Μυθολογία, ιστορικές αντιλήψεις για την υγεία, έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά στοιχεία

100 %
0 %
Information about Μυθολογία, ιστορικές αντιλήψεις για την υγεία, έθιμα, δοξασίες και...
Education

Published on June 28, 2014

Author: apostolidou-a

Source: slideshare.net

Description

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας - Έκθεση
2ο Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας
Σχολικό έτος: 2013 - 2014

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 1 Καινοτόμο Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την Υγεία, Έθιμα, Δοξασίες & Λαογραφικά Στοιχεία» 2ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας Σχολικό Έτος: 2013 – 2014 Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κουκουβιτάκη Άννα, ΠΕ04.04 Αποστολίδου Ανθή, ΠΕ04.01

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 2 Εισαγωγή Η εργασία που ακολουθεί έχει τίτλο: «Μυθολογία, ιστορικές αντιλήψεις για την υγεία, έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά στοιχεία» και αποτελεί τμήμα της προτεινόμενης θεματολογίας των Καινοτόμων Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας του ΥΠΑΙΘ και της ΔΔΕ Β΄ Αθήνας για το σχολικό έτος 2013 – 2014. Η επιλογή του θέματος έγινε με καθαρά προσωπικά κριτήρια, βάσει των επιστημονικών ενδιαφερόντων των υπευθύνων καθηγητριών. Στο Καινοτόμο Πρόγραμμα συμμετείχαν εθελοντικά και εκτός διδακτικού ωραρίου 28 μαθητές της Β΄ και της Γ΄ τάξης, οι οποίοι χωρίστηκαν σε 4 ομάδες, καθεμία από τις οποίες ανέλαβε να συλλέξει στοιχεία για έναν από τους παρακάτω τομείς: Μυθολογία και Ιατρική: Μυθικές θεότητες και αντιλήψεις για την υγεία Λαογραφία και Ιατρική: Έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά στοιχεία Εξέλιξη της Ιατρικής: Ιστορία και Ιατρική Η Ιατρική σε άλλους λαούς: Αίγυπτος, Βαβυλωνία, Μινωική Κρήτη και Μυκήνες Τα στοιχεία αξιολογήθηκαν, καταγράφηκαν και οργανώθηκαν προκειμένου να προκύψει η συνθετική εργασία. Το αποτέλεσμα; Το κρατάτε στα χέρια σας!

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 3 Συμμετέχοντες μαθητές Από τη Β΄ τάξη Ανούση Ελισάβετ Ανούσης Εμμανουήλ Βέργος Αλέξανδρος Ζάχου θεοδώρα Ζωιτάκης Γεώργιος Καραγιώργης Ευστράτιος Ντίνε Αλέξανδρος Λαμπρόπουλος Νικόλαος Λερούτσου Μαρία Λιόντος Σωτήριος Λιόντου Μαρία Σουλταμπαλόγλου Σταυρούλα Στεργίου Αγγελική Τρουλάκης Γεώργιος Τσικαλάκη Άρτεμις Φλώρου Ειρήνη Χασανμπέλιου Δήμητρα

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 4 Από τη Γ΄ τάξη Αθανασίου Θεοχάρη Γκογκάκης Παναγιώτης Κοντογεώργης Πολύδωρος Μαλακασιώτη Ευαγγελία Ματεμτζή Έλενα – Ερμιόνη Μερτζανάκης Ανδρέας Νίκα Βιργινία Παπαζάνης Δημήτριος Ρουστάς Αθανάσιος Σακκούλης Γεώργιος Σπυροπούλου Χριστιάνα Τσάμπρα Ελευθερία

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 5 Στην Ιατρική του αρχαίου κόσμου οι άνθρωποι συνήθιζαν να επικαλούνται τη θεϊκή βοήθεια. Το θεωρούσαν όχι μόνο δικαίωμα αλλά και καθήκον τους, σε περιπτώσεις που η ανθρώπινη δύναμη αποδεικνυόταν ανήμπορη. Η θεϊκή και η ανθρώπινη γνώση, αν και διαφορετικής φύσης, δεν απέκλειαν η μία την άλλη και οι αρχαίοι Έλληνες γιατροί δεν εναντιώθηκαν ποτέ στη θρησκευτική Ιατρική. Ο μύθος αποτελεί για τον άνθρωπο ένα μέσο καταγραφής και σηματοδότησης κάθε αλήθειας που αφορά στον ίδιο αλλά και στον κόσμο που τον περιβάλλει. Η Ελληνική Μυθολογία είναι μία πλήρης κοσμοθεώρηση και μία αστείρευτη δεξαμενή συλλογικής γνώσης. Μία ασθένεια σχετίζεται με τη βούληση των θεών που τη στέλνουν είτε ως τιμωρία για παραλείψεις ή ασέβειες των θνητών είτε ως μέσο για να επιτύχουν οι θεοί τα δικά τους προσωπικά οφέλη. Τα βέλη, όμως, δεν προκαλούν μόνο την ασθένεια αλλά μπορούν εξίσου καλά και να τη θεραπεύσουν. «Ύμνος προς την Υγεία», Αρίφρων Υγεία, πιο σεβάσμια μεταξύ των μακάρων, Μαζί σου ας κατοικήσω το υπόλοιπο της ζωής μου, Ας είσαι εσύ η πρόθυμη σύνοικός μου παρά του πλούτου ή των γονέων η χάρη. Είτε τη βασιλική εξουσία, που είναι ίση με τους θεούς για τους ανθρώπους, Ή πόθους με τα κρυφά της Αφροδίτης δίχτυα κυνηγούμε, είτε άλλη χαρά ή από τον πόνο ανακούφιση Οι θεοί φανερώνουν στους ανθρώπους, Μαζί σου , μακάρια Υγεία, όλα θάλλουν και των Χαρίτων λάμπει η άνοιξη. Χωρίς εσένα κανείς δεν υπήρξε ευδαίμων. Μυθολογία και Ιατρική: Μυθικές Θεότητες και Αντιλήψεις για την Υγεία

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 6 Ο παλαιότερος θεός Παιάν που σταδιακά ενσωματώθηκε στη μορφή του Απόλλωνα, ήταν ένας απ’ αυτούς που ασκούσαν τέτοιου είδους θεραπευτική δράση. Ο Παιάνας, κατά την αρχαιότητα, αποδιδόταν με τη σημασία του θεράποντος ιατρού. Ειδικότερα, επί Ομήρου, με το όνομα «υιοί του Παιήωνος» αποκαλούνταν οι ιατροί της τότε εποχής. Μετά τον Όμηρο αυτή η λέξη σήμαινε θεραπεία που αποδιδόταν ως έργο στον Απόλλωνα τον οποίο επικαλούνταν οι έχοντες την ανάγκη της βοήθειάς του με την επίκληση «Παιάν». Η επωνυμία όμως αυτή αποδιδόταν και σε άλλους Ολύμπιους θεούς όπως το Δία της Ρόδου, το Διόνυσο, τον Πάνα., τον Ασκληπιό αλλά και την Αθηνά την Παιανία. Ως προσηγορικό όνομα ο Παιάνας σήμαινε στην κυριολεξία τον σωτήρα και το λυτρωτή. Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, η Υγεία ήταν αρχαιοελληνική Θεότητα, προσωποποίηση της Υγείας του σώματος και της ψυχής. Ως αρχαιότερο κέντρο λατρείας της αναφέρεται η Τιτάνη στη Σικυώνα, όπου βρισκόταν ιερό του Ασκληπιού και της Υγείας. Σύμφωνα με την αρχαία Ελληνική παράδοση ο Αρίφρων ο Σικυώνιος έγραψε ύμνο για τη Θεά, της οποίας η λατρεία διαδόθηκε και στην Αθήνα περίπου από το 420 π.χ. Στην Ελληνική Μυθολογία κατέχει εξέχουσα θέση στη λατρεία του πατέρα της Ασκληπιού. Ωστόσο, ενώ ο Ασκληπιός συνδέεται άμεσα με τη θεραπεία των ασθενειών, η Υγεία συνδέθηκε με την πρόληψη των ασθενειών και τη διατήρηση της καλής κατάστασης της υγείας. Κατά τη Μυθολογία η Υγεία ήταν κόρη του Ασκληπιού και της Ηπιόνης, αδελφής της Αθηνάς. Αδελφές της ήταν η Πανάκεια, η Ιασώ και η Ακεσώ και η Αίγλη. Την Υγεία άλλοι τη θέλουν σύζυγο και άλλοι κόρη του Ασκληπιού. Πιθανότατα ήταν μια πολύ αρχαία θεότητα, που ταυτίζεται πότε με τον

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 7 “Hygeia, Goddess of Health” Peter – Paul Rubens Ασκληπιό, πότε με τον Αμφιάραο και πότε με την Αθηνά. Ορειχάλκινο άγαλμα της Αθηνάς Υγείας ήταν στημένο στην Ακρόπολη κοντά σε αρχαιότερο βωμό, αμέσως μετά την είσοδο από τα Προπύλαια. Γλυπτές μορφές του Ασκληπιού και της Υγείας σώζονται πολλές. Ο Ορφικός ύμνος της υγείας δείχνει τη σημασία που απέδιδαν οι αρχαίοι Έλληνες στην Υγεία: «Ιμερόεσα, ερατή, πολυθάλμιε, παμβασίλεια, κλύθι, μάκαιρ’ Υγίεια, φερόλβιε, μήτηρ απάντων...». Ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης και άλλοι φιλόσοφοι της αρχαιότητας, έδωσαν επίσης μεγάλη σημασία στη διατήρηση της υγείας του σώματος και γενικότερα, στη σωματική αγωγή. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν απαραίτητη την ανέγερση λουτρών, υδραγωγείων και υπονόμων για τις αποχετεύσεις των ακάθαρτων υδάτων και ουσιών. Εφάρμοζαν την απολύμανση με την καύση θείου (θειαφιού) ή άλλων αρωματικών ουσιών και ανάβοντας φωτιές στους δημόσιους δρόμους, με την

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 8 ιδέα πως έτσι καθάριζε ο αέρας. Κατά τη διάρκεια του λιμού των Αθηνών, μάλιστα, τα πτώματα αποτεφρώνονταν κατά σωρούς. Την Υγεία, οι καλλιτέχνες την απεικόνιζαν από τον 5ο αι. π.χ. με τη μορφή νέας γυναίκας, ενώ αργότερα υιοθετήθηκε ως σύμβολό της το φίδι. Έκτοτε διάσημοι ζωγράφοι, όπως ο Λουδοβίκος Παστέρ, Γκούσταφ Κλιμτ αλλά κυρίως γλύπτες απέδωσαν την αρχαιοελληνική Υγεία ο καθένας με δικό του τρόπο. Αγάλματα της Υγείας σήμερα κοσμούν τα γνωστότερα Μουσεία εκτός από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών και το Μουσείο του Δίου ακόμα και προαύλια δημοσίων κτηρίων, όπως στο σιντριβάνι της πόλης του Αμβούργου. Ο πατέρας της Υγείας, ο Ασκληπιός, ήταν ο Θεός της Ιατρικής που λατρευόταν σε όλο τον Ελλαδικό χώρο κατά την αρχαιότητα. Η αρχαία σοφία μιλά για τον αληθινό γιατρό που αντλεί θεραπευτική δύναμη και γνώση από τους πνευματικούς κόσμους για να τα προσφέρει απλόχερα οπουδήποτε υπάρχει ανάγκη. Μία τέτοια φωτεινή μορφή είναι ο Ασκληπιός: φέρνει θεραπεία και αναγέννηση στην ανθρωπότητα, οδηγώντας τη σε αρμονία και ισορροπία! Παρόλο που ο Ασκληπιός δεν θεωρείται σημαντικός Θεός της Ελληνικής μυθολογίας, ωστόσο είναι κεντρική φυσιογνωμία του αρχετύπου των ηρώων- θεραπευτών. Ο Ασκληπιός είναι η ιδεατή αντίληψη της ιαματικής δύναμης της φύσης όπως και σήμερα γίνεται αντιληπτή από τους ανθρώπους. Υπήρξε το πρότυπο του γιατρού που ακολουθεί τα υψηλά, πανανθρώπινα ιδανικά του, προσφέροντας τον εαυτό του στην υπηρεσία του κόσμου. Ο θεός Ασκληπιός υπήρξε ο ιδρυτής, ο εμπνευστής και ο φύλακας της ιατρικής τέχνης. Ήταν προστάτης των γιατρών που ονομάζονταν «Ασκληπιάδες» και κανένας δεν μπορούσε να πάρει τον τίτλο αυτό αν δεν ήταν καλός γιατρός.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 9 Εφ’ όσον ως γιος του Απόλλωνα γεννήθηκε από μια θνητή γυναίκα, την Κορωνίδα ή Αρσινόη, απέκτησε παιδιά και πέθανε, ανήκει στους ήρωες, ήρωα ακριβώς τον ονομάζει και ο Πίνδαρος. Συμμετείχε στο ταξίδι των Αργοναυτών και το κυνήγι του Καλυδωνίου Κάπρου, γεγονός που τον οριοθετεί στους βίους των σημαντικότερων ηρώων της Ελληνικής μυθολογίας. Ο Ασκληπιός ήταν επίσης σημαντική μορφή στο δράμα που εκτυλίχθηκε μεταξύ του Απόλλωνα, του Δία και των Κυκλώπων, γνωστό σε μας μέσω της τραγωδίας του Ευριπίδη, Άλκηστις. Η ανατροφή του Ασκληπιού ανατέθηκε από τον ίδιο τον Απόλλωνα στον Κένταυρο Χείρωνα ο οποίος αποτελεί άλλη μία ενδιαφέρουσα θεραπευτική μορφή της ελληνικής μυθολογίας. Αυτός δίδαξε στον Ασκληπιό τη θεραπευτική τέχνη και η θεά Αθηνά του προσέφερε το πολύτιμο αίμα της Μέδουσας. Αυτό, ανάλογα με τη φλέβα από την οποία αναπηδούσε, θα μπορούσε είτε να θεραπεύει την ανθρωπότητα ακόμη και από το θάνατο είτε να θανατώνει. Ο Ασκληπιός ανατράφηκε για να γίνει ικανός θεραπευτής, αλλά όταν επανέφερε στη ζωή το Λυκούργο, τον Καπανέα και τον Ιππόλυτο, ο Δίας ανησύχησε για την εξουσία του πάνω στη ζωή και το θάνατο και τον σκότωσε με έναν κεραυνό.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 10 Για τον Όμηρο και τους επικούς ποιητές της ομηρικής σχολής ο Ασκληπιός δεν ήταν θεός αλλά θνητός ήρωας που πέθανε και λατρεύτηκε μόνο νεκρός. Κατά τη διάρκεια της ζωής του ήταν μόνο ο «άριστος ιατρός». Ο Ασκληπιός έκανε την ιεροπρεπή είσοδό του στην Αθήνα περί το 420 π.Χ.. Το άδυτό του χτίστηκε σε ένα σημείο προφυλαγμένο από τον αέρα, στη νότια πλευρά της Ακρόπολης, κοντά στην πηγή που θεωρείτο πως είχε θεραπευτικές ιδιότητες. Εδώ εγκαταστάθηκε με την οικογένεια του, τις θεές Υγεία και Ηπιόνη, τις άλλες κόρες και τους γιους του. Η συγγένειά του με το Διόνυσο στην Αττική γη αντανακλάται ίσως στο γεγονός ότι το ιερό του βρίσκεται πολύ κοντά στο θέατρο του Διονύσου, μοτίβο χωροταξικό που βλέπουμε να επαναλαμβάνεται και στο Μαραθώνα, όπου ο τύμβος του ήρωα- ιατρού βρίσκεται δίπλα στο ιερό του Διονύσου. Όμως, ο Ασκληπιός είναι ουσιαστικά η φυσική συνέχεια ή γεννήτωρ άλλων ηρώων-ιατρών της Αττικής. Στην Ελευσίνα συναντάμε τον Ορησίνιο και στη Ραμνούντα τον Αμφιάραω ή τον Αμφίλοχο, γιο του Αμφιάραω. Φαίνεται, λοιπόν, πως η είσοδος του Ασκληπιού στην Αττική γη –και όχι μόνον- δεν είναι μία καινοτομία, αλλά η φυσική συνέχεια μια μακράς παράδοσης θεραπευτών, οι οποίοι στην ηρωική εποχή των Ομηρικών επών ή και προγενέστερα αναλαμβάνουν τον χαρακτηρισμό του ήρωα. Ο ήρωας στον αρχαιοελληνικό κόσμο συνδέεται σχεδόν πάντα με τη διαδικασία της θεραπείας, την κάθοδο στον Κάτω Κόσμο και την επιστροφή. Ο Παυσανίας μιλά για ύμνους που ψάλλονταν στο ιερό του Ασκληπιού, στην Πέργαμο και αυτοί οι ύμνοι αναφέρουν έναν ήρωα, ο οποίος περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον ήρωα του έπους ή της τραγωδίας σχετίζεται παράδοξα με τα μυστικά της θεραπείας. Πρόκειται για τον Τήλεφο ο οποίος, πληγωμένος από τον Αχιλλέα, πληροφορήθηκε από τον Απολλώνειο χρησμό

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 11 πως εκείνος που τον πλήγωσε θα τον θεράπευε. Οι εορταστικοί ύμνοι στο ιερό της Περγάμου ξεκινούσαν με το όνομα του, όχι μόνο εξαιτίας του έπους του, αλλά της ιδιαίτερης σημασίας που είχε για τους απογόνους του Ασκληπιού. Ο Τήλεφος πληγώθηκε και θεραπεύτηκε από τον Αχιλλέα, όταν οι Έλληνες αναζητούσαν την Τροία σε λάθος τόπο και συνδεόταν συμβολικά με τον Απόλλωνα το αρσενικό ελάφι και τον Κυπάρισσο. Ο ένας από τους γιούς του Τήλεφου, ο Ευρύπυλος που συνδέεται με τον Κάτω Κόσμο, σκότωσε τον Μαχάονα, τον ένα από τους ήρωες – γιατρούς που αναφέρονται στην Ιλιάδα. Ο Μαχάων ήταν ο πρώτος χειρουργός ενώ ο αδελφός του ο Ποδαλείριος θεράπευε τις αόρατες πληγές, ακόμη και εκείνες της ψυχής. Ο Μαχάων είναι ένας ήρωας-γιατρός, που το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «μάχη» και θα μπορούσε να σημαίνει και σφαγέας. Άλλοι θεραπευτές θεοί ή ήρωες γιοι του Μαχάονα φέρουν επίσης ονόματα που υπονοούν τον πόλεμο, όπως Πολεμοκράτης, Νικόμαχος, Αριστόμαχος κλπ. Εδώ ο ιατρός και πολεμιστής σε μια ενότητα εκφράζουν τη δυϊστική άποψη των αρχαίων Ελλήνων για τη θεραπεία. Η πληγή και η θεραπεία είναι οι δύο όψεις του ενός νομίσματος. Ο ιατρός με τη σειρά του είναι μια ευάλωτη ύπαρξη που μπορεί να θεραπεύσει τις πληγές του ανθρώπου όχι όμως και τον ίδιο τον άνθρωπο. Ο Μαχάων θεραπεύει και πληγώνει αλλά ο ίδιος δεν μπορεί να θεραπευτεί. Ο Ευρύπυλος, ο κυβερνήτης του

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 12 Κάτω Κόσμου τον αγκαλιάζει για πάντα. Ο πολεμιστής - χειρουργός πεθαίνει από τις πληγές του αλλά συνεχίζει να ζει μέσω της νεκρικής λατρείας που τον θεώνει. Το Θεό της ιατρικής και της υγείας στην αρχαία μας μυθολογία και τον πρώτο θεραπευτή τον Ασκληπιό, οι πρόγονοί μας τον φαντάζονταν σαν ένα γεροδεμένο άντρα με γένια, γεμάτο υγεία που καθόταν πάνω σε ένα θρόνο. Το ιερό του ζώο ήταν το φίδι ενώ σαν σύμβολό του είχε το ραβδί. Το φίδι συμβολίζει τη μακροβιότητα και την περιοδική ανανέωση, η δε ράβδος την υποστήριξη και ανακούφιση των πασχόντων. Σε αυτόν είχαν αφιερώσει ένα ιερό στην Επίδαυρο αλλά και σ’ όλη την Ελλάδα υπήρχαν ναοί και βωμοί που ονομάζονταν Ασκληπιεία στα οποία προσέτρεχαν οι άνθρωποι για να θεραπευτούν. Το σημαντικότερο απ’ όλα βρισκόταν στην Κω. Εκεί βρίσκονταν οι ιερείς του Θεού, κάτι σαν τους τωρινούς πρακτικούς γιατρούς, που έδιναν φάρμακα από βότανα, ενώ συνιστούσαν και κατάλληλη δίαιτα. Οι ασθενείς εξαγνίζονταν, πρόσφεραν τα δώρα τους και κατόπιν μεταφέρονταν σε ειδικούς χώρους, όπου σύμφωνα με την παράδοση, τη νύχτα ερχόταν ο Θεός μεταμορφωμένος συνήθως σε φίδι ή και σε άλλο ζώο και τους θεράπευε. Τα ερπετά και οι σκύλοι θεωρούνταν σε όλα τα Ασκληπιεία αντιπρόσωποι, συνοδοί και βοηθοί του θεού στη θεραπεία. Ο Ασκληπιός συμβολίζει ουσιαστικά το πέρασμα της φιλοσοφίας και της επιστήμης από την προϊστορία στην ιστορία.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 13 Στα Ασκληπιεία, εκτός από τον ίδιο τον Ασκληπιό, λατρεύονταν παράλληλα και κατά περίπτωση, τόσο οι μυθολογικοί του πρόγονοι, ο Απόλλωνας και η Άρτεμις, όσο και τα μυθολογικά παιδιά του, η Υγεία, η Πανάκεια, ο Τελεσφόρος, η Ιασώ, η Αίγλη, η Ακεσώ, η Αύρα, η Νίκη, ο Ευμαρίων, ο Αλεξήνωρ και άλλοι που αποτελούσαν τις προσωποποιημένες ιδιότητες της θεραπευτικής του τέχνης. Λατρεύονταν συγχρόνως και τα θεωρούμενα ως φυσικά παιδιά του, ο Μαχάων και ο Ποδαλείριος. Σύμφωνα με κάποιους ερευνητές γιος του Ασκληπιού ήταν επίσης και ο Αετός. Η Πανάκεια ήταν ανθρωπόμορφη δευτερεύουσα θεότητα της ελληνικής μυθολογίας, συνυφασμένη με την έννοια της θεραπείας ή της βοτανοθεραπείας για κάθε ασθένεια. Φέρεται ως κόρη του Ασκληπιού και της Ηπιόνης, αδελφή της Υγείας, της Ιασούς, του Μαχάονα και του Ποδαλείριου. Επειδή θεωρείτο ωε θεά ικανή να θεραπεύει κάθε νόσο, το όνομά της γρήγορα έγινε γνωστό σε όλες τις ελληνικές πόλεις. Ακόμη και σήμερα, κάθε ιδεατό φάρμακο για το οποίο επικρατεί η αντίληψη ότι θεραπεύει κάθε σωματική, οργανική ή ψυχική νόσο, ονομάζεται «πανάκεια». Η πίστη στην ύπαρξη τέτοιου είδους φαρμάκων οφείλεται στην πανάρχαια ανθρώπινη κλίση της αναζήτησης ενός και μόνο φαρμάκου για όλες τις ασθένειες.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 14 Η ίαση στα Ασκληπιεία Ο εξαγνισμός του σώματος και της ψυχής αποτελούσε την κύρια θεραπεία σε συνδυασμό με τα θεραπευτικά βοτάνια και την αυθυποβολή του θαύματος από το θεό. Το κυρίως μέρος της θεραπείας ονομαζόταν «εγκοίμηση». Σε αυτό το στάδιο ο ασθενής, σε ειδικούς θαλάμους, κοιμόταν για μία νύχτα και σε όνειρο του παρουσιαζόταν ο θεός – θεραπευτής. Έπειτα ακολουθούσε η παρέμβαση των ιατρών – θεραπευτών. Αναγνώριζαν τα συμπτώματα των ασθενειών, ερμήνευαν τα σχετικά με τη νυχτερινή εμφάνιση του θεού και έκαναν τη διάγνωση για να ακολουθήσει η θεραπεία. Ο ασθενής θεραπευόταν από την πίστη του στο θεό. Έχουν σωθεί ως τις μέρες μας αναθηματικές πλάκες – αφιερώματα των ασθενών προς το θεό ή πλάκες που περιλαμβάνουν ευχαριστήρια τους ιατρούς – θεραπευτές. Υποθέτουμε ότι οι ασθενείς πλήρωναν για τη συμμετοχή τους στα Ασκληπιεία ή, τουλάχιστον, έκαναν γενναιόδωρες προσφορές στα ιερά και στους ιατρούς.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 15 Η Αίγλη ήταν αρχαία ελληνική ιδεατή ανθρωπόμορφη δευτερεύουσα θεότητα συνυφασμένη με την έννοια της απαστράπτουσας υγείας και ευρωστίας (ιδιαίτερα μετά από ασθένεια). Φέρεται ως κόρη του Ασκληπιού και της Ηπιόνης, τρίτη αδελφή της θεάς Υγείας, μετά την Ιασώ και την Πανάκεια, εκπροσωπούσε τη φωτοδότρα δύναμη του πατέρα της. Η Ιασώ ήταν αρχαία ελληνική ιδεατή ανθρωπόμορφη δευτερεύουσα θεότητα συνυφασμένη με την ιερή έννοια της ίασης (θεραπείας). Φέρεται ως κόρη του Ασκληπιού και της Ηπιόνης, αδελφή των θεοτήτων Υγείας, Ακεσούς, Πανάκειας και Αίγλης ή ως κόρη του Αμφιαράου. Στην ελληνική μυθολογία η Ακεσώ ήταν μία από τις κόρες του Ασκληπιού και της Ηπιόνης, αδελφή της Υγιείας, της Ιασούς, της Πανάκειας και της Αίγλης. Η Ακεσώ λατρευόταν ως θεότητα. Το όνομά της έχει τη ρίζα του στο αρχαίο ρήμα «ακαίομαι», που σημαίνει θεραπεύω. Θεωρήθηκε ως η θεά της διαδικασίας επούλωσης. Η Ηπιόνη στην αρχαία ελληνική μυθολογία ήταν σύντροφος και σύζυγος του Ασκληπιού και ήταν δευτερεύουσα θεότητα, παρά τω Ασκληπιώ. Ήταν θεά με θεραπευτικές ικανότητες ασχολούμενη κυρίως με τη Μαιευτική. Ο Μαχάων ήταν ένας μυθικός ιατρός (δευτερεύων θεός - ημίθεος), γιος του Ασκληπιού και της Ηπιόνης. Κατά την «Αιθιοπίδα» του Αρκτίνου ο Μαχάων ήταν προστάτης της Χειρουργικής και μάλιστα της στρατιωτικής, σε

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 16 αντίθεση προς τον αδελφό του Ποδαλείριο που ήταν προστάτης της «επιμελουμένης τα εσωτερικά νοσήματα» Ιατρικής. Οι δυο αδελφοί συμμετείχαν στον Τρωικό Πόλεμο ερχόμενοι από τη Τρίκκη «άγοντες τριάκοντα λαμπρά πλοία» και πρόσφεραν πολλές υπηρεσίες στους Αχαιούς, ιδίως περιποιούμενοι τους ασθενείς και τραυματίες με «επωδάς», εσωτερικά και εξωτερικά φάρμακα από βότανα, και με χειρουργικές επεμβάσεις. Ο Μαχάων επιμελήθηκε τις πληγές του Φιλοκτήτη, του τραύματος του Μενελάου, και όταν πληγώθηκε ο ίδιος, από τον Πάρη, μεταφέρθηκε με το άρμα του Νέστορα από το πεδίο της μάχης στο στρατόπεδο. Σύζυγος του Μαχάονα φέρεται η Αντίκλεια και γιοι του ο Γόργασος και ο Νικόμαχος. Εκτός αυτών ο Παυσανίας αναφέρει και τρίτο γιο με το όνομα Σφύρος, που ήταν ο ιδρυτής της λατρείας του Ασκληπιού στο Άργος. Ο Μαχάων φέρεται ότι πέθανε δολοφονημένος κατ΄ άλλους από τον Ευρύπυλο, τον γιο του Τηλέφου, και κατ΄ άλλους από την Πενθεσίλεια. Ο Γόργασος ήταν μυθικός Έλληνας ιατρός. Ήταν γιος του Μαχάωνα και της Αντίκλειας, αδελφός του Νικόμαχου και εγγονός του Ασκληπιού και της Ηπιόνης. Στο Αρχαίο ιερό προς τιμή του Γόργασου στη Μεσσηνία, προσέτρεχαν ασθενείς και θεραπεύονταν και κατά τους χρόνους του Παυσανία. Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Νικόμαχος είναι γνωστός ένας πανάρχαιος Μεσσήνιος θεραπευτής θεός, γιος του Μαχάονα και αδελφός του Γοργάσου. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν τον Νικόμαχο ως απώτατο πρόγονο του φιλοσόφου Αριστοτέλη (του οποίου ο πατέρας και ο γιος ονομάζονταν επίσης «Νικόμαχος»).

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 17 Ως Τελεσφόρος ήταν γνωστός ένας από τους δαίμονες του κύκλου του Ασκληπιού. Ο Τελεσφόρος είχε δικό του βωμό στην Πέργαμο ενώ άγαλμά του βρισκόταν στον ιερό περίβολο του Ασκληπιού, μέσα στο ναό της Υγείας. Απεικονιζόταν με τη μορφή παιδιού , φορώντας χαρακτηριστική ενδυμασία που κάλυπτε όλο του το σώμα και το όνομά του σημαίνει εκείνος που καθιστά μια θεραπεία αποτελεσματική. Η Υγεία και ο Τελεσφόρος αποτελούν τη συνοδεία του Ασκληπιού. Ο Τελεσφόρος ήταν γνωστός και με την επίκληση «σωτήρας» και προστάτευε όσους ανθρώπους βρίσκονταν στην ανάρρωση από κάποια ασθένεια. Επιπλέον, τον θεωρούσαν ως το «ιερό ενδιάμεσο» του Ασκληπιού. Ο Ευαμερίων ήταν θεότητα των αρχαίων Ελλήνων, που λατρευόταν στην Τιτάνη, στο ιερό του Ασκληπιού, μαζί με τον Αλεξήνορα, του οποίου το όνομα σημαίνει: εκείνος που βοηθά τους ανθρώπους και αποτρέπει κάθε κακό. Ο Παυσανίας ταυτίζει τον Ευαμερίωνα με τον Τελεσφόρο της Περγάμου και με τον Άκεσι της Επιδαύρου. Επικρατέστερη είναι η άποψη του Nilsson ότι ο Ευαμερίων ήταν μία αρχαϊκή θεότητα η οποία, αφού θεωρήθηκε συγγενική προς τον Ασκληπιό, παραμερίσθηκε για χάρη του. Ο Ευαμερίων είναι εκείνος που παρέχει την καλή υγεία και τη χαρά μέσω της ευεξίας. Η Ημιθέα ήταν θεότητα που λατρευόταν στο Κάσταβο της χερσονήσου της Καρίας. Εκεί υπήρχε ονομαστό ιερό της, στο οποίο πήγαιναν ασθενείς για να θεραπευθούν. Προσέφεραν στη θεά το «μελίκρατον» (μέλι με γάλα), ενώ

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 18 οι ίδιοι απαγορευόταν να πίνουν κρασί. Επίσης, απαγορευόταν η είσοδος σε όσους είχαν φάει χοιρινό κρέας. Η Ημιθέα ήταν παλαιότερα γνωστή με το όνομα Μολπαδία. Τέλος, ο Αμφιαράος ήταν ένας από τους επιφανέστερους Έλληνες ήρωες. Κατά την αρχαιότερη παράδοση, ήταν γιος του Οικλή και εγγονός του Μελάμποδα, από τον οποίο και κληρονόμησε την τέχνη της μαντικής, όπως και άλλες γνώσεις, Ιατρικής και Φαρμακολογίας. Οι μεταγενέστεροι όμως μύθοι αναφέρουν ότι ο Αμφιαράος ήταν γιος του θεού Απόλλωνα και της Υπερμνήστρας ή της Κλυταιμνήστρας. Ο Αμφιαράος λατρεύτηκε ακόμη και ωα ιατρός, και μάλιστα ως «δεύτερος Ασκληπιός». Όποιος έμπαινε στο ιερό πλήρωνε δικαίωμα εισόδου και για απόδειξη έπαιρνε μολυβένιο εισιτήριο με ανάγλυφες τις μορφές του Αμφιάραου και της Υγείας. Ο άρρωστος που ήθελε χρησμό και κάθαρση έπρεπε να θυσιάσει στον Αμφιάραο ένα κριάρι όπου πάνω στο νωπό δέρμα κοιμόταν. Μέσα στον ύπνο του δεχόταν σε όνειρο τη συμβουλή του θεού για το πρόβλημα που τον απασχολούσε και θεραπευόταν. Αφού ο ασθενής γινόταν καλά αφιέρωνε διάφορα αντικείμενα στο θεό , που αγόραζε από τα παρακείμενα μαγαζιά, πήλινα, αργυρά, χρυσά αγαλματίδια , μικρογραφίες ποδιών, χεριών κλπ. Όταν τα τιμαλφή μαζεύονταν, το συμβούλιο του ιερατείου έπαιρνε απόφαση να τα λιώσουν και να χρησιμοποιηθεί το αντίτιμο για τις ανάγκες του ιερού. Ο Αμφιαράος τιμήθηκε μέχρι που επικράτησε ο Χριστιανισμός για τη μαντική ικανότητα, την ευσέβεια και τη δικαιοσύνη και λατρεύτηκε σαν θεός.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 19 Αρχαία Αίγυπτος: Ό,τι γνωρίζουμε είναι οι πληροφορίες που μας δίνουν επιγραφές χαραγμένες σε πέτρες και οι τοιχογραφίες των μνημείων. Στις παραστάσεις αυτές συχνά εικονίζεται ο ιατρός γονατισμένος μπροστά στο θυσιασμένο ζώο να ερευνά τα σπλάγχνα του ή να εξετάζει την καθαρότητα του αίματός του. Καθίσταται φανερό πως οι ανατομικές γνώσεις των Αιγυπτίων ξεκινούσαν από τα ζώα, όπως ακριβώς και στην ελληνική Ιατρική, και μεταφέρονται ανάλογα και στο ανθρώπινο σώμα. Όμως, πιθανώς οι γνώσεις του Αιγυπτίου ιατρού δεν προέρχονταν μόνο από την ανατομία των ζώων. Οι Αιγύπτιοι είχαν στη διάθεσή τους και ανθρώπινα σώματα για ταρίχευση, στη διάρκεια της οποίας, αφαιρώντας σπλάγχνα και εκτελώντας τομές, διδάσκονταν. Πολύτιμες πηγές ιατρικών πληροφοριών αποτελούν οι μούμιες. Στον τρόπο που τυλίγονται οι επιδεσμικές ταινίες γύρω από το νεκρό ανακαλύπτονται όλοι οι κανόνες της επιδεσμολογίας, πολλοί από τους οποίους εφαρμόζονται ακόμη και μέχρι το Μεσαίωνα! Οι περισσότερες πληροφορίες προέρχονται από εκτεταμένα ιατρικά κείμενα, το παλαιότερο από τα οποία χρονολογείται το 1900π.Χ. Στα ερείπια της πόλης Καχούν βρέθηκαν δύο πάπυροι με συνταγές για γυναικολογικές παθήσεις και στοιχεία κτηνιατρικής. Αυθεντικές πηγές πληροφόρησης αποτελούν δύο ακόμη πάπυροι: ο πάπυρος του Έμπερς και ο πάπυρος του Έντουιν Σμιθ. Ο πάπυρος του Έμπερς αποτελείται από 110 στήλες με συνταγές κάθε είδους και φάρμακα για διάφορες ασθένειες, Η Ιατρική στον αρχαίο κόσμο Η Ιατρική στον αρχαίο κόσμο Η Ιατρική στον αρχαίο κόσμο

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 20 συμβουλές υγιεινής καθώς και μία πραγματεία Φυσιολογίας. Ο πάπυρος του Σμιθ περιέχει 13 ιατρο – μαγικές συνταγές και λήμματα για τη θεραπεία διαφόρων τραυμάτων και καταγμάτων. Στο περιεχόμενο των παπύρων αυτών συμπυκνώνεται η παράδοση αρχαιοτάτων δεισιδαιμονιών και τα πορίσματα μακροχρονίων παρατηρήσεων σ’ ένα μίγμα, απ’ το οποίο δύσκολα διαχωρίζεται το επιστημονικό από το μαγικό. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ασθενούσαν από φυματίωση, τερηδόνα, αρτηριοσκλήρυνση, παθήσεις του ουροποιητικού , όγκους κ.ά. Ένας καλά καταρτισμένος ιατρός της εποχής διέθετε ένα πολύ πλούσιο λεξιλόγιο για την ανατομική της επιφάνειας του σώματος, που τη γνώριζε καλά. Για τα εσωτερικά όμως όργανα, το λεξιλόγιό του είναι πολύ φτωχό. Όταν βλέπουμε στις ιερογλυφικές παραστάσεις σπλάγχνα, πρόκειται για σπλάγχνα ζώου και ποτέ ανθρώπου. Ο αρχαίος Αιγύπτιος ιατρός γνώριζε μόνο τα οστά κι ορισμένα εσωτερικά όργανα: την καρδιά, τον εγκέφαλο, τους πνεύμονες, το στομάχι, το ήπαρ, τον σπλήνα, τους νεφρούς, τα έντερα και την Τα πρώτα προσθετικά μέλη της Ιστορίας, δύο τεχνητά μεγάλα δάχτυλα ποδιού, κατασκευάστηκαν στην αρχαία Αίγυπτο, σύμφωνα με το περιοδικό «The Lancet». Αυτές οι δύο αιγυπτιακές προθέσεις για το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, που χρονολογούνται πριν από το 600 π.Χ. φέρουν ίχνη χρήσης, ενδείξεις ότι είχαν φορεθεί και δεν χρησιμοποιήθηκαν μόνο για να αποκατασταθεί η σωματική ακεραιότητα στις μούμιες, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύεται σήμερα στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό. www.newsbomb.gr, 15/2/2011

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 21 ουροδόχο κύστη. Δεν υπήρχε καμιά διάκριση μεταξύ μυών ή φλεβών και αρτηριών. Γνωρίζει ότι το σύστημα των αγγείων ανήκει στην καρδιά, αλλά τίποτα περισσότερο. Ο αρχαιότερος γιατρός στην ιστορία είναι ο Αιγύπτιος Ιμχοτέπ , παθολόγος του Φαραώ που έζησε μεταξύ του 2700 και 2600 π.Χ. Οι πρώτες ύλες της Αιγυπτιακής φαρμακολογίας προέρχονται απ’ όλα τα βασίλεια της φύσης: το ορυκτό, το φυτικό, το ζωικό. Ο τρόπος της επεξεργασίας τους είναι εξαιρετικά πολύπλοκος, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των συνταγών δυστυχώς παραμένει αμετάφραστο.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 22 Η τεχνική της μουμιοποίησης Η ανατομία σε άνθρωπο απαγορευόταν όμως η μουμιοποίηση γινόταν ώστε το νεκρό σώμα του αρχαίου Αιγυπτίου, μετά το θάνατο, να πραγματοποιήσει ένα μεγάλο ταξίδι Αρχικά αποξέραιναν το δέρμα του νεκρού με αλάτι (ώστε να μην αναπτύσσονται μικρόβια) κι έπειτα αφαιρούσαν τον εγκέφαλο με μεταλλικό άγκιστρο μέσω της ρινικής κοιλότητας (μύτης) Άνοιγαν το στέρνο, αφαιρούσαν όλα τα βασικά όργανα & τα σπλάγχνα, αφήνοντας την καρδιά (θα ζυγιζόταν από τους θεούς κατά την μετάβαση στην αιώνια ζωή) και τοποθετούνταν σε βάζα Άλειφαν το σώμα του νεκρού με αντισηπτικές κρέμες και αρωματικά έλαια και το γέμιζαν με βότανα , άμμο, εδώλια θεών κ.α Στο τέλος το τύλιγαν σφιχτά με υφάσματα και επιδέσμους, που περιείχαν ξόρκια σε ιερογλυφική γραφή (για να μην πετάξει η ψυχή!) και το έβαζαν στην σαρκοφάγο ή τον τάφο.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 23 Αρχαία Βαβυλωνία: Σύμφωνα με πληροφορίες που προκύπτουν από την ανάγνωση του Κώδικα του Χαμουραμπί, στην αρχαία Ασσυρία – Βαβυλωνία υπήρχαν τροφοί, χειρουργοί, αμβλωτές αλλά πουθενά δεν αναφέρονται ιατροί με την έννοια του παθολόγου. Από τις σωζόμενες βιβλιοθήκες των Βαβυλωνίων διασώθηκαν μερικοί πίνακες σε σφηνοειδή γραφή από τους οποίους εξάγεται το συμπέρασμα ότι στην αρχαία εκείνη κοινωνία υπήρχαν ιατροί και μάλιστα χρησιμοποιούσαν αξιόλογο αριθμό συνταγών με φάρμακα από το φυτικό, ζωικό και ορυκτό βασίλειο, όπως συνέβαινε και στην αρχαία Αίγυπτο. Οι Ασσύριοι και οι Βαβυλώνιοι δεν ξεχώριζαν τον ιατρό από τον ιερέα. Επειδή την ιδιότητα του ιατρού την ασκούσαν οι ιερείς, ο ιατρός – ιερέας δεν δυνατόν να συμπεριληφθεί σε μία συλλογή νόμων όπως ο Κώδικας του Χαμουραμπί που αφορούσε στους κοινούς θνητούς. Ο ιατρός – ιερέας δεν θεωρείτο κοινός πολίτης, γεγονός όμως που ίσχυε για το χειρουργό. Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα πως, υπήρχε σαφής διάκριση μεταξύ «επιστήμονα» και πρακτικού ιατρού, όπως ήταν οι χειρουργοί οι οποίοι ταυτόχρονα εξασκούσαν και το επάγγελμα του κουρέα. Στο θεραπευτικό έργο του ιατρού φαίνεται πως υπήρχαν δύο διαστάσεις: η εμπειρία και η μαγική τέχνη.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 24 Βασική ιατρική πεποίθηση της εποχής ήταν η απόδοση των περισσοτέρων ασθενειών, ιδιαιτέρως των επιδημιών, στην οργή των θεών ή στα κακά πνεύματα. Ο Σαμάς ή η Ιστάρ τιμωρούσαν τους ανθρώπους για κάποια τους παράβαση ή οι κακοί δαίμονες ζητούσαν να τους εξοντώσουν. Το έργο του ιατρού συνίστατο στην αναγνώριση της ασθένειας και στην αντιμετώπισή της με προσευχές ή εξορκισμούς. Για το λόγο αυτό, η σπλαγχνοσκοπία, η μελέτη δηλαδή των σπλάγχνων των θυσιαζόμενων ζώων, γνώρισε μεγάλη άνθηση στην κοιλάδα της Μεσοποταμίας. Με προσευχές στον υπεύθυνο θεό ή με κατάρες στο κακό πνεύμα τελείωνε η επέμβαση του ιατρού υπό την ιερατική του ιδιότητα. Στις πινακίδες που βρέθηκαν υπάρχουν περίπου 250 βότανα και 120 ορυκτές ουσίες που χορηγούνταν στον άρρωστο υπό μορφή εμβρεγμάτων, αφεψημάτων, αλοιφών, εισπνοών ή πλύσεων. Μεταξύ των φυτικών ουσιών που χρησιμοποιούνταν ήταν η αλόη, ο γλυκάνισος, η μπελαντόνα, το κάρδαμο, η κασσία, το ρετσινόλαδο, ο δυόσμος, το ρόδι και η παπαρούνα. Ο φόβος απέναντι στο κακό και το θάνατο και ο πόθος της θεραπείας και της μακροζωίας, ευνοούσαν και στη Μεσοποταμία τη θέση εκείνων που χωρίς να γνωρίζουν να θεραπεύουν, θέρμαιναν την ελπίδα των ασθενών και κάπου – κάπου αξιοποιώντας την εμπειρία τους, κατόρθωναν και κάποια θεραπεία. Μινωικός και Μυκηναϊκός κόσμος: Η αποκάλυψη του πολιτισμού της μινωικής Κρήτης και των Μυκηνών αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες αρχαιολογικές αποκαλύψεις του κόσμου! Εκτός από την αρχιτεκτονική (γιγαντιαία ανάκτορα, «κυκλώπεια» τείχη, περιστύλια, στοές, κτλ) που απεκαλύφθη, αποκαλύφθηκαν και σπουδαία υδραυλικά έργα (συστήματα ύδρευσης, αποχέτευσης, ευρύχωρες αίθουσες λουτρών, δεξαμενές για κολύμβηση, κλπ), έργα τέχνης αξιοθαύμαστα

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 25 (τοιχογραφίες, διακοσμήσεις, κλπ), ταφικά μνημεία αλλά και σωροί από πινακίδες (πήλινες, χάλκινες, αργυρές ή και χρυσές) με εγχάρακτες επιγραφές από τις οποίες αντλούμε πολύτιμες πληροφορίες!. Αρχικώς πιστεύτηκε πως ήταν σημεία της Ιερογλυφικής γραφής των Αιγυπτίων. Επρόκειτο όμως για «κρητικά ιερογλυφικά». Σε αυτά λοιπόν τα συλλαβογράμματα, σε πολλά σημεία, αναγνωρίζεται η λέξη «ι-jα-τε -> ιητήρ -> ιατρός». Το γεγονός και μόνον ότι συναντούμε τη λέξη «ιατρός» στις πινακίδες της γραμμικής Β της Κνωσού, αλλά και σε αυτές των Μυκηνών και της Πύλου, μαρτυρά ότι το θεραπευτικό έργο, ο ρόλος του ιατρού και ο θεσμός του στο κρητο – μινωικο – μυκηναϊκό, τουλάχιστον, περιβάλλον της εποχής ήταν οργανωμένο, αποδεκτό και εν λειτουργία. Στη μινωική Κρήτη, λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής ρυθμίζονταν από κανόνες υγιεινής. Οι αίθουσες των λουτρών, τα υδραγωγεία και τα συστήματα υπονόμων, είναι υψηλά δείγματα κοινωνικής υγιεινής και φροντίδας και από τα σημαντικότερα της αρχαιολογικής έρευνας. Γιατί οι ακάθαρτοι άνθρωποι, αυτοί οι οποίοι δεν γνωρίζουν από συστήματα υγιεινής, δεν μπορούν και να φιλοσοφήσουν! Αξιοζήλευτες είναι οι γνώσεις των αρχαίων Κρητών σχετικά με την ιαματική σημασία των μεταλλικών νερών! Τα νερά αυτά διοχετεύονταν σε ειδικούς καταιονιστήρες. Και αυτούς τους συναντούμε όχι μόνο στα λουτρά των ανακτόρων, αλλά και στα δημόσια λουτρά! Τα ακάθαρτα νερά απομακρύνονταν διαμέσου ενός επιμελημένου αποχετευτικού συστήματος, αποτελούμενου από αγωγούς σε υπονόμους, και όλη αυτή η εγκατάσταση μαρτυρά όχι μόνο προχωρημένες γνώσεις υδραυλικής αλλά και υγιεινής! Αρχαία κρητικά – μινωικά κείμενα, με φαρμακολογικό και θεραπευτικό

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 26 περιεχόμενο είχαν μεταλαμπαδευτεί στους Αιγυπτίους, με τους οποίους οι Κρήτες διατηρούσαν άριστες εμπορικές, επικοινωνιακές και συγκοινωνιακές σχέσεις. Οι δε Αιγύπτιοι, από το περιεχόμενο αυτών είχαν αποκομίσει πολλές ιατρικές γνώσεις. Και μόνο το γεγονός ότι ένας μεγάλος αριθμός αρωματικών και ιαματικών φυτών που χρησιμοποιούσαν τόσο οι αρχαίοι Αιγύπτιοι όσο και οι αρχαίοι Κρήτες, ήταν γνωστά με το πρωτο-ελληνικό όνομά τους, επιτρέπει τη διατύπωση της άποψης ότι από την Κρήτη διαδόθηκαν στους γείτονες και όχι το αντίστροφο. Τέτοια φυτά που γνώριζαν και χρησιμοποιούσαν οι μινωίτες ιατροί είναι η μέντα, το αψέντι, το σουσάμι, ο κρόκος, το ασπλήνιο, ο δαύκος, το δίκταμο, κ.ά. επίσης, οι μινωίτες καλλιεργούσαν σε μεγάλη έκταση και έκαναν και εξαγωγή, λειχηνοειδή φυτά αλλά και πεπόνια, κρίνα, λευκές νυμφαίες, χρυσάνθεμα, κ.ά. Επίσης, αναφέρεται και η χρήση κάποιων φυτών που σήμερα μας είναι άγνωστα ή δεν έχουν ταυτοποιηθεί ακόμη, όπως το «κίτρινο φίδι», από το οποίο χρησιμοποιούσαν το φλοιό. Η Κρήτη, όπως αναφέρει ο Πλίνιος, υπήρξε η πατρίδα δύο δένδρων με σπουδαία ιατρική χρησιμότητα: του κρητικού πεύκου και του κυπαρισσιού. Από αυτά εξήγαγαν αιθέρια έλαια που διέθεταν εξαίρετες θεραπευτικές ιδιότητες.

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 27 Όλα τα παραπάνω, τα χρησιμοποιούσαν μόνα τους, φυσικά ή επεξεργασμένα, ή τα συνδύαζαν και με ζωικά ή ορυκτά προϊόντα, όπως λ.χ.: κερί, κόπρανα, λιθάργυρο, λίπη, νίτρο, ούρα, στύψη, κλπ. Ενώ, τέλος, πίστευα και αυτοί ότι κάποιοι λίθοι είχαν «μαγικές» ιδιότητες, όπως λ.χ. ο αμέθυστος. Στην αρχαία μινωική Κρήτη, της Ιατρικής προΐστατο η «Θεά των Όφεων» και πάρεδρός της ήταν ο θεός των ιατρών, ο Ασκληπιός. Θεά και θεός είχαν ως σύμβολό τους το φίδι, που έκτοτε πέρασε ως σύμβολο της Ιατρικής σε όλον τον κόσμο. Άμεση απόρροια της μινωικής Ιατρικής ήταν η μυκηναϊκή. Για την Ιατρική του Μυκηναϊκού κόσμου υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες, πινακίδες με τη γραμμική γραφή Β, απ’ όπου διαφαίνεται η επίδραση της κρητικής Ιατρικής στην κοινωνία των Μυκηνών, που οι κάτοικοί τους, εξαίρετοι αγρότες, μπορούσαν να καλλιεργούν και να χρησιμοποιούν τα ιαματικά φυτά. Τα φάρμακα που υιοθέτησαν οι Μυκηναίοι από τους Κρήτες παρασκευάζονταν από τα επιδέξια χέρια των ιερέων μεμία προχωρημένη Ένα εύρημα από τις Αρχάνες Κρήτης ανατρέπει τα όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για το επίπεδο της Ιατρικής στην αρχαία Ελλάδα. Πρόκειται για ένα Μινωικό κρανίο με επουλωμένα σημάδια εξόστωσης. Το γεγονός ότι τα σημάδια έχουν επουλωθεί αποδεικνύει ότι ο ασθενής επέζησε της εγχειρήσεως. Αυτό το εύρημα ήρθε να επιβεβαιώσει όσους πίστευαν ότι στην αρχαία Ελλάδα η Ιατρική και η χειρουργική επιστήμη ήταν ανεπτυγμένη σε πολύ μεγάλο βαθμό... Σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Αστέριο Αηδόνη: «Οι πρώτες έρευνες του κρανίου μάς κάνουν να πιστεύουμε πως ο άνθρωπος αυτός έζησε πέντε ή έξι χρόνια μετά την επέμβαση και πέθανε σε ηλικία περίπου πενήντα ετών». arxaia-ellinika.blogspot.gr

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 28 τεχνική. Συναντώνται αφεψήματα, ποτά και ιατρικά έλαια, τα οποία, αφού πρώτα εξάγονταν από την πρώτη τους ύλη με ειδικά χειροκίνητα πιεστήρια, στη συνέχεια, αναμιγνύονταν με χυμούς φρούτων, φοινικίτη οίνο, μέλι ή νερό. Τα έλη και οι πληγές θεραπεύονταν με έμπλαστρα με βάση τους χουρμάδες, το γάλα της συκομουριάς και διάφορα φυτικά εκχυλίσματα. Η μυκηναϊκή Ιατρική, παρόλο που δεν διέφερε σημαντικά από την Ιατρική των άλλων μεσογειακών λαών, εντούτοις προετοίμασε το δρόμο σε μία από τις πιο θαυμάσιες σελίδες της Ιατρικής Επιστήμης: αυτής που γράφτηκε στην αρχαία Ελλάδα!

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 29 Η Ιατρική πρακτική της πρώιμης αρχαιότητας αρχίζει σταδιακά να συνδυάζει τα δεδομένα της καθημερινής κλινικής παρατήρησης και τη λαϊκή παράδοση αιώνων με τα νεότερα φιλοσοφικά ρεύματα της εποχής. Στην αρχαία ελληνική σκέψη, η Ιατρική ποτέ δεν διαχωρίστηκε από τις άλλες φυσικές επιστήμες ή από τη φιλοσοφία, ενώ ταυτόχρονα διατήρησε και το θρησκευτικό – μαγικό στοιχείο. Καθώς η επιστημονική σκέψη ωριμάζει και ανεξαρτητοποιείται από τη μυθολογία, οι ιατροί της εποχής αρχίζουν να εξελίσσουν καθαρά επιστημονικές τεχνικές, όπως ο Αλκμάων από τον Κρότωνα, πρόδρομος του Ιπποκράτη, που είναι γνωστό πως εκτελούσε χειρουργικές επεμβάσεις στον οφθαλμό και ανακάλυψε τις οδούς σύνδεσης των αισθητηρίων οργάνων με τον εγκέφαλο. Στη φιλοσοφική σκέψη αλλά και στην ιατρική πράξη, η συζήτηση και ο στοχασμός θεωρούνταν ως τα κύρια μέσα για την κατάκτηση της αλήθειας. Καθώς πλησιάζουμε προς την ακμή της κλασικής Ιατρικής, η ισορροπία ανάμεσα στη φιλοσοφική θεώρηση και την επιστημονική πράξη τείνει να αποκατασταθεί, με κύριο εκφραστή το σπουδαιότερο ιατρό της εποχής, τον Ιπποκράτη. Ο Ιπποκράτης γεννήθηκε στο νησί της Κω το 460 π.Χ. και έζησε ως το 377 π.Χ. , μία εποχή που χαρακτηρίζεται ως «Η χρυσή εποχή της Ιατρικής» Ο πατέρας του, ο Ηρακλείδης, ήταν ιατρός της εποχής του, ιερέας στο Ασκληπιείο της Κω. Διδάχθηκε αρχικά Ιατρική από τον πατέρα του και τους Ασκληπιάδες της Ιατρικής Σχολής της Κω. Ο Ιπποκράτης θεωρείται ως «ο πατέρας της Ιατρικής». Εισήγαγε για πρώτη φορά την ιατρική επιστημονική σκέψη. Είναι ο σημαντικότερος ιατρός του αρχαίου κόσμου και ο θεμελιωτής Ιστορία και Ιατρική

2o Γυμνάσιο Ν. Ιωνίας Σελίδα 30 της επιστήμης της Ιατρικής. Ήταν πρωτοπόρος στη συστηματική ιατρική έρευνα και στην έρευνα για επιστημονικές θεραπείες, δίνοντας μεγάλη ση

Add a comment

Related presentations

Related pages

Αγωγή Υγείας Δ.Δ.Ε. Β' Αθήνας ...

Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την υγεία, Έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά ...
Read more

ΓΡΑΦω ΚΑΙ ΔΡω: Εγκύκλιος ...

Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την υγεία, Έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά ...
Read more

Θεματολογία - ΑΡΧΙΚΗ

Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την υγεία, Έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά ...
Read more

ΘΕΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: - 3ο ...

Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την υγεία, έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά ...
Read more

Αγωγή Υγείας | Σχολικές ...

· Διαπολιτισμικές Προσεγγίσεις στην Υγεία και την Ασθένεια ... και Υγεία: ... για ...
Read more

Αγωγή Υγείας | Θεματολογία

... • Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την υγεία, έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά ...
Read more

Θεματολογία – Αγωγής Υγείας ...

Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την υγεία, Έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά ...
Read more

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ - Δ.Δ.Ε. Πειραιά ...

Μυθολογία, Ιστορικές Αντιλήψεις για την υγεία, Έθιμα, δοξασίες και λαογραφικά ...
Read more