κατηγορώ, 1894 1994 υπόθεση ντρέυφους 100 χρόνια μετά - εμίλ ζολά

50 %
50 %
Information about κατηγορώ, 1894 1994 υπόθεση ντρέυφους 100 χρόνια μετά - εμίλ ζολά

Published on February 17, 2014

Author: xristosxarmpis

Source: slideshare.net

ΚΑΤΉΓΟΡΟ

© Copyright : ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ ΕΚΔΟΠΚΗ Α.Β.Ε.Ε. Ζ. Πηγής 21, Αθήνα 106 81 3, Αθήνα 106 79 Ασκληπιού ISBN 960-270-657-0 11" 210 38.15.433 - Fax 210 38.16.661 210 36.24.610 - Fax 210 3630224 11"

Ε:ΜΙΛ ΖοΛΑ ΚΑΤΗΓΟΡΩ 1894-1994 ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΤΡΕΥΦΟΥΣ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΜΕΤ ΑΦΡΑΣΗ -ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ rKOBOZ:TH

ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ Η Κραυγή της Δικαιοσύνης . . ... . ........... ... . . ...... . . . . ... σελ . 9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 59 Η Δικαστική Κλήση. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 73 Επιστολή προς τον Υπουργό Στρατιωτικών . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 77 Η Απολογία του Ζολά στο Δικαστήριο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 83 Ο Λόγος του Ανατόλ Φρανς πάνω από τη σορό του Ζολά . . . . . . . . . . . ,, 93 Βίβλος Τιμής και Θαυμασμού . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 99 Η Διεθνής Κοινή Γνώμη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , 119 Ο Ζολά και το παράδειγμά του ... . .. .... . . .. . . .... . .... . . . . . .. ,, 125 Δύο Ηρωικές Νύχτες . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 137 Δύο άρθρα του Κακλαμάνου .... . ... . ........ . ......... . . . .. . . , 149 Ο Μαρσέλ Προυστ για την υπόθεση Ντρέυφους . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 153 Κατηγορώ! ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΙΚΌΝΩΝ Καθαίρεση του Ντρέιφους, Ιανουάριος 1895 (χαλκογραφία) ...... εξώφυλλο . .. ... . . . . ..... .......... .. . .... ...... . . ..... ....... σελ . 6 Ο Άλφρεντ Ντρέιφους . .. . . . . . . . . . . . . . . . .. . . .. . . . . . . .. .. . . .. . . .. . ,, 8 Η πρώτη σελίδα της επιστολής προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. . . , 58 Ο ταγματάρχης Ε στ ερχάζυ στη δίκη του Ζολά (1898) . . . . . . . . . . . . . . . . , 76 Ο Εμίλ Ζολά Ο ταγματάρχης Ανρί (αριστερά) και ο αντισυνταγματάρχης Πικάρ κατά τη διάρκεια της δίκης του Ζολά, 27 Φεβρουαρίου 1898 . . . . . . , 82 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , 92 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . ,, 98 Η α ποκατάσταση του Ντρέιφους Ο Εμίλ Ζολά

Η ΚΡΑΥΓΉ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Η ΚΟΛΟΣΣΙΑΙΑ ΠΡΟΣΩΠΠωΤΗΤΑ του Ζολά ακτινοβολεί από το δυνατο φως της ρωμαλέας επέμβασι1ς του στη σκοτεινή υπόθεση Ντρέι­ φους, για την αποκατάσταση της Δικαιοσύνης. Δώδεκα χρόνια χρειαστήκανε για να αποκαλυφθεί η αλήθεια στην υπόθεση αυτή, μια από τις σκοτεινότερες υποθέσεις της ιστορίας, στην οποία η διαβολή , η μηχα­ νορραφία, η σατανικότητα κι ο ισχυρός εγκληματικός υπολογισμός είχαν περιπλέξει και παραπλανήσει τη Δικαιοσύνη. Αλλά από την πρώτη στιγμή είχε προκαλέσει ρίγος και αγωνία σ' αυτούς που πιστεύανε στα Δικαιώμα­ τα του ανθρώπου και στα ιδανικά της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας, η προμελετημένη καταδίκη ενός αθώου. Χρειάστηκαν αγώνες θαρραλέοι και άνισοι των οπαδών της Αλήθειας προς τις δυνάμεις του Σκότους. Η σύγκρουση υπήρξε βίαιη. Ο Εμίλ Ζολά ρίχτηκε σ' αυτήν μ' όλες τις δυνά­ μεις του με το περίφημο <<Κατηγορώ>> του. Και στο τέλος η αλήθεια θριάμ­ βευσε. Το θρίαμβο αυτόν τον οφείλει σχεδόν εξ ολοκλήρου στην ηθική ρώμη και τη θαρραλέα κραυγή του Ζολά. Αυτή ξύπνησε πρώτη τις κοιμισμένες συνειδήσεις και κλόνισε τα θεμέλια της σκευωρίας και της απάτης. Και δεν επρόκειτο απλώς και μόνο για τ' άδικα παθήματα ενός αθώου, αλλά και για μια μεγάλη ιδέα, την ιδέα της Δικαιοσύνης, που είναι ταυτόσημη με την ιδέα της Ελευθερίας κι αποτελεί το βάθρο της Δημοκρατίας. Αυτή ήταν η ωμή πραγματικότψα. Η Γαλλία , με την υπόθεση Ντρέιφους, περ­ νούσε μια δεινή δοκιμασία, πρωτοφανι1 στα χρονικά της δημοκρατικής ιστορίας, που θα έκρινε τα πεπρωμένα του έθνους. Κάτω από το καταθλι­ πτικό βάρος της δοκιμασίας αυτής είχαν ήδη καμφθεί οι πνευματικά και ηθικά ανώριμοι. Ο Ζολά όμως είχε το σθένος ν' αγωνισθεί, αλλά και να θυσιασθεί για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη . Το συγγραφικό του έργο, που αστράφτει σαν ένα φωτεινό μετέωρο του αιώνα του με την πλαστική και ηφαιστειώδη μεγαλοφυtα και τη χει­ μαρρώδη οραματικότητα , εμπεριέχει μια βαθύτατα ανθρώπινη ουσία και δονείται από τα ευγενέστερα πάθη και τις αιώνιες λαχτάρες της ανθρωπό~ - 10

Η ΚΡΑΥΓΉ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ τητας ο σκληρός αυτός ανατόμος της ανθρώπινης ψυχι}ς και της ανθρώ­ πινης κοινωνίας μάς έδωσε ένα αθάνατο έργο κοινωνικής δικαιοσύνης και aνθρωπιάς. Αλλά το λογοτεχνικό δημιούργημα δεν αποκαλύπτει όσο η ζω­ ντανή, η γυμνή πράξη το βάθος του δημιουργού. Και το <<Κατηγορώ>> του Ζολά ήτανε μια πράξη που μας δίνει μονοκόμματα τον αγωνιστή συγγρα­ φέα σ' όλο το ψυχικό και πνευματικό μεγαλείο του, μια πράξη που θα μεί­ νει βαθιά χαραγμένη στις ψυχές των ελεύ θερων ανθρώπων. Οι Γάλλοι αγαπούν την κραυγή αυτή όπως αγαπούν και το πάτριο έδαφος. Γιατί κα­ ταλαβαίνουν ότι η δικαιοσύνη, η αλήθεια και η ελευθερία είναι τρεις θε­ μελιώδεις αξίες πάνω στις οποίες στηρίζεται -πρέπει να στηρίζεται- κάθε αληθινά πολιτισμένο και αληθινά δημοκρατικό καθεστώς. «Υπήpχαν άνθρωποι που aντιστάθηκαν στους ισχυρότερους βασzΧιάδες, που αρνή­ θψιαν να γονατίσουν μπροστά τους», έλεγε αργότερα ο Κλεμανσώ. «ΕΧάχιστοt όμως είναι εκείνοι που μπόρεσαν ν' αντισταθούν στα πλήθη, που όρθωσαν το ανάστη­ μά τους, ολομόναχοt μπροστά στις παραμελημένες και συχνότατα εξαγριωμiνες μά­ ζες, που αντιμετώπισαν, άοπλοι τις βρισιές και την οργή και που τόλμησαν να φωνά­ ξουν "όχι", τη στιγμή που τα πλήθη ζητούσαν απ' αυτούς να πουν το "ναι". Ένας απ ' αυτούς ήταν κι ο Ζολά ... f,, Ο Κλεμανσώ, ο τίγρης του πρώτου παγκοσμίου πολέμου , δεν ήταν ο μόνος που ξεσηκώθηκε στο προσκλητήριο του συναγερμού που σάλπισε ο Ζολά. Ο Ανατόλ Φρανς συμπολέμησε , από την αρχή ώς το τέλος παλικα­ ρίσια . Ο Ζαρές, ο μεγαλόκαρδος κι aνοιχτόκαρδος ιδεολόγος, στυλοβάτης του σοσιαλισμού κι αρχηγός του σοσιαλιστικού κόμματος της Γαλλίας, ήρ­ θε σε ρήξη με τα εννέα μέλη του κόμματος για να υπερασπιστεί τη δικαιο­ σύνη και την αλήθεια. Ένας άλλος κορυφαίος του σοσιαλισμού, ο Ζωρζ Σορέλ, βροντοφώναξε αποφασιστικά κι αδυσώπητα στα μέλη του κόμμα­ τος, που για πολιτικούς σκοπούς κι από τυφλό aντισημιτικό πνεύμα θέλα­ νε να του φιμώσουν το στόμα και να τον κάμουν ασυνείδητο συνεργό του Επιτελείου. «'Οχι! Πρόκειται περί εγκλ·ήματος. Κι εγώ δε συμμετέχω σε έγκλημα εν ονόματι καμιάς ιδεολογίας!» Με τη φωνή των Γάλλων διανοουμένων ένωνε σε λίγο τη φωνή του ο μεγάλος Άγγλος εξερευνητής Στάνλεϋ όπως και άλλες ονομαστές προσω­ πικότητες της Ευρώπης. Γύρω απ' τον Ζολά είχε ήδη συγκροτηθεί ο πρώ­ τος Ιερός Λόχος των προμάχων της δικαιοσύνης και της αλήθειας. Κι οι φάλαγγές του δεν έπαψαν να στελεχώνονται με ό,τι εκλεκτότερο είχε η Γαλλία και η Ευρώ πη σε ηθική ρώμη και πνευματική ωριμότητα. Στον ιερό αυτόν αγώνα δεν έμεινε ούτε η Ελλάδα αμέτοχη. Ο Γιάννης Ψυχάρης συμπολέμησε στο πλευρό του Ζολά και του Ανατόλ Φρανς μ' όλο - --E:ιffff'θ-- 11

Η ΚΡΑ ΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ το φλογερό πάθος και τον ιιφαιστειώδιι φανατισμό που χαρακη}ριζε όλους τους πνευματικούς του αγ<,)νες. Αγαπούσε ηι Γαλλία σαν δεύτερη πατρίδα του και αγωνιούσε για την ηθική καταρράκωσή της. Αλλά συγ­ χρόνως δεν ξεχνούσε πως ι}ταν Έλληνας κι ότι η Ελλάδα διακήρυξε πρώ­ τη τη Δικαιοσύνη ως το υπέρτατο αγαθό, ως την ανεκτίμητη ηθική αξία. Κι Ι} διπλή αυτή συνείδηση του χρέους διπλασίασε τον δυναμισμό του στον άνισο αγώνα. Αλλά για να κατανοήσουμε σ' όλη την ηθική σημασία της την αγωνιώ­ δη κραυγή της μεγάλης καρδιάς του Ζολά, ας συνοψίσουμε την υπόθεση Ντρέιφους στις δραματικές ε ξελίξεις της. Ο λοχαγός Αλφρέδος Ντρέιφους συνελήφθη ένα πρωινό του 1894, δι­ κάστηκε ~αι καταδικάστηκε για κατασκοπία παρά τις έντονες διαμαρτυ­ ρίες του , που δε βρήκαν απήχηση παρά σ' έναν ασήμαντο αριθμό συμπα­ τριωτών του, που είχαν διαισθανθεί απ' την πρώτη στιγμή την αλήθεια . Ο λοχαγός Ντρέιφους ήταν τότε 35 χρόνων. Η οικογένειά του ήταν εβραϊκής καταγωγής, αλλά ήταν εγκαταστημένη από αιώνες στην Αλσατία και είχε ακραιφνή γαλλικά αισθήματα. Σε τέτοιο σημείο μάλιστα ώστε ο πατέρας του, που είχε ιδρύσει ένα θαυμάσιο υφαντουργείο στη Μιλούζ, προτίμησε να εξοριστεί παρά να μείνει κάτω απ' τη γερμανική κυριαρχία, όταν η Αλσατία έπεσε στα χέρια των Γερμανών μετά τον πόλεμο του 1870. Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στη Μιλούζ, ο Αλφρέδος, παιδί ακόμα, έκλαιγε απ' την απελπισία και την ταπείνωση που ένιωσε. Τότε αμέσως αποφάσι­ σε να γίνει Γάλλος αξιωματικός και ν' αφιερώσει όλες του τις δυνάμεις στην ανασυγκρότηση της μεγάλης και ακρωτηριασμένης πατρίδας του. Μόλις ανδρώθηκε, πραγματοποίησε την παιδική του φιλοδοξία και την πραγματοποίησε στην εντέλεια, παρά τις σκοτεινές αντιδράσεις που συνα­ ντούσε για τψ εβραϊκή του καταγωγή - στη Γαλλία υπήρχε τότε μια έντο­ νη αναβίωση του αντισημιτισμού. Αυτόν τον αγνό Γάλλο, με τα φλογερότατα πατριωτικά αισθήματα, εί­ χαν καταδικάσει με την κατηγορία ότι πρόδωσε μυστικά του γαλλικού στρατού στους Γερμανούς . Αλλ' ούτε και η υπόνοια της δωροληψίας μπο ­ ρούσε να ευσταθήσει, γιατί οι γονείς του πεθαίνοντας είχαν αφήσει σ' αυ­ τόν και τα αδέλφια του μια κολοσσιαία περιουσία. Δεν είχε καταδικαστεί παρά για να συγκαλυφτούν οι πραγματικοί ένοχοι της προδοσίας . Κατά το 1890, το Γαλλικό Επιτελείο είχε ορισμένες αποδείξεις ότι σπουδαιότmα έγγραφα που αφορούσαν στην οργάνωση της Εθνικι}ς Άμυ­ νας, έπεφταν στα χέρια των Γερμανών. Η διαρροή αυτή των σrρατιωτικών μυστικών συνεχίστηκε και κατά τα επόμενα χρόνια κι έλαβε εντατικότερο CzffffC) 12

Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ρυθμό από τη σηγμή που τοποθετήθηκε στρατιωτικός ακόλουθος της γερ­ μανικής πρεσβείας στο Παρίσι ο αντισυνταγματάρχης Σβαρτσκόπεν. Οι Γάλλοι, φυσικά, δεν έμειναν με σταυρωμένα τα χέρια. Η Υπηρεσία Πληροφοριών του Υπουργείου Στρατιωτικών, με διευθυντή τον συγrαγμα­ τάρχη Σανrέρ , είχε οργανώσει ένα ευρύτατο δίκτυο aντικατασκοπίας. Η υπηρεσία αυη} είχε κι ένα ιδιαίτερο τμήμα που ονομαζόταν «Τμήμα Στα­ τιστικής>> και aσχολείτο αποκλειστικά με την αντικατασκοπία . Στο τμιΊμα αυτό ι}ταν προσκολλημένος ο ταγματάρχης Ανρί, βοηθός και συχνά αντι­ καταστάτης του συνταγματάρχη Σαντέρ. Η γαλλική αντικατασκοπία, καμουφλαρισμένη ως «Τμήμα Στατιστι­ κής» , εξαρτιόταν αμέσως από το Γενικό Επιτελείο και ενεργούσε ανεξάρ­ τητα και συχνά αντίθετα προς τις διαταγές της Κυβέρνησης. Μεταξύ των πρακτόρων, που είχε στρατολογήσει η υπηρεσία αυτή, ι}ταν και η Μπα­ στιάν, καθαρίστρια της γερμανικής πρεσβείας. Της είχαν αναθέσει να πε­ ριμαζεύει όλα τα σχισμένα χαρτάκια, που έριχνε ο Γερμανός ακόλουθος στο καλάθι των αχρήστων, καθώς και ό,τι άλλο καμένο ή μισοκαμένο χαρ­ τί εύρισκε στο τζάκι. Επίσης, όταν εύρισκε ευκαιρία, έψαχνε τις τσέπες των ρούχων που ήταν κρεμασμένα και συχνά, αντικαθιστώντας το θυρω­ ρό, έκλεβε από τη θυρίδα του στρατιωτικού ακόλουθου διάφορα έγγραφα που του είχανε σταλεί με το ταχυδρομείο. Όλ' αυτά τα παρέδιδε απ' ευ­ θείας στον ταγματάρχη Ανρί, με τον οποίο συναντιόταν τακτικά, κάθε δε­ καπέντε μέρες, στα πιο απίθανα σημεία του Παρισιού . Ωστόσο 11 κατάσταση χειροτέρευε και η νευρικότητα στο Γενικό Επι­ τελείο μεγάλωνε από μέρα σε μέρα, όταν ξαφνικά, στα μέσα Σεπτεμβρίου 1894, ο ταγματάρχης Ανρί έλαβε από έναν πράκτορα που λεγόταν Μπρούκνερ την εξής επιστολι}, που απευθυνόταν στον Γερμανό Στρατιω­ τικό Ακόλουθο Σβαρτσκόπεν και αφαιρέθηκε από τη θυρίδα του στο θυ­ ρωρείο της Γερμανικής Πρεσβείας: «Δεν έχω λόγους που να με πείθουν ότz θα θέλατε να συναντηθούμε. Ωστόσο σας στέλνω μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες: Ι) Ένα σημdωμα γzα το υδραυλzκό φρένο του για τον τρόπο της λειτουργίας του. 120 (το πυροβόλο των 120 χιλzοστών) και 2) Σημείωμα γι.α τις δυνάμεις προκάλυψης (πάνω σ' αυτό θα γίνουν μερι'λ-ές τpοποποιιίσεις με το νέο σχέδzο). 3) Σημείωμα γzα ορισμέ­ νες μεταβολές στους σrιzματtσμούς του Πυροβολ-ικού. 4) Σημείωμα για τη Μαδαγα­ σκάρη, 5) Το σχέδzο του Εγχειριδίου Βολής Πεδινού ΠυροβοΧικού τιzς 14ης Μαρτί­ ου 1894. Το τελευταίο αυτό έγγραφο είναι εξαιρετικά δύσκολο να το προμηθευτεί κανείς και Θα το έχω στην κατοχ1ί μου για πολύ λiγες μέρες. Το Υπουργείο Στρατιωτικών έστειλε έναν αυστηρά περιορισμένο αριθμό αντιτύπων στα διάφορα Σώματα που είναι (),{@'0 ·- 13

Η ΚΡΑ ΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ υπεύθυνα για τη διαφύλαξ1ί τους. Κάθε αξιωματικός οφείλει να επιστρέψει το αντίτυ­ πο που θα του δοθεί, αμέσως μετά τη λήξη των γυμνασίων. Επομένως, σας παρακαλώ να αντιγράψετε ό, τι σας ενδιαφέρει και να μου επιστρέ­ ψετε το πρωτότυπο -εκτός αν θέλετε να το αντιγράψω ολόκληpο και να σας στείλω το αντίγραφο. Τώρα φεύγω για τα γυμνάσια». Αυτή η επιστολή, που αργότερα έγινε γνωστή με την ονομασία Μποp­ ντερό ή Υπ όμνημα και φανέρωνε την προδοσία του συγγραφέα της, ήταν αποκάλυψη και σήμα κινδύνου για τον Ανρί. Γιατί αναγνώρισε το γραφικό χαρακτήρα ενός φίλου του, κάποιου ταγματάρχη Εστερχάζυ. Η πρώτη του πράξη ήταν να την καταστρέψει . Αλλά ο Μπρούκνερ, περήφανος για το · σπουδαίο του εύρημα, δεν εννοούσε ν' αποξενωθεί από τη μεγάλη επιτυ­ χία του κι έτσι ο Ανρί αναγκάστηκε να κολλήσει τα σχισμένα κομμάτια της επιστολής και να την παραδώσει στους ανωτέρους του. Για να καταλά­ βουμε τον τρόμο του, πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στο χαρακτήρα του και στο παρελθόν του. Ο Ανρί από απλός στρατιώτης έγ ινε αξιωματικός. Έμεινε δέκα χρόνια στην Αμερική σ' ένα σύνταγμα Ζουάβων όπου πέρασε πολλά χρόνια από τους καλύτερους βαθμούς. Ύστερα με διάφορα μέσα κατόρθωσε να προαχθεί, ν' αποκτήσει την εύνοια του στρατηγού Μπουα­ ντέφρ και να τοποθετηθεί στην Υπηρεσία Πληροφοριών. Ικανός και πο­ νηρός, αν και αμόρφωτος, ο Ανρί ήταν ο τύπος του χωρικού που σε όλη του τη ζωή είχε το πάθος να αποκτήσει κι άλλο χωράφι και για να το πετύ­ χει δε σταματούσε ούτε μπροστά στο έγκλημα. Αφού είχε την ανέλπιστη τύχη να φτάσει στο βαθμό του ταγματάρχη, είχε τη φιλοδοξία να γίνει αρ­ χηγός της Υπηρεσίας Πληροφοριών. Αν οι ανώτεροί του μάθαιναν ότι υπήρξε φίλος ενός προδότη, η σταδιοδρομία του θα καταστρεφόταν. Αυτός ήταν ο Ανρί. Ιδού τώρα και μια σύντομη σκιαγραφία του Εστερ ­ χάζυ. Ο άνθρωπος, για το έγκλημα του οποίου καταδικάστηκε και βασανί­ στηκε ο Ντρέιφους, γεννήθηκε στο Παρίσι το 1847. Καταγόταν από ένα νόθο τέκνο των Αυστριακών Εστερχάζυ, αλλά ουδέποτε αναγνωρίστψε από την αριστοκρατική εκείνη οικογένεια. Ο θείος του, στρατηγός Βαλ­ σέν, τον έκαμε, το 1870, αξιωματικό στη γαλλική Λεγεώνα των Ξένων και υπηρέτησε πολλά χρόνια στην Αφρική . Το 1876 κατόρθωσε να προσκολ­ ληθεί ως μεταφραστής απ' τα γερμανικά στην Υπηρεσία Πληροφοριών του Υπουργείου Στρατιωτικών, όπου έγινε φίλος του ταγματάρχη Ανρί. Ο Εστερχάζυ δάνεισε χρήματα στον Ανρί όταν εκείνος παντρεύτηκε και δια­ τείνονταν ότι ο Ανρί δεν του τα επέστρεψε. Πάντως ο ίδιος από τότε δεν είχε χρήματα και προσπαθούσε να συμπληρώσει το μισθό του παίζοντας στο Χρηματιστήριο . Έπαιζε χαρτιά και δανειζόταν χρήματα από τις γυC&WΞ) -- 14

Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ναίκες σης οποίες είχε σημαντικές επιτυχίες. Λοχαγός το 1880 και Ιππό­ της της Λεγεώνας της Τιμής μετά δυο χρόνια, εξακολουθούσε να μην είναι ικανοποιημένος με τη σταδιοδρομία του. Στις επιστολές του προς τη μαι­ τρέσα του, κυρία Ντι Μπουγιανόν, έβριζε το γαλλικό στρατό και τους ηγέ­ τες του, στους οποίους χρωστούσε τα πάντα . «Α ν κανείς μου έλεγε απόψε κιόλας ότι θα σκοτωθώ αύριο ως λοχαγός των Ουλα­ νών, κόβοντας με το σπαθί μου τους Γάλλους, θα ήμουνα ολότελα ευτυχισμένος. Δε θα μπορούσα να πειράξω ούτε σκυλάκι, αλλά ευχαρίστως θα 'βλεπα εκατό χι· λιάδες Γάλλους να σκοτώνονται ... Οι αναιδέστατοι ... τι θλιβερή εικόνα θα παρουσιά­ ζουν με φόντο τον κόκκινο ουρανό της μάχης, σ' ένα Παρίσι που θα έχει καταληφθεί με τη βία και θα παραδοθεί στη λεηλασία εκατό y:ιλιάδων μεθυσμένων στρατιωτών! Αυτό θα 'ναι γιορτή μια φορά!» Είχε το όραμα των γερμανικών φυλακών που θα ξαναγέμιζαν με «όλους αυτούς τους aπίθανους στρατηγούς, που έχουν ακόμα τη σφραr·ίδα της γερμανικής μπότας στα πισινά τους ... Όλα τα καμώματα αυτών των απατεώνων δεν πιάνουν χαρ­ τωσιά μπροστά στα λαμπρά πρωσικά συντάγματα με τους θαυμάσιους διοικητές τους». Κυνηγημένος από τους δικαστικούς κλητήρες, ο Εστερχάζυ παντρεύ­ τηκε το 1886 ένα κορ ίτσι καλής οικογένειας, τη δεσποινίδα Ντετανκούρ­ Βωμπεκούρ . Η προίκα της ήταν διακόσιες χιλιάδες φράγκα, αλλά δε βά­ στηξε και πολύ και σrο τέλος η γυναίκα του αναγκάσrηκε να τον χωρίσει. Από τότε η οικονομική του κατάσταση χειροτέρεψε . Αποφάσισε λοιπόν να προσφέρει τις υπηρεσίες του σrον Γερμανό σrρατιωτικό ακόλουθο αντισυ­ νταγματάρχη φον Σβαρτσκόπεν. Εφόσον ο ταγματάρχης αναγκάσrηκε να διαβιβάσει την επισrολή του Εm:ερχάζυ m:ους ανωτέρους του , η μόνη επ ιθυμία του ήταν να μην ανακα ­ λυφθεί ποτέ- ο συγγραφέας της και η υπόθεση να σβήσει. Αλλά το έγγρα­ φο αναστάτωσε τους συναδέλφους και τους προϊσταμένους του. Οι ανα­ κρίσεις που έγιναν δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα, ώσπου ο συνταγμα­ τάρχης Φαμπρ, αρχηγός του διοικητικού κλάδου του Υπουργείου Στρα­ τιωτικών , ανέφερε το ζήτημα, σrις 6 Οκτωβρίου, σrον νεοδιορισμένο βοη­ θό του αντισυνταγματάρχη Ντ' Αμποβίλ, που ενθουσιάm:ηκε με την ευκαι­ ρία που του δινόταν να προωθήσει την προαγωγΙ} του με μια επιτυχία . Ο Ντ' Αμποβίλ έκρινε ότι η επιστολή μπορούσε να είχε γραφεί μονάχα από έναν αξιωματικό του πυροβολικού, τοποθετημένο σrο Γενικό Επιτε ­ λείο. Πήρε τον κατάλογο όλων αυτών των αξιωματικών και πρόσεξε αμέ­ σως ένα όνομα -το όνομα του μόνου Εβραίου που υπήρχε σrον Κατάλογο­ Ντρέιφους. Επειδή δε κατά τύχη ο γραφικός χαρακτήρας του Ντρέιφους εί­ χε κάποια ομοιότητα με το μπορντερό, η υποψία σύντομα έγινε βεβαιότητα . ΕΞ:ΛW3 · - 15

Η ΚΡΑ ΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Κατατοπίm:ηκαν διαδοχικά ο συνταγματάρχης Φαμπρ, ο συνταγμα­ τάρχης Σαντέρ, ο m:ρατηγός Γκονζ (υπαρχηγός του επιτελείου), ο m:ρατη­ γός Μπουαντέφρ (αρχηγός του επιτελείου) και τέλος ο Υπουργός των Στρατιωτικών, m:ρατηγός Μερσιέ. Το aντισημιτικό δηλητήριο είχε κάνει από καιρό τη δουλειά του και όλοι τους ήταν πρόθυμοι να πεισθούν. Ωσrόσο ο Μερσιέ ρώτησε μερικούς συναδέλφους του του Υπουργικού Συμβουλίου που τον συμβούλεψαν να μην προβεί σε καμιά ενέργεια δίχως να έχει θετικές αποδείξεις. Οι συσrάσεις του Ντρέιφους ήτανε θαυμάσιες. Η διαγωγή του άψογη. Η m:ρατιωτική του m:αδιοδρομία λαμπρή. Ήταν πλούσιος, παντρεμένος και οικογενειάρχης. Δε φαινόταν να είχε κανένα λόγο να προδώσει την πατρίδα του . Η m:οιχειώδης ανθρώπινη λογικι} μά­ ταια θα έψαχνε για να βρει ένα κίνητρο . Κανένα κίνητρο δεν υπήρχε. Όλα αυτά αναγκάσανε τον Υπουργό των Στρατιωτικών να υποσχεθεί ότι δε θα κάμει καμιά ενέργεια αν δε βρει προηγουμένως κι άλλες αποδεί­ ξεις της ενοχής του Ντρέιφους -εκτός της επιm:ολής. Ωm:όσο, καλεί μυ­ σrικά τον πραγματογνώμονα γραφολόγο της «Γαλλικής Τραπέζης>> , Γκυ­ μπέρ, και του δίνει το κείμενο της επισrολής κι ένα δείγμα γραφής του «υπόπτου>>, του Ντρέιφους. Η εξέταση του μπορντερό, απ' τον Γκυμπέρ ήταν απογοητευτική για τον Μερσιέ. Κατά τη γνώμη του, υπήρχαν αρκε­ τές διαφορές, ώm:ε να υποσrηριχθεί ότι την επιm:ολή δεν την είχε γράψει το χέρ ι του Ντρέιφο υς. Ύσrερα αποφάσισαν να ζητήσουν τη γνώμη του Μπερτιγιόν, αρχηγού του Τμήματος Σήμανσης της Αστυνομίας, γιου του διάσημου θεμελιωτή του <<aνθρωπομετρικού συm:ήματος>>, που δεν ήταν όμως γραφολόγος. Γι' αυτό και δεν του ζήτησαν να κάνει ειδ ική εξέταση. Του είπαν ότι η ενοχή του Ντρέιφους ήταν σίγουρη και του ζήτησαν να βρει την επιβεβαίωση. Δεν είχε λόγους ν' αμφιβάλλει για τις διαβεβαιώσεις των αξιωματικών του Επιτελείου και καταπιάσrηκε να βρει μια θεωρία (της οποίας η ανοησία αποδείχθηκε αργότερα), που θα σrήριζε την κατηγορία κατά του Ντρέι­ φους. Κατά τη γνώμη του, λοιπόν, που m:ηριζότανε όχι σε γραφολογικά δεδομένα, αλλά σε πολύπλοκους ψυχολογικούς και μαθηματικούς υπολο­ γισμούς, "η επιστολή μπορούσε να είχε γραφτεί από τον Ντρέιφους, αλλά μ' ένα γραψικό χαρακ;τ;ήρα ελαφρώς αλλαγμένο» . Η κρίση του Μπερτιγιόν στάθηκε μοιραία για τον Ντρέιφους . Ο Υπουργός των Στρατιωτικών Μερσιέ βασίσrηκε σ' αυτή κι αποφάσισε να διατάξει τη σύλληψή του. Ανέθεσε αm:υνομικά καθήκοντα m:ον ταγματάρ­ χη Πατύ ντΕ Κλαμ, άνθρωπο μΕ νοοτροπία μεσαιωνικού ιεροεξετασrή, που εφάρμοσε αμέσως μια παρωδία ανακριτικών μεθόδων. GdFY3 16

Η ΚΡΑΥΓΉ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Ο Ντρέιφους, κλεισμένος στο κελί του, στ ις στρατιωτικές φυλακές του Σερζ-Μιντί, δεν ήξερε ακόμα για ποιο λόγο είχε συλληφθεί. Έμενε aπελ­ πισμένος στους τοίχους του ολοσκότεινου κελιού του. Έμεινε σε τέλεια απομόνωση επί τρεις μέρες δίχως καμιά είδηση απ' την οικογένειά του και λίγο έλειψε να χάσει τα λογικά του. Είχαν την ελπίδα πως θα εξασθένιζαν την αντοχή αυτού του ανθρώ­ που, που δεν έπαψε να διαμαρτύρεται για την αθωότητά του και θα του aποσπούσαν την ομολογία 111ς ενοχής του. Όταν έκρινε ότι ο κρατούμε ­ νος είχε φτάσει στο σημείο της κάμψης, ο Πατύ ντε Κλαμ πήγε στη φυλα­ κή και άρχισε την πρώτη του ανάκριση. Ο ταγματάρχης Τορτσινέπι, δι­ ευθυντής της φυλακής, περιέγραψε αργότερα αυτή την επίσκεψη στην κα­ τάθεσή του μπροστά στο Εφετείο: «Ο ταγματάρy;ιzς Πατύ ντε Κλαμ παρουmάστηκε στη φυλακή με διαταγή του Υπουργείου Στρατιωτικών, που τον εξουσιοδότησε να δει ελεύθερα τον κραιούμενο. Μου ζήτησε να ανοίξω την πόρτα του κελιού του Ντρέιφους, όσο το δυνατόν πιο αθό­ ρυβα. Επίσης με ρώτησε αν είχα μερικές πολύ δυναιές λάμπες, για να μπορέσει να αιφνιδιάσει τον Ντρέιφους και να τον πιάσει aπροετοίμαστο. Αποκρiθηκα ότι οι φυλα­ κές δεν προσφέρονταν για τέτοια πειράματα, ότι δεν είχα λάμπα και επιπλέον ότt, κι αν ακόμα ήταν δυναιό τέτοιο πράμα, δε θα το δεχόμουνα γιαιi πίστευα ότι δεν είχε το δικαίωμα να ενεργήσει με τέτοιο τρόπο». Η γόνιμη φαντασία του Πατύ ντε Κλαμ εφεύρισκε διαρκώς και νέα τεστ. Έκοψε σε μικρά κομμάτια φωτογραφίες των· επιστολών του Ντρέι­ φους και φωτογραφίες του μπορντεpό και τα ανακάτεψε μέσα στο πηλήκιό του. Ύστερα έβαλε τον κρατούμενο να παίρνει ένα ένα τα κομματάκια και να λέγει με ποιανού το γραφικό χαρακτήρα ήτανε γραμμένα. Ο Ντρέιφους δεν έκαμε λάθος ούτε μια φορά! Το μαρτύριο αυτό βάσταξε πολύ . Όταν τελικά ο Πατύ ντε Κλαμ έδει­ ξε στον Ντρέιφους το μπορντεpό, δεκαπέντε ολόκληρες μέρες μετά τη σύλ­ ληψΙ} του, ο κρατούμενος αισθάνθηκε ανακούφιση. Επιτέλους, ύστερα από δυο εβδομάδες που έζησε με άγχος μέσα στο σκοτάδι, έμαθε την κα­ τηγορία και κατάλαβε πόσο ήταν αστήρικτη και ανόητη. Σχημάτισε την πεποίθηση πως δε θα είχε την παραμικρή δυσκολία να την aποσείσει. Στο αναμεταξύ ο Πατύ ντε Κλαμ έκανε κι άλλες έρευνες . Κάθε δυο τρεις μέρες ΠΙ}γαινε στο σπίτι του Ντρέιφους και βασάνιζε τη γυναίκα του, προσπαθώντας να της αποσπάσει ομολογίες. Ύστερα έψαξε όλο το διαμέ­ ρισμα, χωρίς να βρει το παραμικρό ενοχοποιητικό στοιχείο. Δεν του έμενε παρά να αποσπάσει με κάθε τρόπο την ομολογία του ίδιου του κατηγο­ ρουμένου. Αλλά ο Ντρέιφους του φωνάζει : CAJPO 17 ~

Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ - Είμαι αθώος, είμαι αθώος! Δεν ξέρω τίποτα απ' αυτά που μου λέτε. Απελπισμένος ο Πατύ ντε Κλαμ, κουνάει το κεφάλι του και αφήνει επάνω στο γραφείο ένα ρεβόλβερ γεμάτο. -Ξέρεις τώρα τι πρέπει να κάνεις , του λέει . -Όχι, όχι. Δεν το θέλω, φωνάζει ο Ντρέιφους. Δεν aυτοκτονώ. Είμαι αθώος και ζητώ δικαιοσύνη. Πρέπει να ζήσω για ν' αποδείξω την αθωότη­ τά μου και ν ' aποκαταστήσω την τιμή του ονόματός μου . Το μόνο μου έγκλημα είναι ότι γεννήθηκα Ισραηλίτης. Η εξαντλητική ανάκριση συνεχίζεται στις φυλακές του Σερζ-Μιντί . Επί έντεκα μέρες τον εξέταζαν διαρκώς, του παίρνανε δέκα δείγματα γρα­ φής υποχρεώνοντάς τον να γράφει ό,τι του υπαγόρευαν όρθιος, καθιστός , με γάντια, δίχως γάντια, με φτερό, με πένες ψιλές, με πένες χοντρές, σκληρές , μαλακές, τον ρωτούν ακατάπαυστα για τα πέντε στοιχεία που ανέφερε η επιστολή, χωρίς όμως να του δείχνουν και την επιστολή. Μόνο την ενδέκατη μέρα του παρουσιάζουν μια φωτογραφία της και τον καλούν πάλι να ομολογήσει. Ο Ντρέιφους διαμαρτύρεται με όλες του τις δυνάμεις και για μια ακό­ μη φορά ορκίζεται με το λόγο της στρατιωτικής του τιμής ότι είναι αθώος. Ο ανακριτής άρχισε να κλονίζεται. Καλούν τρεις ακόμη εμπειρογνώμονες. Ο ένας αποφάνθηκε ότι ο Ντρέιφους ήταν ένοχος. Ο δεύτερος ταλαντεύ­ τηκε. Υποστήριξε την άποψη ότι το ενοχοποιητικό έγγραφο είχε τον ίδιο γραφικό χαρακτήρα, όπως και τα έγγραφα που του έδωσαν να συγκρίνει, και διατύπωσε την επιφύλαξη ότι ήταν δυνατό να υπάρχουν πανομοιότυ­ ποι γραφικοί χαρακτήρες . Αργότερα παραδέχτηκε ότι είχε κάνει λάθος. Ο τρίτος γραφολόγος απέκλεισε απολύτως την ενοχή του υπόδικου. Αρνήθη­ κε να δεχθεί ότι το υπόμνημα ήταν γραμμένο από τον Ντρέιφους. Οι αμφιβολίες του ανακριτή μεγαλώνουν ακόμη περισσότερο. Ξαφνικά όμως, το Επιτελείο δηλώνει ότι έχει στα χέρια του ορισμένες συντριπτικές , για τον κατηγορούμενο, αποδείξεις . Δε λέει ποιες . Αφήνει μόνο να εννοηθεί ότι είναι aποκαλυπτικές, αλλά ταυτόχρονα και τόσο λε­ mές κι επικίνδυνες που δεν έπρεπε ούτε καν στο ακροατήριο του Στρατο­ δικείου να ακουστούν. Κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς είναι αυτές οι αποδεί­ ξεις, ούτε ο ίδιος ο ανακριτής, που ολοκληρώνει την ανάκρισή του χωρίς να διατυπώσει οριστική γνώμη για την ενοχή του κατηγορουμένου, αφή­ νοντας στον Υπουργό των Στρατιωτικών την ευθύνη της τελικής απόφα­ σης. Αλλά κι αυτός διστάζει ... Στην κρίσιμη εκείνη στιγμή επεμβαίνει ο Τύπος. Ο ταγματάρχης Ανρί, που είχε το μπορντερό και απέκρυπτε τον πραγοws--- 18

Η ΚΡΑΥΓΉ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ματικό του συγγραφέα, τον Εστερχάζυ, παρακολουθούσε την υπόθεση απ' τα παρασκήνια . Δεν εννοούσε να του ξεφύγει το θέμα του. Γι' αυτόν καθώς και για τον υπουργό το ζήτημα ήταν προσωπικό και βρήκε τον τρόπο να υπερνικήσει τους δισταγμούς του υπουργού, πληροφορώντας τον Τύπο . Μέχρι τότε η υπόθεση είχε τηρηθεί απολύτως μυστική. Το πρακτορείο <<Χαβάς>> είχε ανακοινώσει αόριστα ότι συνελήφθη κάποιος αξιωματικός εναντίον του οποίου υπήρχαν ορισμένες υπόνοιες, αλλά καμιά εφημερίδα δεν είχε κατορθώσει να πληροφορηθεί ποιος ακριβώς ήταν ο αξιωματικός αυτός και γιατί συγκεκριμένα κατηγορείται. Ξαφνικά, καταφθάνει στα γραφεία της εθνικιστικι}ς και aντισημιτικής εφημερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ Λο­ ΓΟΣ μια επιστολή του Ανρί, που έδινε αποκλειστικές και ακριβέστατες πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα του κατασκόπου που συνελι}φθη, το χρόνο και τους λόγους της σύλληψής του. <<Πρόκειται» , έγραφε, ιιγια το λοχαγό Ντρέιφους που συνελήφθη σιις 15 Οκτωβρίου για κατασκοπία. Ανακοινώθηκε ότι ο αξιωματικός αυτός έχει πάει ταξίδι, αυτό όμως είναι ψέμα, που το χαλκέψανε γιατί θέλουν να πνίξουν την υπόθεση . Οι Εβραίοι κινούνται για να πετύχουν τη συ­ γκάλ.υψη του ενόχου ... » Την άλλη μέρα ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ δημοσίευσε με χτυπητούς τίτλους τη συνταρακτική είδηση: ΕΣΧΑΤΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ. ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΒ ΡΑΙΟΥ ΑΞΙΩ­ ΜΑ'ΠΚΟΥ Α. ΝτrΕΙΦΟΥΣ . Τψ επομένη, σύσσωμος ο εθνικιστικός και aντικυβερνητικός τύπος αρχίζει μια άγρια aντισημιτική καμπάνια . Η κοινή γνώμη βρίσκεται σε μεγάλη αναταραχή και σχεδόν στην ολό­ τητά της είναι απόλυτα πεισμένη για την ενοχή του Ντρέιφους . Η πίεση ήτα ν τρομακτική. Τα περιθώρια που είχε ο Υ πουργός των Στρατιωτικών για να υποχωρήσει στένεψαν απελπιστικά. Ο Μερσιέ δεν μπορούσε τώρα να ξεφύγει. Του ήταν πια αδύνατο ν' αποφανθεί ότι ο Ντρέιφους δεν ήταν ένοχος . Η κοινή γνώμη θα τον κατηγορούσε ότι ήταν πληρωμένος από τους Εβραίους ή ότι ενήργησε επιπόλαια. Οι συνάδελφοί του του Υπουργικού Συμβουλίου δε θα τον συγχωρούσαν που αγνόησε τις συμβουλές τους και αν απέλυε τον Ντρέιφους έπρεπε να παραιτηθεί. Θα έσβηvε η πολιτική του σταδιοδρομία . Αντιμετωπίζοντας το δίλημμα είτε να θυσιάσει τον Ντρέιφους, είτε τον εαυτό του , προτίμησε τον χαμό του Ντρέιφους. Τψ ίδια μέρα συνι}λθε το υπουργικό συμβούλιο και ο Μερσιέ είπε ότι είχε πεισθεί. Κανένας δεν αμφέβαλλε για τη δι}λωσή του και αποφασίστη­ κε να παραπέμψουν την υπόθεση σε τακτική ανάκριση, που την ανέθεσαν στον ταγματάρχη της Στρατιωτικής Δικαιοσύνης Ντ' Ορrιεσβίλ. Cz@"3 - 19

Η ΚΡΑ ΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Ο Ντρ έιφους , που τώρα γνώριζε το βάρος της κατηγορίας, απαντούσε με ηρεμία στις ερωτήσεις του Ντ' Ορμεσβίλ, που τον εξέτασε δώδεκα φο­ ρές, από τις Στις 14 ως τις 29 Νοεμβρίου . 4 Δεκεμβρίου, ο στρατηγός Σωσιέ, διοικητής της περιφέρειας του Παρισιού , διέταξε να γίνει η δίκη. Έληξε επιτέλους η απόλυτη απομόνω­ ση, που βάσταξε εφτά βδομάδες. Τώρα επιτράπηκε στον Ντρέιφους να ζητήσει νομική βοήθεια για να υπερασπιστεί τον εαυτό του και στην αξιο­ θαύμαστη γυναίκα του να επικοινωνήσει με την οικογένεια του συζύγου της. Ο αδελφός του , ο Ματιέ Ντρέιφους, ζήτησε από τον δικηγόρο Ντε­ μάνζ, φανατικό καθολικό και μεγάλο θαυμαστή του στρατού, να αναλάβει την υπεράσπιση. Στην αρχή ο Νεμάνζ αρνήθηκε, αλλά τελικά δέχτηκε να εξετάσει την υπόθεση, με την επιφύλαξη να μην την αναλάβει αν η συνείδησή του του το απαγόρευε. Πήγε στις φυλακές του Σερζ- Μιντί στις 5 Δεκεμβρίου. - Εγώ θα είμαι ο πρώτος δικαστής σας, είπ ε στον κατηγορούμενο. Ο Ντρέιφους δέχθηκε τους όρους του . Ο Ντεμάνζ άρχισε αμέσως να μελετά την υπόθεση κι έμεινε κατάπλη­ κτος μ πρ οστά στην αστι}ρικτη κατηγορία και στην αστήρικτη και παρα­ πλανητική έκθεση του Ντ' Ορμεσβίλ. Αφού πείσθηκε για την αθωότητα του πελάτη του, ξαναπήγε στη φυλακή και του είπε πως θ' αναλάμβανε την υπεράσπισή του, γιατί κατάλαβε πως ήτανε θύμα σατανικής σκευωρίας . Στο μεταξύ ο Τύπος, συνεχίζοντας την εκστρατεία του , ερέθιζε αδιά­ κοπα την κοινή γνώμη και με ειδήσεις εντελώς φανταστικές είχε δημι­ ουργήσει μιαν ατμόσφαιρα πολύ επικίνδυνη για τον κατηγορούμενο που, κατά τις εφημερίδες, είχε ομολογήσε ι την ενοχή του . Τον παρουσίαζαν σαν τέρας, έγραφαν πως ήτανε πάμπτωχος , πως πουλήθηκε στους Γερ­ μανούς για τα χρήματα, πως σαν τον ομόφυλό του τον Ιούδα είχε πουλή­ σει την πατρίδα του για τριάκοντα aργύρια . Όταν η γυναίκα του Ντρέι­ φους απέδειξε ότι η περιουσία τους ξεπερνάει τις τετρακόσιες χιλιάδες φράγκα (ποσό τεράστιο για την εποχή εκείνη) η επίθεση άλλαξε σκοπό: « Τόσα λεφτά! Πού τα βρ1ίκατε; Σίγουρα σας τα 'δωσαν oz Γερμανοί για την προδο­ σία σας». Ο ερεθισμός της κοινής γνώμης παίρνει πια τις διαστάσεις μιας καθο­ λικής νεύρωσης . Όλοι είναι απόλυτα σίγουροι για την ενοχή του ,,Εβραίου>> και με θηριώδη δίψα ζητούν να «πιουν το αίμα του» . Η εφημερίδα Ρπιτ JOURNAL προτείνει κάτι άλλο: ,,Δεν μπορούμε», έγραφε, «να τον κλείσουμε σε μια "f.:λούβα και να τον περιφέρουμε έτσι σαν άγριο θηρiο μπροστά στο στρατό, προτού τον εκτελέσουμε;». 20

Η ΚΡΑΥΓΉ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Ταυτόχρονα το Επιτελείο, που είχε υποκινήσει και τροφοδοτούσε την οργή του πλήθους , ενεργούσε συνωμοτικά απ' τα παρασκήνια, κι ο στρα­ τηγός Μερσιέ ο οικτρός Υπουργός των Στρατιωτικών, είχε γίνει τυφλό και ασυνείδητο όργανό του. Η δίκη άρχισε στις 19 Σεπτεμβρίου 1894 στο Στρατοδικείο, που συ­ γκροτήθηκε από εφτά αξιωματικούς και συνεδρίαζε στο μέγαρο του Σερζ­ Μιντί. Προτού αρχίσει η διαδικασία, ο συνήγορος του κατηγορουμένου ζήτη­ σε ε πανειλημμένα να μη γίνει η δίκη κεκλεισμένων των θυρών. Το Δικα­ στήριο όμως, που είχε ρητές εντολές γι' αυτό το ζήτημα από το Γενικό Επι­ τελείο, απέρριψε τις αιτι}σεις του και διέταξε την «εκκένωσιν της αιθούσης». Πίσω από τους δικαστές κάθεται ο αντισυνταγματάρχης Πικάρ , που παρακολουθεί τη διαδικασία ως εκπρόσωπος του Υπουργείου Στρατιωτι­ κών , με τη-ν εντολή να ενημερώνει τον Υπουργό για την πορεία της. Άρχισαν οι μαρτυρικές καταθέσεις και μολονότι μερικοί μάρτυρες έδειξαν εχθρική διάθεση, φάνηκε από την πρώτη μέρα της δίκης ότι η κα­ τηγορία θα κατέρρεε. Ο Πικάρ ειδοποίησε τον στρατηγό Μερσιέ ότι "η υπόθεση π1ίγαινε μάλλον άσχημα». Ο ταγματάρχης Ανρί της Υπηρεσίας Πλη­ ροφοριών του Υπουργείου Στρατιωτικών «που καθώς είδαμε απέκρυπτε τον πραγματικό ένοχο Εστερχάζv>> τα είχε χαμένα. Γι' αυτόν και για τον υπουργό ήταν απαραίτητο να καταδικασθεί ο Ντρέιφους. Ζήτησε την άδεια να κάνει νέα κατάθεση και, ενώ την πρώτη φορά η κατάθεσή του ήταν μάλλον τυπική κι ασήμαντη, στη δεύτερη εξέταση υπήρξε κατηγορηματικός κι έκανε μια "αποκάλυψη» που προξένησε μεγά­ λη έκπληξη: ι/Ενα πρόσωπο σοβαρότατο και απόλυτα αξιόπιστο ειδοποίησε τον περασμένο Μάρτιο την Υπηρεσία Πληροφοριών ότz κάποως αξιωματικός του Επιτελείου ήτα­ νε προδότης. Αργότερα, τον Ιούνιο, το ίδιο πρόσωπο μου επανέλαβε τη διαβεβαίω­ ση αυτιί, προσθέτοντας ότι ο προδότης αξιωματικός υπηρετούσε στο δεύτερο γρα­ φείο. Ο Ντρέιφους, κατά το πρώτο εξάμηνο του 1894, υπηρετούσε στο δεύτερο γραφείο ... » Και γυρίζοντας προς τον κατηγορούμενο πρόσθεσε με έμφαση: -Να τος. Τον έχετε μπροστά σας! Ο Ντρέιφους κι ο συνήγορός του σηκώθηκαν αγανακτισμένοι κι αξιώ­ σανε από τον μάρτυρα ν' αποκαλύψει το όνομα του "αξιόπιστου» πληροφο­ ριοδότη. Ο Ανρί αρνήθηκε με μια θεατρική φράση: - Όταν ένας αξιωματικός κρατά μέσα στο μυαλό του ένα φοβερό μυ­ στικό, δεν το εμπιστεύεται ούτε στο πηλήκιό του . Gffff3 - 21

Η ΚΡΑΥΓΉ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Επενέβη τότε ο πρόεδρος του Στρατοδικείου: -Δε σας ζητούμε να μας δώσετε το όνομά του , είπε. Αλλά είmε διατε­ θειμένος να δηλώσετε στο λόγο της τιμής σας ότι το πρόσωπο αυτό σας εί­ πε ότι ο προδότης ήταν αξιωματικός προσκολλημένος mον Κλάδο Πλη­ ροφοριών και ότι ήταν ο λοχαγός Ντρέιφους ; Ο Ανρ ί ύψωσε τα χέρια προς τον Εmαυρωμένο και είπε: - τ ορκίζομαι! Η δήλωση αυτή κλόνισε το δικαmήριο, δίχως όμως και να το πείσει. Έτσι, όταν ο ι mρατοδίκες αποσύρθηκαν στην ιδιαίτερη αίθουσα για να βγάλουν την απόφασή τους, η γενική εντύπωση ήταν ότι μάλλον θ' απαλ­ λάσσανε τον κατηγορούμενο για έλλειψη επαρκών στοιχείων . Από τη mιγμή που το Δικαmήριο θ' αποσυρθεί mην αίθουσα συσκέ­ ψεων, ως την ώρα που θα εξαγγείλει την απόφασή του παύει να έχει οποι­ αδήποτε επαφή με τον εξωτερικό κόσμο. Όλοι πρέπει να σωπαίνουν και μόνον η συνείδηση του Δικαστή να μιλάει. Ούτε οι δικαmές επιτρέπεται να βγουν από την αίθουσα, ούτε και κανένας άλλος να μπει σ' αυτήν. Και όμως ... Στην ιερή εκείνη m:ιγμή, καταφθάνει λαχανιασμένος ο ταγματάρχης Πατύ ντε Κλαμ, σταλμένος από το στρατηγό Μερσιέ . Χτυπάει την πόρτα. - Κύριε Πρόεδρε, λέει, είναι αλήθ ε ια ότι ο Υπουργός των Στρατιωτι­ κών δεν έχει κανένα δικαίωμα να σας διατάξει ιεραρχικώς, σας δίνει όμως την ηθική εντολή να ανακοινώσετε το περιεχόμενο αυτού εδώ του φακέ ­ λου στα μέλη του Στρατοδικείου. Και λέγοντας, αυτά , δίνει mον Πρόεδρο ένα σφραγισμένο φάκελο, τον περίφημο ψυmικό φάκελο», όπως ονομάζεται στα δικαστικά χρονικά . Αλλά τι σήμαινε τάχα αυτό; Γιατί γινόταν η παράνομη αυτή επέμβαση την ύστατη mιγμή; Ήταν φανερό ότι το υπουργείο των Στρατιωτικών κατάλα­ βε ότι έχαν ε την υπόθεση κι έσπευδε , ποδοπατώντας κάθε γραφτό κι άγραφο νόμο, να ενισχύσει την κατηγορία. Από τα τρία mοιχεία που περιείχε ο ψυmικός φάκελος», ένα πρόχειρο σημείωμα με μολύβι και δυο επιστολές που κλαπήκανε από τη γερμανική πρεσβεία, κανένα δεν είχε μεγάλη αξία. Ήταν όλα ασήμαντα. Το πολύ πο­ λύ εκείνο που έγραφε: «Σου στέλνω συνημμένα δώδεκα χάρτες της Νiκαιας που μου 'δωσε για σένα αυτός ο παλιάνθρωπος Ντ .. .» μπορούσε στην αρχή να δώσει την υπόνοια ότι αφορούσε τον Ντρέιφους. Αλλά εξετάζοντας σοβαρά το ζήτημα θα ήταν δύσκολο να καταλάβει κανείς τι συμφέρον μπορούσε να έχει ο Ντρέιφους στέλνοντας τους χάρτες της Νίκαιας που πληρώθηκαν με ελάχιmα φράγκα. Άλλωmε κι αυτός ακόμα ο περιφρονητικός τόνος του Οιί'l"'3 22 --

Η ΚΡΑ ΥΓΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ σημειώματος και η ολοφάνερη δουλικότητα του καταδότη έδειχνε ότι πρό­ κειται για πράκτορα ελάχιστης σημασίας και για άνθρωπο που πρόδινε για πενταροδεκάρες. Πραγματικά αργότερα αποδείχθηκε και επιβεβαιώ­ θηκε από το Ημερολόγιο του Σβαρτσκόπεν ότι τους χάρτες αυτούς τους προμήθευε ένας κατώτερος υπάλληλος, που λεγόταν Ντυμπουά και πήρε δέκα φράγκα για τον καθένα. Αποκαλύφθηκε επίσης ότι στο σημείωμα του Σβαρτσκόπεν προς τον Ιταλό συνάδελφό του ήταν γραμμένο ολόκληρο το όνομα Ντυμπουά κι ότι ο Ανρί έξυσε τα υπόλοιπα γράμματα κι άφησε μο­ νάχα τ' αρχικά, για να ενοχοποιήσει τον Ντρέιφους. Ο ψυστικός φάκελος», που παρέδωσε ο Πατύ ντε Κλαμ στον πρόεδρο του Στρατοδικείου, συνοδευόταν από ένα μακροσκελέστατο υπόμνημα, που απέδιδε στον Ντρέιφους ολόκληρη σειρά από διαρροή πληροφοριών που κλιμακώνονταν σε περίοδο πολλών ετών και προέρχονταν ε ίτε από τη Σχολή Εκρηκτικών Υλών του Μπουρζ είτε από τη Σχολή Πολέμου, όταν φοιτούσε εκεί ο Ντρέιφους. Το κείμενο αυτού του υπομνήματος δε δημοσιεύτηκε ποτέ, ούτε έγινε γνωστό ποιος το συνέταξε. Πάντως ετοιμάστηκε με συμφωνία του Υπουρ ­ γού των Στρατιωτικών, του Επιτελάρχη και του αρχηγού της Υπηρεσίας Πληροφοριών. Αλλά μόλις ο ψυστικός φάκελος» επιστράφηκε στον ταγ­ ματάρχη Πατύ ντε Κλαμ από τον πρόεδρο του Στρατοδικείου (αφού κοι­ νοποιήθηκε στα μέλη του στρατοδικείου) , ο υπουργός των Στρατιωτικών διέταξε να ξεχωριστόύν τα έγγραφα και κατέστρεψε το υπόμνημα. Το 1897, ο στρατηγός Μερσιέ έμαθε ότι εξακολουθούσε να σώζεται ένα αντίγραφο του υπομνήματος αυτού στο υπουργείο Στρατιωτικών . Τότε ζήτησε από τον υπαρχηγό του ε πιτελείου , στρατηγό Γκονζ, να του το φέ­ ρει και το έριξε μπροστά του στη φωτιά, όπως έκαμε και με το πρωτότυ­ πο, το 1894. Όταν η υπόθεση έφτασε τελικά στο Αναθεωρητικό το 1906, ο ε πίτροπος είπε: ,/Ήταν απαραίτητο να διατηρηθούν από τότε όλα τα έγγραφα που είχαν προκαλέ­ σει την απόφαση, γιατί η προσαγωγιί τους ήταν αναγκαία για κάθε επανεξέταση της δίκης, ενώ η καταστpοφ1ί τους θα εμπόδιζε σοβαρά nzv άσκηση ενός δικαιώματος που επιβάλιει ο νόμος. Και αυτό ακριβώς είχε πzv πρόθεση να κάνει ο στρ

Add a comment

Related presentations

Related pages

Κατηγορώ 1894-1994: Υπόθεση ...

... Υπόθεση Ντρέυφους 100 χρόνια μετάΣυγγραφέας: Ζολά, Εμίλ. ... 1994: Πρώτη ...
Read more

Υπόθεση Ντρέιφους - Βικιπαίδεια

Τη στιγμή εκείνη παρενέβη ο συγγραφέας Εμίλ Ζολά, ... "1894: Η υπόθεση ... "100 χρόνια από ...
Read more

Κατηγορώ | Skroutz.gr

... για το βιβλίο 'Κατηγορώ'. ... 1994: Υπόθεση Ντρέυφους 100 ... ο Εμίλ Ζολά ρίχτηκε στον ...
Read more

Εμίλ Ζολά - Πρωτοπορία - Βιβλία ...

Εμίλ Ζολά: Ο Ζολά Εμίλ ... Τα τελευταία χρόνια της ... την πολύκροτη δικαστική υπόθεση ...
Read more

Εμίλ Ζολά - Βικιπαίδεια

Εμίλ Ζολά; Όνομα: Εμίλ ... του με τίτλο "Κατηγορώ". Ο Εμίλ Ζολά ήταν ... χρόνια του Εμίλ ...
Read more

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΚΟΒΟΣΤΗ | από το 1926 - www ...

Ζολά, Εμίλ Η Επιστροφή του ... Εμίλ Κατηγορώ 1894-1994: Υπόθεση Ντρέυφους 100 χρόνια μετά.
Read more

Εμίλ Ζολά. Κατηγορώ.

Πώς «γεννήθηκε» το «Κατηγορώ» του Εμίλ Ζολά Το περίφημο ... Ο Ζολά είχε το σθένος ...
Read more

Η «υπόθεση Ντρέιφους» και το ...

Η «υπόθεση Ντρέιφους» και το «κατηγορώ» του Εμίλ Ζολά ... Τον Εμίλ Ζολά. ... Στα 1894 ...
Read more