουλεμένη ψηφιδωτή σύνθεση από γεωμετρικά σχήματα και φυτά, που κατέληγαν στις γωνίες σε τέσσερεις γυναικείες μορφές. Οι αρχαιολόγοι χρονολογούν το ανάκτορο στο δεύτερο μισό του 40υ αιώνα π.χ. Κάτοψη του ανακτ6ρου της Βεργίνας. Σχέδιο 1. Κιαγιά. Γύρω απ6 τη μεγάλη τετράγωνη κεν­ τρική αυλή, που περιβάλλεται απ6 στοές, βρίσκονται τα δωμάτια, απ6 τα οποία το επισημ6τε­ ρο φαίνεται πως ήταν η Θ6λος, η κυκλική αίθουσα στα αριστερά της εισ6δου. Ολ6κληρη η β6- ρεια πλευρά σχημάτιζε τεράστια βεράντα με θέα στη μεγάλη μακεδονική πεδιάδα. LJ Ι Ι '" LJ LJ Ι� r r;..------.:.:=:::: ==::::=::::.::.::�--=---1��τ--r--r--.,..r--rι.......,r--ιr---ι11 11 11 Ί :1 If 11 11 11 11 11 ιΙ 11 [Ι� --- ----J ! ι , · . ... . .. · επεκτο.ση· · a.να.rιτορον · · · περιστν�ιo· · . . . . . . . Ι-ι.r<Γ · · · · · · · · · 1'1, , [] D ..... 11. Ν. • • • • • • • • • • • • • • • Ν. •••• • • • • • • • περιστνλιο ανακτορον • • • • • • • • • • • • · · . . . . . . . . . . . . . . . . . . - [J O� F :0 [] διαδΡΟλος ο = ο ρ ο. D τ . u ΙΟ 1+ Ι- + -t � εισοδοs ft- P�, p�� 1'... Ι- Τ -t ., L. ...ι1 rI . .,1- ν χ . 1 c β ... ,.....,,....,.....,....., 50 • 1m 19

Αναπαράσταση του ανακτ6ρου, με τη μεγάλη βεράντα στη β6ρεια πλευ­ ρά και τις δύο διώροφες πτέρυγες, την ανατολική και τη δυτική. Πρ6ταση αναπαράστασης Δ. παντερ­ μαλή, σχέδιο Ι. Κιαγιά Το ψηφιδωτ6 δάπεδο του δωματίου Ε του ανακτ6ρου. Φυτά και λουλού­ δια ελίσσονται γύρω απ6 το μεγάλο σχηματοποιημένο λουλούδι του κέ­ ντρου. Στα τριγωνικά κενά που δημι­ ουργούνται στις γωνίες παριστάνο­ νται τέσσερεις γυναικείες μορφές, που απ6 τη μέση και κάτω ενώνονται με τον φυτικ6 διάκοσμο. Μία απ6 τις τέσσερεις γυναικείες μορφές απ6 το ψηφιδωτ6 του δωμα­ τίου Ε' λεπτομέρεια, σ.21 ---, - - �." . ..

ΤΟ ΘΕ ΑΤΡΟ ΠΟΛγ ΚΟΝΤΑ στη βόρεια πλευρά του ανακτόρου και σε απόσταση μόλις 60 μέτρα, αποκαλύφθψ< το θέατρο της πόλης. Χρονολογείται και αυτό στον 40 αιώνα πΧ. και συνδεόταν στενά με το ανάκτc ρο, όπως φαίνεται και από τη θέση των δύο αυτών οικοδομημάτων. Είναι κατασκευασμένο με το ίδιο τρόπο που χτίζονταν όλα τα ελληνικά θέατρα εκείνης της εποχής. Αποτελείται από την ΟΡΧ1 σ τ ρ α, τον κυκλικό, δηλαδή, χώρο όπου παιζόταν η παράσταση, τη θ υ μ έ λ η στο κέντρο της ΟΡΧ1 στρας, τον βωμό, δηλαδή, του Διονύσου, στα σκαλοπάτια του οποίου ανέβαινε ο κορυφαίος του χ< ρού, τη σ κ η ν ή, της οποίας. σώζονται μόνο τα θεμέλια, και τα ε δ ώ λια, τις κερκίδες, δηλαδή, όπου κ< θονταν οι θεατές. ΟΙ ΚΕΡΚΙΔΕΣ φαίνεται πως ήταν ξύλινες, όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή. Στο θέατρο αυτό ( κάτοικοι των Αιγών παρακολουθούσαν τραγωδίες, κωμωδίες, μουσικούς αγώνες και κάποιες ιερl τελετές. Ίσως μέσα στο θέατρο αυτό των Αιγών είδαν, το 336 πΧ., να δολοφονείται ο βασιλιάς Τ01 Φίλιππος Β' την ημέρα του γάμου της κόρης του Κλεοπάτρας. Βάκχες, εμπρός, βάκχες, εμπρός, φέρτε πίσω το Διόνυσο το βροντερό, γιο θεού και θεό, στους ολάνοιχτους φέρτε τον δρόμους εδώ της Ελλάδας απ' τα βουνά της Φρυγίας το Διόνυσο φέρτε τον, φέρτε τον, βάκχες. Ευριπίδης, Βάκχες, μτφ. Θρασύβουλος ΣταύΟ>υ Ίσως στο θέατρο αυτό των Αιγών άκουσαν εκστατικοί οι αρχαίοι Μακεδόνες τα λόγια του Ευριπίδη. Ο μεγάλος ποιητής, που έζησε τα δύο τελευταία χρόνια της ζωής του φιλοξενούμενος στην Αυλή του Μακεδόνα βασιλιά, εμπνεύστηκε τις τραΥ δίες του Β ά κΧε ς και Α ΡΧ έ λ α ο ς από την πλούσια φύση, τα έθιμα και την ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας. εδώλια ορχήστρα σκηνή θυμέλη

Τ Ο Ι Ε Ρ Ο Τ Η Σ ΕΥ Κ Λ Ε Ι Α Σ ΣΤΑΒΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ,μόλις 80 μέτρα μακρύτερα, οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα ιερό, με ένα μικρό ναό στο κέντρο του. Από τον ναό αυτό, που είχε διαστάσεις 8 χ 5 μέτρα, σώζεται μόνο η θεμελίωση. Στα αρχαία χρόνια, οι πιστοί συνήθιζαν να αφιερώνουν αγάλματα, βωμούς και άλλα πο­ λύτιμα δώρα στους θεούς που λατρεύονταν στα ιερά, όπως σήμερα ορισμένοι πιστοί χαρίζουν στις εκκλησίες εικόνες ή διάφορα εκκλησιαστικά σκεύη. Τέτοια δώρα, που τότε όπως και τώρα τα ονόμα­ ζαν αναθήματα, στόλιζαν και το ιερό κοντά στο θέατρο, σήμερα, όμως, δεν σώζονται παρά μόνο οι βάσεις τους. Μία από τις βάσεις αυτές διατήρησε τη φροντισμένη επιγραφή της: ΕΥΡΥΔΙΚΑΣΙΡΡΑΕΥΚΛΕΙΑΙ Η Ευρυδίκη, η κόρη του Σίρρα, το αφιερώνει στην Εύκλεια Ποια ήταν όμως η Ευρυδίκη, ποιος ο Σίρρας και ποια η Εύκλεια; ΑΣΑΡΧΙΣ ΟΥ ΜΕ από τη χρονολόγηση της επιγραφής. Το σχήμα των γραμμάτων δείχνει ότι η επι­ γραφή γράφτηκε μεταξύ 340 και 330 πΧ. Αν τώρα αναζητήσουμε την ταυτότητα της Ευρυδίκης, θα βρούμε ότι οι ιστορικές πηγές μας πληροφορούν για μία μόνο Ευρυδίκη κόρη του Σίρρα που έζη­ σε την εποχή που μας ενδιαφέρει. Ήταν η σύζυγος του Αμύντα Γ' και μητέρα του Φιλίππου Β' . Έτσι, λοιπόν, μαθαίνουμε ότι το ανάθημα ήταν βασιλικό. ". Η ΘΕΑΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑΑΦΙΕΡΩΝΕΙη Ευρυδίκη το ανάθημα ήταν η Εύκλεια, η κόρη του Ηρακλή και της Μυρτώς, που συχνά την ταύτιζαν με την Άρτεμη και προσωποποιούσε την καλή φήμη και τη δό­ ξα. Χάρη στην επιγραφή αυτή βεβαιώθηκε, για πρώτη φορά, ότι στις Αιγές λατρευόταν η πανελλήνια αυτή θεά, η κόρη του προγονικού θεού των Μακεδόνων, του Ηρακλή. Αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1990, βρέθηκε στο ιερό της Εύκλειας, μαζί με άλλα μαρμάρινα κεφά­ λια, το άγαλμα μιας γυναικείας μορφής, ανάθημα της ίδιας Ευρυδίκης. Χάλκινο περίαπτο, σε σχήμα μικρής χύτρας Μουσείο Κιλκίς Η βάση του αναθή­ ματος με την επι­ γραφή απ6 το ιερ6 της θεάς Εύκλειας 23

4 Μεγέθυνση μικρής ελεφαντοστέινης κεφαλής από τη διακόσμηση ξύλινης κλίνης. Σύμφωνα με την άποψη του Μ. Ανδρόνικου, το πορτραίτο αυτό του Φιλίππου Β' είναι το μόνο που σώζεται ώς τις μέρες μας από όσα είχαν γίνει όταν οβασιλιάς ήταν ακόμη στη ζωή. Η κεφαλή, εκτός από την εξαίρετη τέχνη της, μας παραδίδει τα χαρα­ κτηριστικά και την έκφρα­ ση του μεγάλουβασιλιά. Σημαντική θεωρείται η λεπτομέρεια της ουλής στην κόγχη του δεξι­ ού ματιού. Το ίδιο σημάδι υπάρχει και στο κρανίο του νε­ κρού του μεγάλου βασιλικού τάφου.

Αιχμή βέλους από ορείχαλκο με την επιγραφή ΦΙΑillΠΟ (= Φιλίππου). Βρέθηκε στην Όλυνθο. Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης Ο Φίλιππος, ο γιος του Αμύντα, εί:vαι ο μεγαλύτερος άνδρας που γνώρισε ποτέ η Ευρώπη. Θεόπομπος, Φ ιλ ι π π ι κ ά, 40ς αιώνας π.χ. ΓΙΑΤΟ Ν ΦΙΛΙΠΠΟ Β' , ΤΟ Ν ΒΑΣ ΙΛ ΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟ Ν ΙΑΣ, γράφτηκαν πάρα πολλά. Από φίλους και εχθρούς, όσο ζούσε, και από ιστορικούς μελετητές, μετά τον θάνατό του ώς τις μέρες μας. Όλοι συμφωνούν σε δύο σημεία: στη διπλωμα­ τική και στρατηγική του ικανότητα. Ο Φίλιππος είχε γνώσεις, ευφράδεια, γοητεία και πειθώ στις διαπραγματεύ­ σεις. Η στρατηγική του ευφυία συνοδευόταν από μεγάλη γενναιότητα oi{αι αποφασιστικότητα. Πίστευε στην ενότητα των Ελλήνων και την επιδίωκε με κάθε τρόπο: με τη διπλωματία, με τα όπλα αλλά και επηρεάζοντας τα ελληνι­ κά ιερά, όπως των Δελφών και της Ολυμπίας. Ήταν δημοφιλής στο λαό και σεβαστός από την ελληνική πνευματική ηγεσία. Πολλά ήταν τα χαρίσματα και μεγάλη η δύναμη του Φιλίππου, αλλά είχε και ένα βασικό ελάττωμα: ήταν υπερβολικά υπερήφανος. Τόσο υπερήφανος και τόσο σίγουρος για τον εαυτό του, ώστε δεν έβαζε κακό με το νου του, ούτε και έδινε προσοχή στα προειδοποιητικά σημάδια των θεών και στις προφη­ τείες των μαντείων, παρά τα εξηγούσε κq.τά πώς ταίριαζαν με τα σχέδιά του και τον κολάκευαν περισσότερο. Και ήταν γραφτό αυτό το ελάττωμα να στα­ θεί μοιραίο στη ζωή του, δίνοντάς της ένα αναπάντεχο, φριχτό τέλος. Την άνοιξη του 336 πΧ., ο Φίλιππος, 46 χρόνων τότε, σχεδίαζε να ξε­ κινήσει τον μεγάλο πόλεμο εναντίον των Περσών για την απελευθέρωση των ελληνικών πόλεων της Μικράς Ασίας. Είχε ήδη στείλει στην Ασία τον Άτταλο και τον Παρμενίωνα όταν α­ ποφάσισε, προτού τους ακολουθήσει ο ίδιος, να ζητήσει τη γνώμη των θεών. Στην ερώτησή του αν θα νικούσε τον Πέρση βασιλιά, η Πυθία απάντη­ σε με τον συνηθισμένο μυστηριώδη τρόπο της: " 'Έστεπται μέν ό ταϋρος, εχει τέλος, εστιν ό θύσων ". "Στεφανωμένος είναι κιόλας ο ταύρος. Όλα είναι έτοιμα. Έχει οριστεί κι αυτός που θα τον θυσιάσει". Χρυσός στατήρας του Φιλίππου Β' με το κεφάλι του Απόλλωνα δαφνοστεφανω­ μένο. Στην πίσω όψη, με την επιγραφή ΦΙΑillΠΟΥ, ηνίοχος οδηγεί άρμα με δύο άλογα. Στα πόδια του αλόγου υπάρχει ένα σκαθάρι. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών Ο Δίας καθισμένος στον θρόνο με σκήπτρο στο αριστερό χέρι, αετό στο δεξί και την επιγραφή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Κάτω αριστερά, στο έδαφος του νομίσματος, αστέρι σε κώνο. Αργυρό τετράδραχμο Αλεξάνδρου Γ' Συλλογή Τραπέζης Πίστεως 25

26 Το χρυσό στεφάνι με φύλλα και καρ­ πούς βαλανιδιάς βρέθηκε στον μεγάλο Μακεδονικό τάφο της Βεργίνας. Μεταξύ Βέροιας και Έδεσσας ανακα­ λύφθηκε ο τάφος του Λύσωνος και του Καλλικλέους, 20ς αι. Π.Χ Στις σημαντικές τοιχογραφίες που βρέθηκαν απεικονίζονται μακεδονικά όπλα' κράνη, ξίφη, κνημίδες, ασπίδες με το αστέρι, σύμβολο της μακεδονι­ κής δυναστείας των Αργεαδών. Νά πώς εξήγησε ο Φίλιππος το κρυμμέν μήνυμα των θεών: Ο ταύρος είναι ο Πέρστ βασιλιάς και εκείνος που θα διαλύσει το βc σίλειό του είμαι εγώ. Ούτε που του πέρασε από το μυαλό πως ο τω ρος αυτός, ο έτοιμος για τη σφαγή, θα μπc ρούσε να ήταν ο ίδιος. Αισιόδοξος και γεμάτος αυτοπεποίθηση, έδα σε εντολή να ξεκινήσουν τις προετοιμασίες γι τον μεγαλόπρεπο γάμο της κόρης του Κλεοπάτρα με τον Αλέξανδρο, τον βασιλιά της Ηπείρου, ένα γάμ που θα ήταν μαζί και λαμπρή αποχαιρετιστήρια γιορτή για το ίδιο τον Φίλιππο, πριν φύγει να πολεμήσει μακριά στην Ασία. Στη γιορτή, που θα γινόταν στις Αιγές, την ιερή πρωτεύουσα των Μα κεδόνων, είχαν κληθεί όλα τα σημαντικά πρόσωπα των ελληνικών πόλεων. Όλοι έφεραν πολύτιμα δώρα, στεφάνωσαν τον Φίλιππο με τιμές και Αθήνα, πρώτη από τις μεγάλες πόλεις, διακήρυξε τη συμμαχία της μαζί του. Μέσα στο πανδαιμόνιο της προετοιμασίας της γιορτής, ζητάει ι Φίλιππος από έναν ηθοποιό, τον Νεοπτόλεμο, να τραγουδήσει κάτι ειδικά γι αυτόν, κάτι που να έχει σχέση με την εκστρατεία του στην Περσία. Τα λόγια του τραγουδιού προφητεύουν ένα θάνατο, μα ο Φίλιππος δε δίνει προσοχή, βέβαιος πως πρόκειται για τον θάνατο του Πέρση βασιλιc Έτσι, για δεύτερη φορά αγνοεί τα μηνύματα της μοίρας. Τίποτα δεν μπορεί να εμποδίσει τη γιορτή της άλλης μέρας. Ο λαός είχε γεμίσει το θέατρο των Αιγών από τα ξημερώματα. Οι επίσημοι καλεσμένοι ήταν καθισμένοι στις πρώτες σειρές. Όλοι περίμεναν με αγωνία.

Η πομπή ξεκίνησε από το παλάτι με τα αγάλματα των δώδεκα θεών ροστά, δουλεμένα με περίσσια τέχνη και πλούσια στολισμένα. Όμως δεν ή­ αν δώδεκα τα αγάλματα που εμφανίστηκαν στο θέατρο, αλλά δεκατρία. Το δέκατο τρίτο, όμοιο με τ' άλλα σε τέχνη και λαμπρότητα, παρίστα­ ε τον Φίλιππο. Ο λαός στις κερκίδες έμεινε άφωνος, μαρμαρωμένος! Πίσω από τα αγάλματα, εισέρχεται στο μεγάλο θέατρο των Αιγών, υμένος στα λευκά, ανάμεσα στους δύο Αλέξανδρους, τον γιο του και τον αμπρό του, και σ' αρκετή απόσταση από τους σωματοφύλακες, ο Φίλιππος. Ο δοξασμένος βασιλιάς ήθελε να γίνει φανερό σε όλους πως δεν φοβό­ αν τίποτα αφού είχε την αγάπη όλων των Ελλήνων. Οι δύο Αλέξανδροι προχωρούν. Ο Φίλιππος μένει πίσω. Αργό το βήμα του, μεγαλόπρεπο. Έχει χάσει στον πόλεμο το ένα του άτι, έχει μιαν αναπηρία στο πόδι του, αλλά το μεγαλείο της βασιλείας του ον κάνει να μοιάζει με θεό. Όρθιος ο κόσμος, άφωνος... ...και ξαφνικά, ένα μαχαίρι άστραψε στον ήλιο και χώθηκε στο δυνατό ορμί του βασιλιά. Δολοφόνος ο Παυσανίας, ένας σωματοφύλακας, που τρέχει τώρα στην έξοδο του θεάτρου. Εκεί τον περιμένει ένα σελωμένο άλογο. Τον προφταί­ νουν και τον σκοτώνουν την ίδια στιγμή. Οι φωνές του πλήθους λευτερ'ώθηκαν και ύψωσαν θρήνους ώς τους ουρανούς. Ο βασιλιάς είναι νεκρός! Ο δολοφόνος πήρε το μυστικό μαζί του. Κανείς δεν έμαθε με σιγουριά τους λόγους της δολοφονίας. Όλοι όμως πίστεψαν εκείνη τη στιγμή πως η ύβρις, η προσβολή του Φιλίππου προς τους θεούς με την παρουσία του δικού του αγάλματος πλάι στα δικά τους, προκάλεσε την οργή τους. !Στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΩ ΑΙΓΩΝ, την ημέρα εκείνη, τελειώνει μια μεγάλη περίοδος ης Ιστορίας και αρχίζει μία ακόμη μεγαλύτερη. Ο Αλέξανδρος, ο γιος του Φιλίππου, ανακηρύσσεται Βασιλιάς των Μακεδόνων! Διόδωρος Σικελιώτης 16,91-95, Α ριστοτέλης, Πολιτικά 131β, ελεύθερη απόδοση Ευαισθησία και άψογη τεχνική χαρακτη· ρίζουν τα περισσ6τερα δημιουργήματα των Μακεδ6νων κοσμηματοποιών. Δείγμα της τέχνης τους είναι και το χρυ· σ6 κ6σμημα του 40υ αι. Π.Χ απ6 το Σέδες. Λεπτομέρεια, με το ''Ηράκλειο άμμα", τον ιερ6 κ6μπο του Ηρακλή. Αρχαιολογικ6 Μουσείο Θεσσαλονίκης Η μορφή του νεκρού πολεμιστή προέρ­ χεται απ6 τοιχογραφία της πρ6σοψης του μεγάλου διώροφου τάφου των Λευ­ καδίων στην περιοχή της Νάουσας, 40ς αι. π.Χ Ο πολεμιστής φοράει θώρακα, υψηλά υποδήματα και κρατάει δ6ρυ.

28 Σκηνές από την άλωση μιας πόλης. Κυριευμένοι από τον πανικό που προκαλεί η εισβολή των εχθρών, άντρες και γυναίκες καταφεύγουν στους βωμούς και στα αγάλμc τα των θεών αναζητώντας προστασία. Λεπτομέρεια από την ανάγλυφη επίχρυση επένδυση του γωρυτού (φαρέτρας) που βρέθηκε στον μεγάλο Μακεδονικό τάφο της Μεγάλης Τούμπας στη Βεργίνα. Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης Ο ΜέγαςΑλέξανδρος, ο γιος του Φιλίππου Β ήταν ο βασιλιάς που με την τόλμη του και τι στρατηγικές του ικανότητες κατόρθωσε να επεκτείνει το Μακεδονικό Βασίλειο ώς την Κεντρική Ασία και την Αίγυπτο κα να διαδώσει σε όλες τις κατακτημένε� περιοχές την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό. Το εκφραστικό αυτό κεφάλι τού Αλέξανδρου βρέθηκε στην πρωτεύ ουσα του Βασιλείου, την Πέλλα. Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας

Τ Ο ΝΕ Κ Ρ Ο Τ Α Φ Ε Ι Ο Τ ΩΝ Τ Ύ Μ Β ΩΝ Τ Η Σ Β Ε Ρ Γ ΙΝΑ Σ ΤΟΝΕΚΡΟ ΤΑΦΕΙΟ ΤΩΝ ΤΎΜΒΩ της Βεργίνας απλώνεται στην περιοχή ανάμεσα στα χωριά Παλατίτσια και Βεργίνα. Πήρε την ονομασία του από τους μικρούς ή μεγαλύτερους τεχνητούς λόφους, τους τύμβους, ή αλ­ λιώς τούμπες, που κάλυπταν τους τάφους. Η κατασκευή των τύμβων εξασφάλιζε μέχρις ενός σημείου από τους τυμβωρύχους τους τάφους που ήταν χτισμένοι στη βάση τους, καθώς δίπλα στον νεκρό οι συγγενείς του τοποθετούσαν και πολύτιμα κτερίσματα. Τα κτερίσματα αποτελούνταν από αγαπημέ­ να αντικείμενα του νεκρού, όπως κοσμήματα, παιχνίδφ, εργαλεία, όπλα ή άλλα αντικείμενα που οι συγγενείς πίστευαν ότι θα του χρειάζονταν στον άλλο κόσμο. Οι τύμβοι αυτοί χρονολογούνται από το 1000 π.χ. έως και τον 20 αι. π.χ. Η Μ Ε Γ Α Λ Η Τ Ο Ύ Μ Π Α Επιτάφια στήλη με τη μι­ κρή Βερεννώ, την κ6ρη του Φιλίστου, ένα κορίτσι που κρατά ένα μικρ6 πουλί, δεμένο απ' το λαιμ6 του με ένα σχοινάκι. Ίσως αυτ6 να ήταν το παιχνίδι της. ΑρχαιολΟΥικ6 Μουσείο Θεσσαλονίκης ΣΤ Η ΔΥ ΤΙΚΗΑΚΡΗτου νεκροταφείου υψωνόταν ένας τεράστιος τύμβος, η lr1εγ άλη Τ ούμπ α , ��.� όπως ονομαζόταν. Είχε διάμετρο 1 10 μέτρα και ύψος 12 μέτρα, μέγεθος σπάνιο σε όλο τον ελλαδικό __"iiI1."�. χώρο. Στο χώμα της Μεγάλης Τούμπας οι ανασκαφές έφεραν στην επιφάνεια εκατοντάδες κομμάτια από μαρμάρινες ταφόπετρες, που οι αρχαιολόγοι ονομάζουν επιτάφιες στήλες. Οι στήλες αυτές εί­ χαν παραλληλεπίπεδο σχήμα και ήταν στολισμένες με μορφές ή διακοσμητικά θέματα ανάγλυφα ή ζωγραφισμένα με χρώματα. Όποια κι αν ήταν η διακόσμησή τους, έφεραν πάντα χαραγμένο το όνομα του νεκρού και το όνομα του πατέρα του ή, αν ήταν γυναίκα, το όνομα του συζύγου της. Το πατρώνυ­ μο όπως και το όνομα του συζύγου εκείνη την εποχή είχαν θέση σημερινού επωνύμου. Σε ορισμένες ταφόπετρες είναι χαραγμένο μόνο το όνομα του νεκρού χωρίς καμιά διακόσμηση. Όσο όμως πλούσιος ή φτωχός κι αν είναι ένας τάφος, δείχνει πάντα τη θλίψη και τον πόνο των συγγενών για τον χαμό του αγαπημένου τoυς.� ΟΙ Σ ΤΗΛΕΣ , ΕΚ ΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑΑΛΛΑ Σ ΤΟΙΧΕΙΑ, μας πληροφορούν και για τα ονόματα των Μακεδόνων της εποχής εκείνης. Αλλά εκείνο που έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι το γεγονός ότι σε στήλες που ανήκουν σε απλούς πολίτες, και όχι σε ευγενείς ή μέλη βασιλικής οικογένειας, διαβάζουμε 75 ονόματα που όλα εί­ ναι ονόματα ε λ λ η ν ι κ ά, γνωστά από τη μυθολογία, τα ομηρικά έπη και τις ιστορικές πηγές: Αγάθων, Επικράτης Καλλίας Λάανδρος Παγκάστα Τελευτίας Άδυμος, Έρμων Κέββας Λυκόφρων Παράμονος Τέλλος Αλκέτας, Ευθίας Κλεαγόρας, Λυσανίας Πάτων Φίλα Άλκιμος, Εύξενος Κλέανδρος Λυσίας Πευκόλαος Φίλιστος Αμμία, Ηρακλείδης Κλείτος Μελίτεια Πιερίων Φιλλέας Αντίγονος Θεόδωρος Κλειώ Μυννώ Πρόξενος Φίλων Άρπαλος Θεύκριτος Κλεόβουλος Μένανδρος Στροφακίδης Φιλώτας Αρτεμίδωρος Θεοφάνης Κλεώνυμος Νικόστρατος Στρώφακος Χρυσόπολις Κρινώ Ξενοκράτης Σωκλής 29

ΜΕΣΑ Σ ΤΑΧΩΜΑΤΑτης Μεγάλης Τούμπας βρέθηκαν και κομματιασμένα μαρμάρινα αγγεία που είχαν την ίδια αποστολή με τις ταφόπετρες, να δείχνουν τη θέση του τάφου και την ταυτότητα του νεκρού' ένα έθιμο που διατηρείται ακόμη. Στην αρχαιότητα, όπως και σήμερα, οι τάφοι ήταν πάντα αντικείμενο σεβασμού. Γιατί τότε οι ταφόπετρες αυτές, στα χώματα της Μεγάλης Τούμπας, βρέθηκαν κομματιασμένες; ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ που μας δίνει ο ιστορικός Πλούταρχος (26, 1 1) μαθαίνουμε ότι το 274 - 273 π.χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος, με στρατό από Γαλάτες μισθοφόρους, νίκησε τον Μακεδόνα βασιλιά Αντίγονο Γονατά και εγκατέστησε γαλατική φρουρά στις Αιγές. Οι ξένοι αυτοί μισθοφόροι, άπληστοι καθώς ήταν, δεν σεβάστηκαν ούτε τους τάφους και τους κατέστρεψαν για να πάρουν ό,τι πολυτιμότερο έκρυβαν. Αυτοί ήταν που έσπασαν και τις ταφόπετρες, οι οποίες αργότερα χρησιμοποι­ ήθηκαν, μαζί με το χώμα, για την ενίσχυση της Μεγάλης Τούμπας. Επιτάφιες στήλες με ελληνικά ονόματα και μορφές ζωγραφιστές. Τα ονόματα είναι απλών Μακεδόνων πολιτών και τα πε­ ρισσότερα είναι σύνθετα, αποτελούνται, δηλαδή, από δύο ή περισσότερες λ�εις, όπως το όνομα Δρύκαλος, που διαβάζουμε στη στήλη και σημαίνει " αυτός που είναι από ξύλο δρυός". Σε πολλές στήλες είναι ζωγραφισμένη μια κόκκινη ταινία, δεμέ­ νη σε κόμπο, όπως αυτή στην στήλη του Ξενοκράτη Πιερίωνος, που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. :ΞΕ Ε c Υ-ΡΑ: r ΕΡ 1 "�No�

ΦΘΙ ΝΟΠΩΡΟ ΤΟΥ 1977 Ο καθηγητής Μανόλης Αν ρόνικος και οι συνεργάτες του, επιμελητές και βοηθοί τού Πανεπιστη­ ου Θεσσαλονίκης, Στέλλα ρούγου, Χρυσούλα Παλιαδέλη και Παναγιώτης Φάκλαρης προχωρούν ι ολοκληρώνουν την ανασκαφή της Μεγάλης Τούμπας. Ο Μανόλης Ανδρ6νικος με την σύζυγό του φιλόλογο Όλυ Ανδρονίκου και τον συντηρητή της ασπίδας Γιώργο Πετκούση Μεγάλη Τούμπα οι θησαυροί της φωτίζουν το παρελθόν ΚΑΤ ΩΑΠΟ ΤΑΧΩΜΑΤΑκαι τις κομματιασμένες ταφόπετρες της Μεγάλης Τούμπας βρέθηκαν εις τάφοι και ένα μικρ6 οικοδ6μημα. Η ανασκαφή έδειξε ότι η κατασκευή της Τούμπας στην αρχαιότητα έγινε σε δύο φάσεις. Στην αρχή σκεπάστηκαν οι τάφοι με χώμα, όπως συνηθιζόταν, και δίπλα χτίστηκε ένα μικρό οικο­ 'μημα. Μετά από χρόνια χρειάστηκε, για κάποιους λόγους, να ενισχυθεί η Τούμπα με περισσότερο ώμα. Έτσι, μαζί με το χώμα έφεραν και τις σπασμένες ταφόπετρες. Στη δεύτερη αυτή φάση σκεπά­ ηκε και το μικρό κτίσμα. Από τα λίγα καλοδουλεμένα μαρμάρινα κομμάτια που σώθηκαν στα θεμέλιά του, οι αρχαιολόγοι μπεραίνουν ότι επρόκειτο για ένα ξεχωριστό κτίριο. Ένα Ηρώο. Ένα ιερό για τη λατρεία των νεκρών. Ηρώα, βέβαια, δεν έκτιζαν κοντά στον τάφο οποιουδήποτε νεκρού, αλλά μόνο κοντά στον τάφο κά­ οιου προσώπου που το λάτρευαν μετά το θάνατό του. Χρυσό διακοσμητικό δισκάριο με το σύμβολο της μακεδονικής δυνα­ στείας των Αργεαδών. Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης 31

Μακεδονικ6ς τάφος που φέρει στην πρ6σοψή του τοιχογραφία με τρεις μορ­ φές. Η κεντρική είναι του νεκρού πολεμιστή' δεξιά μια θεά τον στεφανώνει και αριστερά υπάρχει μια καθιστή μορφή. Βρέθηκε στον τύμβο Μπέλλα. Διακρίνεται ο καθηγητής Μαν6λης Ανδρ6νικος με την ομάδα ανασκαφής. 32 Ποιος ήταν άραγε ο νεκρός που λατρευόταν στο ηρώο της Μεγάλης Τούμπας; ΟΙ ΙΣ ΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ αναφέρουν ότι στη Μακεδονία μόνο δύο βασιλιάδες, απ' αυτούς που θάφτη­ καν στις Αιγές, λατρεύτηκαν μετά το θάνατό τους. Ο Αμύντας Γ', 393 / 2 - 369 / 8, πατέρας του Φιλίππου Β', και ο ίδιος ο Φίλιππος Β', 359 - 336 π.χ. Ο Ι Μ Α Κ Ε Δ Ο Ν Ι Κ Ο Ι ΤΑΦ Ο Ι &ΑΛΟΓΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟ Ν Ο ΜΙΚΗκαι κοινωνική κατάσταση του νεκρού ήταν και η κατασκευή του τάφου του. Έτσι, βρέθηκαν απλοί ορθογώνιοι λάκκοι, οι λακκοειδ

Add a comment

Related pages

Vergina – Wikipedia

Vergina (griechisch Βεργίνα [vɛrˈʝina] , bulgarisch/mazedonisch Кутлеш bzw. Kutleš) ist ein nordgriechischer Ort in der Gemeinde Veria in ...
Read more

Βεργίνα - Βικιπαίδεια

Η Βεργίνα είναι μικρή κωμόπολη στη Μακεδονία, στον Νομό Ημαθίας που διοικητικά ...
Read more

6 ξενοδοχεία σε Βεργίνα, Ελλάδα ...

Εκπληκτικές εκπτώσεις σε online κρατήσεις ξενοδοχείων σε Βεργίνα, Ελλάδα ...
Read more

Καλώς ήρθατε στο Βεργίνα ...

Καλώς ήρθατε στο Βεργίνα Ξενοδοχείο Στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, με εύκολη ...
Read more

Vergina Beer

Η ιστορία μας; Η ζυθοποιία μας ... ΟΙ ΜΠΥΡΕΣ ΜΑΣ. Premium Lager; Πορφύρα; Weiss; Red
Read more

Visit Greece | Vergina

The excavation by Professor Manolis Andronikos and his associates under the Great Tumulus of Vergina village in Imathia, Central Macedonia in 1977 brought ...
Read more

Αιγές (Βεργίνα) | Μουσείο ...

Αρχική ; Ιστορία των Αιγών. Οι Αιγές στους αιώνες ; Η ιστορία του Μακεδονικού βασιλείου
Read more

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ-Βεργινα - YouTube

Κεντρική Μακεδονία ~ Βεργίνα - Πέλλα - Δίον - Duration: 26:49. Vi Aprogrammatista 6,027 views. 26:49
Read more

Category:Vergina - Wikimedia Commons

Français : Vergina (Βεργίνα) est une petite ville du Nord de la Grèce, intégrée en 2010 (réforme Kallikratis) dans le dème ...
Read more

Βεργίνα Τηλεόραση

Συντονιστείτε στη Βεργίνα Τηλεόραση, τηλεφωνήστε στο 2310 831062 για να δηλώσετε συμμετοχή
Read more