1 dai cuong tpcn

44 %
56 %
Information about 1 dai cuong tpcn

Published on March 11, 2014

Author: hhtpcn

Source: slideshare.net

COMPANY NAME ĐẠI CƯƠNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

NỘI DUNG: Phần I: Sức khỏe và nguy cơ sức khỏe Phần II: TPCN – ra đời và phát triển Phần III: Tác dụng của TPCN Phần IV: Nghiên cứu, sản xuất, phân phối và quản lý TPCN.

PHẦN I: SỨC KHỎE VÀ NGUY CƠ SỨC KHỎE

1. Sức khỏe là gì? Theo WHO: Sức khỏe là tình trạng: Không có bệnh tật Thoải mái về thể chất Thoải mái về tâm thần Thoải mái về xã hội.

www.themegallery.com Sức khỏe và bệnh tật 1. Tình trạng lành lặn về cấu trúc và chức năng của tế bào – cơ thể 2. Giữ vững cân bằng nội môi 3. Thích nghi với sự thay đổi môi trường 1.Tổn thương cấu trúc và chức năng của tế bào – cơ thể 2. Rối loạn cân bằng nội môi 3. Giảm khả năng thích nghi với môi trường Sức khỏe Bệnh tật

Sức khỏe là tài sản quý giá nhất: - Của mỗi người - Của toàn xã hội Fontenelle: “Sức khỏe là của cải quý giá nhất trên đời mà chỉ khi mất nó đi ta mới thấy tiếc”. Điều 10 trong 14 điều răn của Phật: “ Tài sản lớn nhất của đời người là sức khỏe”.

2. Giá trị của sức khỏe:  Có tiền có thể đến khám bác sĩ nhưng không mua được sức khỏe tốt!  Có tiền có thể mua được máu nhưng không mua được cuộc sống!  Có tiền có thể mua được thể xác nhưng không mua được tình yêu!  Có sức khỏe, sỏi đá cũng thành cơm! 1 0. …0 0 0 00 0 0 0 0 0 0. . . SK T N V C X CV ĐV ƯM TY Tiêu chí cuộc sống

Đầu tư, chăm sóc khi còn đang khỏe. • Phòng ngừa các nguy cơ bệnh tật. • Hiệu quả và kinh tế nhất. 3. QUAN ĐIỂM VỀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE Do chính mình thực hiện

Người dốt: chờ bệnh • Ốm đau mới đi khám • Ốm đau mới đi chữa Người ngu: Gây bệnh • Hút thuốc • Uống rượu quá nhiều • Ăn uống vô độ • Lười vận động Người khôn: Phòng bệnh • Chăm sóc bản thân • Chăm sóc sức khỏe • Chăm sóc cuộc sống 3 loại người TPCN

Nội kinh hoàng đế (Thời Xuân-Thu-Chiến-Quốc): ” Thánh nhân không trị bệnh đã rồi, mà trị bệnh chưa đến, không trị cái loạn đã đến mà trị cái loạn chưa đến”. “Khát mới uống, đói mới ăn, mệt mới nghỉ, ốm mới khám chữa bệnh – Tất cả đều là muộn!” “Tiền bạc là của con, Địa vị là tạm thời, Vẻ vang là quá khứ, Sức khỏe là của mình!”.

Thiệt hại do béo phì (Viện nghiên cứu Brookings - Mỹ) 1. Chi phí chăm sóc người béo phì trưởng thành: 147 tỷ USD/năm 2. Chi phí chăm sóc béo phì trẻ em: 14,3 tỷ USD/năm 3. Thiệt hại kinh tế do mất năng suất lao động do béo phì: 66 tỷ USD/năm 4. Tổng thiệt hại nền kinh tế Mỹ do béo phì: 227,5 tỷ USD/ năm

Giá trị tiêu dùng của người Mỹ (Theo GS.TS Mary Schmidl – 2009)  1950: Nhà + xe + TV  1960: Giáo dục Đại học  1970: Máy tính  1980: Nhiều tiền  2000: Sức khoẻ

THỰC PHẨM Cung cấp chất dinh dưỡng Chất dinh dưỡng đại thể: • Đạm • Đường • Mỡ Chất dinh dưỡng vi thể: (vi chất dinh dưỡng) • Vitamin • Nguyên tố vi lượng • Hoạt chất sinh học Cấu trúc cơ thể 4. Nguy cơ về sức khỏe Năng lượng hoạt động Chức năng hoạt động

Phân loại Thực phẩm Thực phẩm truyền thống (TP thường) [Conventional Food] Thực phẩm tăng cường vi chất [Fortification Food] Thực phẩm chức năng [Functional Food] Thực phẩm bổ sung [Dietary Supplement] Thực phẩm từ dược thảo [Botanica/Herbal Dietary Supplement] Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt [Foods for Special Dietary Uses] TP dùng cho phụ nữ có thai [Foods for Pregnant Women] TP dùng cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ [Foods for Infants] TP dùng cho người già [Foods for the Elderly] TP dùng cho mục đích sức khỏe đặc biệt [Foods for Specified Health Uses] TP dùng cho mục đích y học đặc biệt [Foods for Specified Medical Purposes]

Đặc điểm của vi chất dinh dưỡng 1 Là những chất không thay thế được 2 Cần thiết cho cơ thể: • Quá trình trao đổi chất • Tăng trưởng và phát triển • Bảo vệ, chống lại bệnh tật và yếu tố bất lợi • Duy trì các chức năng 3 Cơ thể không tự tổng hợp và dự trữ được. Phải tiếp nhận hàng ngày qua con đường ăn uống

Xã hội quá độ về kinh tế - Đang mới Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa Thay đổi phương thức làm việc Thay đổi lối sống sinh hoạt Thay đổi tiêu dùng TP Môi trường HẬU QUẢ 1. Tăng cân quá mức và béo phì. 2. Ít vận động thể lực. 3. Chế độ ăn: - Khẩu phần TP nghèo chất xơ, rau quả và ngũ cốc toàn phần. - Khẩu phần ít cá – thủy sản. - Khẩu phần nhiều mỡ, đặc biệt mỡ bão hòa. 4. Stress thần kinh. 5. Ô nhiễm môi trường, ô nhiễm TP. 6. Di truyền.

Nan đóiNan đói vi chất dinh dưỡngvi chất dinh dưỡng 1 tỷ người thiếu vi chất dinh dưỡng1 tỷ người thiếu vi chất dinh dưỡng 2 tỷ người có nguy cơ thiếu2 tỷ người có nguy cơ thiếu 1,6 tỷ người giảm khả năng lao động do thiếu máu thiếu sắt1,6 tỷ người giảm khả năng lao động do thiếu máu thiếu sắt 350.000 trẻ em bị mù lòa do thiếu Vitamin A350.000 trẻ em bị mù lòa do thiếu Vitamin A 1,1 triệu trẻ em <5 tuổi chết hàng năm do thiếu vitamin A, Zn1,1 triệu trẻ em <5 tuổi chết hàng năm do thiếu vitamin A, Zn 18 triệu trẻ em giảm trí tuệ do thiếu iod18 triệu trẻ em giảm trí tuệ do thiếu iod Thiếu Ca: phổ biến khẩu phần ăn hiện nay chỉ cung cấp được:Thiếu Ca: phổ biến khẩu phần ăn hiện nay chỉ cung cấp được: 400mg Ca/d400mg Ca/d (Nhu cầu: 900-1.000 mg Ca/d)(Nhu cầu: 900-1.000 mg Ca/d) Thiếu Vitamin khácThiếu Vitamin khác Thiếu nguyên tố vi lượng khácThiếu nguyên tố vi lượng khác

4.1. Trạng thái sức khỏe hiện nay:  Trạng thái I (khỏe hoàn toàn): 5 – 10%.  Trạng thái II (ốm) : 10 – 15 %.  Trạng thái III (nửa ốm nửa khỏe): 75%.

4.2. DALE (Disability – adjusted life expectancy) Kỳ vọng sống điều chỉnh theo sự tàn tật. Là số năm kỳ vọng sống khỏe (khỏe hoàn toàn). + Nhật Bản: 74,5. + Australia: 73,2. + Pháp : 73,1. + Thụy sĩ: 72,5. + Anh: 71,7. + Đức: 70,4. + Mỹ: 70,0. + Trung Quốc: 62,3. + Thái Lan: 60,2. + Việt Nam: 58,2. + Ấn Độ: 45,5. + Nigeria: 38,3. + Ethiopia: 33,5. + Zimbabwe: 32,9. + Sierra Leone : 25,9.

4.3. Các bệnh cấp tính: Vẫn còn nhiều nguy cơ: Ví dụ:  NĐTP do hóa chất + vi sinh vật  Bệnh bò điên (BSE)  Bệnh cúm gia cầm: H5N1, H1N1…  Bệnh liên cầu khuẩn, tai xanh ở lợn.  Bệnh nhiễm trùng thực phẩm…

4.4. Các bệnh mạn tính: “Thế giới đang phải đối đầu với cơn thủy triều các bệnh mạn tính không lây!”. Tiểu đường: Top ten nước có số người lớn bị tiểu đường cao nhất thế giới. Mỗi năm thế giới có 3,2 triệu người chết vì tiểu đường ~ HIV/AIDS.  8.700 người chết/d.  06 người chết/phút.  01 người chết/10s. TT Nước 1995 (mill.) 2025 (mill.) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ấn Độ Trung Quốc Mỹ Nga Nhật Bản Brazil Indonesia Pakistan Mexico Ukraine 19,4 16,0 13,9 8,9 6,3 4,9 4,5 4,3 3,8 3,6 57,2 37,6 21,9 14,5 12,4 12,2 11,7 11,6 8,8 8,5 Các nước khác 49,7 103,6 Việt Nam 2007: 2,1 4,2 Tổng cộng 135,3 300,0

Xương – khớp  Viêm khớp  Thoái hóa khớp  Loãng xương: - Hoa Kỳ: 25.000.000 người/năm. - Việt Nam: Phụ nữ sau mạn kinh: 28-36%. - Thế giới: 1,7 triệu ca gãy cổ xương đùi do loãng xương. Năm 2050: tăng lên 6,3 triệu ca. - Phụ nữ: + 45 tuổi: 20% bị loãng xương. + 65 tuổi: 80% bị loãng xương.

Tim mạch  1/3 tổng số ca tử vong trên toàn cầu là do tim mạch (17.000.000 ca/ năm).  Cao HA: - Thế giới: 18-20% - Châu Á : 11-32% - Việt Nam: 18-22%.

Ung thư: Thế giới: - Mỗi năm mắc mới: 10.000.000 ca. - Tử vong: 6.000.000 ca. - 3 – 6 ca/ 1.000 dân. Gia tăng K: dạ dày, vú, phổi, ruột, tử cung, miệng hầu, gan…và trẻ hóa mắc mới.

Chứng, bệnh khác Hội chứng chuyển hóa Nội tiết Thần kinh – Tâm thần TMH - RHM Da Suy giảm miễn dịch Xương khớp Béo phì Tiêu hóa

Cơn thủy triềuCơn thủy triều dịch bệnh mạn tínhdịch bệnh mạn tính không lâykhông lây Bệnh tim mạch:Bệnh tim mạch: •17-20 triệu người tử vong/năm17-20 triệu người tử vong/năm •Hoa Kỳ:Hoa Kỳ: -2.000 TBMMN2.000 TBMMN -2.000 nhồi máu cơ tim2.000 nhồi máu cơ tim 1,5 tỷ người HA cao1,5 tỷ người HA cao VN: 27% cao HAVN: 27% cao HA Loãng xương:Loãng xương: •1/3 nữ1/3 nữ •1/5 nam1/5 nam Hội chứng XHội chứng X 30% dân số30% dân số Ung thư:Ung thư: •10 triệu mắc mới/năm10 triệu mắc mới/năm •6 triệu tử vong/năm6 triệu tử vong/năm ∀↑↑ Số lượng và trẻ hóaSố lượng và trẻ hóa 1 tỷ người thừa cân1 tỷ người thừa cân béo phìbéo phì Các bệnh khác: Các bệnh khác: • Viêm khớp, thoái hóa khớp Viêm khớp, thoái hóa khớp • Alzheimer Alzheimer • Bệnh răng mắt Bệnh răng mắt • .................. .................. Đái tháo đường:Đái tháo đường: •8.700 người chết/d8.700 người chết/d •6 chết/phút6 chết/phút •1 chết/10s1 chết/10s •344 triệu tiền ĐTĐ344 triệu tiền ĐTĐ •472 triệu (2030)472 triệu (2030) Tăng cân, Tăng cân, béo phì béo phì 6/10 dân số chết sớm 6/10 dân số chết sớm là bệnh mạn tính là bệnh mạn tính

Xã hội công nghiệpXã hội công nghiệp (Phát triển)(Phát triển) • Thu nhập caoThu nhập cao • No đủNo đủ Dịch bệnh mạn tínhDịch bệnh mạn tính không lâykhông lây  Béo phìBéo phì  Tim mạchTim mạch  Đái tháo đườngĐái tháo đường  Loãng xươngLoãng xương  Bệnh răngBệnh răng Phòng đặc hiệuPhòng đặc hiệu ““Vaccine” TPCNVaccine” TPCN Phòng đặc hiệuPhòng đặc hiệu VaccineVaccine Dịch bệnh truyền nhiễmDịch bệnh truyền nhiễm  Suy dinh dưỡngSuy dinh dưỡng  LaoLao  Nhiễm khuẩnNhiễm khuẩn (tả, lỵ,thương hàn)(tả, lỵ,thương hàn)  Nhiễm KSTNhiễm KST Xã hội nông nghiệpXã hội nông nghiệp (chưa phát triển)(chưa phát triển) •Thu nhập thấpThu nhập thấp •Đói nghèoĐói nghèo Các dịch bệnh của loài ngườiCác dịch bệnh của loài người

Phát triển giống nòi Trí lực. Khả năng thích nghi. Thể lực: cao, nặng, sức bền. Chiều cao trung bình người trưởng thành VN: •Năm 1938: 160,0 cm •Năm 1975: 160,0 cm •Năm 2000: 162,3 cm •Năm 2003: 163,7 cm 37 năm 62 năm 2,3 cm 65 năm 3,7 cm ( 56,9% so TB).

PHẦN II: TPCN – RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN

VỀ TPCN Tại sao Xã hội phát triển các bệnh như tim mạch, đái tháo đường, K, xương khớp, thần kinh, nội tiết,ngoài da… lại gia tăng? Xã hội phát triển: CNH – Đô thị hóa 4 Thay đổi cơ bản 1. Lối sống sinh hoạt 2. Lối làm việc 3. Môi trường 4. Tiêu dùng Thực phẩm: + Tính toàn cầu + Ăn uống ngoài gia đình + TP chế biến thay cho TP tự nhiên. + Kỹ thuật nuôi – trồng + Công nghệ chế biến + Chế độ khẩu phần

BỆNH HẬU QUẢ 1. Thực phẩm ô nhiễm, môi trường ô nhiễm 2. Ít vận động thể lực 3. Stress thần kinh 4. Thiếu hụt Vitamin, khoáng chất, hoạt chất sinh học 5. Khẩu phần: tăng béo, bơ, sữa, ω, ít xơ… 6. Di truyền. 7. Cường tuyến đối kháng Insulin: + Tuyến yên: GH + Giáp: T3,T4 + Vỏ thượng thận. +Tủy thượng thận: adrenalin +Tụy: Glucagon 8. Tăng cường gốc tự do. ổn thương cấu trúc ổn thương chức năng ối loạn cân bằng nội môi. ảm khả năng thích nghi với ngoại cảnh TẾ BÀO TỔ CHỨC CƠ THỂ

Về TPCN cần hiểu rõ: 1. TPCN là gì? 2. Lịch sử của TPCN và xu thế phát triển? 3. Phân biệt TPCN với:  TP truyền thống.  Thuốc. 4. Quản lý TPCN như thế nào để vừa phát triển được TPCN, vừa tạo ra các sản phẩm an toàn có hiệu quả, chất lượng cho người tiêu dùng?

ĐẶC ĐIỂM TIÊU DÙNG THỰC PHẨMĐẶC ĐIỂM TIÊU DÙNG THỰC PHẨM HIỆN NAY:HIỆN NAY: 1. Tính toàn cầu: Ưu điểm:Ưu điểm:  Toàn cầu hoá là xu thế không thể tránh khỏi, là quyToàn cầu hoá là xu thế không thể tránh khỏi, là quy luật của sự phát triển của nhân loại.luật của sự phát triển của nhân loại.  Tiếp cận và mở rộng thị trường.Tiếp cận và mở rộng thị trường.  Tạo cơ hội cho liên kết, liên doanh trong SX, KD vàTạo cơ hội cho liên kết, liên doanh trong SX, KD và phân phối sản phẩm.phân phối sản phẩm.  Có cơ hội được lựa chọn các loại TP đa dạng, đápCó cơ hội được lựa chọn các loại TP đa dạng, đáp ứng thị hiếu và cảm quan ngày càng phát triển.ứng thị hiếu và cảm quan ngày càng phát triển.

Nguy cơ:  Năng lực kiểm soát ATTP còn hạn chế:  Hệ thống tổ chức quản lý: chưa đầy đủ và đồng bộ  Hệ thống văn bản pháp luật về ATTP: thiếu, trồng chéo.  Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật: thiếu, lạc hậu và bất cập.  Các cơ sở xét nghiệm: phân tán, trình độ thấp. Điều kiện VSATTP của các cơ sở SX, CB thực phẩm phần lớn chưa đảm bảo. Các mối nguy ATTP dễ phát tán toàn cầu

2. Ăn uống ngoài gia đình:2. Ăn uống ngoài gia đình: + Ưu điểm:+ Ưu điểm: - Xu thế ăn uống ngoài gia đình tăng lên.- Xu thế ăn uống ngoài gia đình tăng lên. - Thuận lợi cho công việc- Thuận lợi cho công việc - Có cơ hội lựa chọn TP và dịch vụ theo- Có cơ hội lựa chọn TP và dịch vụ theo nhu cầu.nhu cầu. + Nguy cơ:+ Nguy cơ: - Không đảm bảo CLVSATTP do nguyên- Không đảm bảo CLVSATTP do nguyên liệu và giá cảliệu và giá cả - Nhiều nguy cơ ô nhiễm từ môi trường và- Nhiều nguy cơ ô nhiễm từ môi trường và từ dịch vụ chế biến, phục vụtừ dịch vụ chế biến, phục vụ - Dễ sử dụng lại thực phẩm đã quá hạn- Dễ sử dụng lại thực phẩm đã quá hạn

3. Sö dông thùc phÈm chÕ biÕn s½n, ¨n ngay.3. Sö dông thùc phÈm chÕ biÕn s½n, ¨n ngay. +¦u®iÓm:+¦u®iÓm: - Xu thÕ sö dông TP chÕ biÕn s½n, ¨n ngay ngµy cµng gia- Xu thÕ sö dông TP chÕ biÕn s½n, ¨n ngay ngµy cµng gia t¨ng.t¨ng. - TiÕt kiÖm ®­îc thêi gian cho ng­êi tiªu dïng.- TiÕt kiÖm ®­îc thêi gian cho ng­êi tiªu dïng. - ThuËn tiÖn cho sö dông vµ c«ng viÖc.- ThuËn tiÖn cho sö dông vµ c«ng viÖc. +Nguyc¬:+Nguyc¬: - DÔ cã chÊt b¶o qu¶n.- DÔ cã chÊt b¶o qu¶n. - ThiÕu hôt c¸c chÊt dinh d­ìng: Vitamin, ho¹t chÊt sinh häc- ThiÕu hôt c¸c chÊt dinh d­ìng: Vitamin, ho¹t chÊt sinh häc - DÔ « nhiÔm tõ vïng nµy sang vïng kh¸c theo sù l­u th«ng- DÔ « nhiÔm tõ vïng nµy sang vïng kh¸c theo sù l­u th«ng cña thùc phÈm.cña thùc phÈm.

+¦u®iÓm:+¦u®iÓm: - Trång trät, ch¨n nu«i theo quy m« c«ng- Trång trät, ch¨n nu«i theo quy m« c«ng nghiÖp, tËp trung ngµy cµng ph¸t triÓn.nghiÖp, tËp trung ngµy cµng ph¸t triÓn. - C¸c gièng cã n¨ng suÊt chÊt l­îng cao ®­îc- C¸c gièng cã n¨ng suÊt chÊt l­îng cao ®­îc ¸p dông ngµy cµng réng r·i.¸p dông ngµy cµng réng r·i. - Chñng lo¹i c©y, con ngµy cµng phong phó.- Chñng lo¹i c©y, con ngµy cµng phong phó. 4. C¸c thay ®æi trong s¶n xuÊt thùc phÈm.4. C¸c thay ®æi trong s¶n xuÊt thùc phÈm. +Nguyc¬:+Nguyc¬: - Sö dông ho¸ chÊt BVTV bõa b·i cßn phæ biÕn.- Sö dông ho¸ chÊt BVTV bõa b·i cßn phæ biÕn. - Sö dông thøc ¨n ch¨n nu«i, thuèc thó y cßn nhiÒu vi ph¹m.- Sö dông thøc ¨n ch¨n nu«i, thuèc thó y cßn nhiÒu vi ph¹m. - Cßn h¹n chÕ trong b¶o qu¶n, s¬ chÕ n«ng s¶n thùc phÈm,- Cßn h¹n chÕ trong b¶o qu¶n, s¬ chÕ n«ng s¶n thùc phÈm, trªn mét nÒn t¶ng n«ng nghiÖp l¹c hËu, ph©n t¸n.trªn mét nÒn t¶ng n«ng nghiÖp l¹c hËu, ph©n t¸n.

C¸c nguy c¬ trong trång trätC¸c nguy c¬ trong trång trät Nguån «nhiÔm ¤ nhiÔmt¹i chç §Êt trång Ph©n h÷u c¬ Ph©n ho¸ häc (v«c¬) Ph©n bãn N­íc t­íi N­íc th¶i sinh ho¹t N­íc th¶i c«ng nghiÖp Kh«ng ®óng thuèc Kh«ng ®óng thêi gian Phßng trõ s©u bÖnh Kh«ng ®óng kü thuËt (PHI) Kh«ng ®óng liÒu l­îng

C¸c nguy c¬ trong cung cÊp rau xanhC¸c nguy c¬ trong cung cÊp rau xanh Thu gom ph©n t­Thu gom ph©n t­ ¬i tõ néi thµnh¬i tõ néi thµnh T­íi bãn ph©n t­¬i t¹iT­íi bãn ph©n t­¬i t¹i vïng rau ngo¹i «vïng rau ngo¹i « Rau tr­íc khi vµo chîRau tr­íc khi vµo chî Rau t¹i chî, cöaRau t¹i chî, cöa hµng, nhµ hµnghµng, nhµ hµng

C¸c nguy c¬ trong ch¨n nu«IC¸c nguy c¬ trong ch¨n nu«I Lîn con: 25 – 30 Kg Sau 1 th¸ng t¨ng tõ 25 – 30 kg Hµng ngµy: ¡n 1Hµng ngµy: ¡n 1 mu«i c¸m t¨ng trängmu«i c¸m t¨ng träng “con cß” + 1 chËu n­“con cß” + 1 chËu n­ íc + 1 Ýt rau th¸i,íc + 1 Ýt rau th¸i, c¸m, ng«.c¸m, ng«. -B¸n ngay -NÕu kh«ng sÏ chÕt Sau 10 ngµy t¨ng vïn vôt tõ 80 – 90 kg ¡n c¸m t¨ng träng¡n c¸m t¨ng träng HM cña TrungHM cña Trung QuècQuèc

+¦u®iÓm:+¦u®iÓm: - NhiÒu c«ng nghÖ míi ®­îc ¸p dông (gen,- NhiÒu c«ng nghÖ míi ®­îc ¸p dông (gen, chiÕu x¹, ®ãng gãi…).chiÕu x¹, ®ãng gãi…). - NhiÒu thiÕt bÞ chuyªn dông ®­îc ¸p dông: tñ- NhiÒu thiÕt bÞ chuyªn dông ®­îc ¸p dông: tñ l¹nh, lß vi sãng, lß hÊp, nåi c¸ch nhiÖt…l¹nh, lß vi sãng, lß hÊp, nåi c¸ch nhiÖt… - NhiÒu c«ng nghÖ thñ c«ng, truyÒn thèng ®­îc khoa- NhiÒu c«ng nghÖ thñ c«ng, truyÒn thèng ®­îc khoa häc vµ hiÖn ®¹i ho¸häc vµ hiÖn ®¹i ho¸ 5. Công nghệ chế biến thực phẩm:

+Nguyc¬:+Nguyc¬: - T¨ng sö dông nguyªn liÖu th« tõ nhiÒu n­íc- T¨ng sö dông nguyªn liÖu th« tõ nhiÒu n­íc →→ nguy c¬nguy c¬ lan truyÒn FBDslan truyÒn FBDs - §¸nh gi¸ nguy c¬ tiÒm Èn liªn quan ®Õn viÖc ¸p dông- §¸nh gi¸ nguy c¬ tiÒm Èn liªn quan ®Õn viÖc ¸p dông c«ng nghÖ míi cßn h¹n chÕ, ch­a dùa trªn nguyªn t¾cc«ng nghÖ míi cßn h¹n chÕ, ch­a dùa trªn nguyªn t¾c tho¶ thuËn vµ héi nhËp quèc tÕ vµ cã sù tham gia cñatho¶ thuËn vµ héi nhËp quèc tÕ vµ cã sù tham gia cña céng ®ång.céng ®ång. - ChÕ biÕn thñ c«ng, l¹c- ChÕ biÕn thñ c«ng, l¹c hËu, c¸ thÓ, hé gia ®×nhhËu, c¸ thÓ, hé gia ®×nh cßn kh¸ phæ biÕn.cßn kh¸ phæ biÕn.

Vai trßVai trß tÝch cùctÝch cùc Vai trßVai trß trong vsattptrong vsattp Lao ®éngLao ®éng V¨n häc, nghÖthuËtV¨n häc, nghÖthuËt Th«ng tin, liªn l¹cTh«ng tin, liªn l¹c Qu©n sùQu©n sù KiÕn trócKiÕn tróc ®iÒu khiÓn®iÒu khiÓn ThÓdôc, thÓthaoThÓdôc, thÓthao Y häcY häc ©mnh¹c©mnh¹c T×nh c¶mT×nh c¶m ChuyÓn t¶i mÇmbÖnh: •Vi khuÈn •Virus •Ký sinh trïng Hµnh vi: • ChÕ biÕn thùc phÈm •Chia thøc ¨n •CÇm, n¾m •B¸n hµng •¡n uèng •Thãi quen quÖt tay vµo miÖng •Thu ®Õm tiÒn Ph©n, n­íc tiÓu, vËt dông «nhiÔm, kh«ng khÝ... Thùc phÈm C«ng nghiÖp N«ng nghiÖp Thñ c«ng Ng­êi ¨n uèngNg­êi ¨n uèng 1. DiÔn ®¹t c¸c ý niÖm ho¹t ®éng + quyÒn lùc (bµy tay Vua, PhËt, móa, ®iªu kh¾c). 2. Ng«n ng÷ bµn tay: cö chØ t­ thÕ, cÇu khÈn, trao göi, nãi chuyÖn... 3. BiÓu hiÖn cña ph©n biÖt: ®å vËt, t¹o d¸ng , kh¼ng ®Þnh hoÆc ®Çu hµng Bµn tay vµ vÖ sinh ¨n uèngBµn tay vµ vÖ sinh ¨n uèng

TTTT C¬ quanC¬ quan TÇn suÊtTÇn suÊt MÉu bÖnh cã thÓMÉu bÖnh cã thÓ cã /1 ®¬n vÞcã /1 ®¬n vÞ 1 Mòi 100 106 2 ®Çu (tãc) 100.000 50 105 3 C»m (r©u) 40 104 4 N¸ch 30 103 5 L«ng mµy, mi 20 102 6 Ch©n tay 10 10 7 Kh¸c 30 106

Tận cùng TK tự do Đĩa Merkel Tiểu thể Pacini Tiêu thể Meissner Tận cùng TK chân lông Biểu bì Trung bì Hạ bì Ổ mỡTiểu thể Ruffini Thân lông Tiểu thể Kraus Tiểu thể Golgi-Mazzoni • Sợi ChollagenSợi Chollagen • Sợi chunSợi chun • Sợi vòngSợi vòng Dây thần kinhDây thần kinh Sợi cơ trơnSợi cơ trơn 1.1. Cảm giác sờ mó, tỳ ép, đụng chạm:Cảm giác sờ mó, tỳ ép, đụng chạm: • Tiểu thể Meissner: sờ mó tinh tếTiểu thể Meissner: sờ mó tinh tế • Tiểu thể Pacini: Tỳ ép nôngTiểu thể Pacini: Tỳ ép nông • Đĩa Merkel: sờ mó sâuĐĩa Merkel: sờ mó sâu 2. Cảm giác tỳ - đè ép sâu:2. Cảm giác tỳ - đè ép sâu: • Tiểu thể GolgiTiểu thể Golgi • Tiểu thể MazzoniTiểu thể Mazzoni 3. Cảm giác nóng, lạnh:3. Cảm giác nóng, lạnh: • Tiểu thể Ruffini: cảm giác nóngTiểu thể Ruffini: cảm giác nóng • Tiểu thể Krause: cảm giác lạnhTiểu thể Krause: cảm giác lạnh 4. Cảm giác đau:4. Cảm giác đau: tận cùng thần kinh tự dotận cùng thần kinh tự do SƠ ĐỒ CẤU TẠO VÀ CÁC RECEPTOR CẢM GIÁC CỦA DASƠ ĐỒ CẤU TẠO VÀ CÁC RECEPTOR CẢM GIÁC CỦA DA

XÐt nghiÖmbµn tay ng­êi lµmdÞch vô thùc phÈmXÐt nghiÖmbµn tay ng­êi lµmdÞch vô thùc phÈm TTTT §Þa ph­¬ng§Þa ph­¬ng Tû lÖ nhiÔmE.coli (%)Tû lÖ nhiÔmE.coli (%) 1.1. Hµ NéiHµ Néi - T¡ §P: 43,42- T¡ §P: 43,42 - KS-nhµ hµng: 62,5- KS-nhµ hµng: 62,5 - BÕp ¨n TT: 40,0- BÕp ¨n TT: 40,0 2.2. TP. Hå ChÝ MinhTP. Hå ChÝ Minh 67,567,5 3.3. Nam §ÞnhNam §Þnh 31,831,8 4.4. H¶i D­¬ngH¶i D­¬ng 64,764,7 5.5. Th¸i B×nhTh¸i B×nh 92,092,0 6.6. Thanh Ho¸Thanh Ho¸ 66,666,6 7.7. HuÕHuÕ 37,037,0 8.8. Phó ThäPhó Thä 19,319,3 9.9. B×nh D­¬ngB×nh D­¬ng 56,556,5 10.10. Long AnLong An 60,060,0 11.11. §µ N½ng§µ N½ng 70,770,7

• Tû lÖbèc thøc ¨n b»ng tay:Tû lÖbèc thøc ¨n b»ng tay: 67,3 %67,3 % • Tû lÖkh«ng röa tay:Tû lÖkh«ng röa tay: 46,1%46,1% •Tû lÖmãng tay dµi:Tû lÖmãng tay dµi: 22,5%22,5% •Tû lÖnhæ n­íc bät, xØmòi:Tû lÖnhæ n­íc bät, xØmòi: 26,7%26,7% •V¨n ho¸ ®Õn trung häc c¬ së:V¨n ho¸ ®Õn trung häc c¬ së: 64,6%64,6% •Tõ n«ng th«n:Tõ n«ng th«n: 57,8%57,8% •Kh«ng ®eo khÈu trang:Kh«ng ®eo khÈu trang: 95,3%95,3%

KÕt qu¶ xÐt nghiÖmmét sè mÉu tiÒn cã E.KÕt qu¶ xÐt nghiÖmmét sè mÉu tiÒn cã E. colicoli cña c¸c c¬ sëcña c¸c c¬ së dÞch vô thøc ¨n ®­êng phèdÞch vô thøc ¨n ®­êng phè MÖnh gi¸ (Vn®)MÖnh gi¸ (Vn®) Tû lÖ nhiÔmE.Tû lÖ nhiÔmE. colicoli 500 100% 1000 100% 2000 100% 5000 94,8% 10.000 86,7% 20.000 75,5% 50.000 64,4%

thùc phÈmchÝn nhiÔme.coli («nhiÔmph©n)thùc phÈmchÝn nhiÔme.coli («nhiÔmph©n) §Þa ph­¬ng§Þa ph­¬ng Lo¹i thùc phÈmLo¹i thùc phÈm Tû lÖ(%)Tû lÖ(%) Nam §Þnh - Giß - Nem, ch¹o, chua - Lßng lîn chÝn - Ch¶ quÕ 100 HuÕ Thøc ¨n chÝn ¨n ngay ë ®­êng phè 35 - 40 Th¸i B×nh - Rau sèng 100 Qu¶ng B×nh - Thøc ¨n ¨n ngay ®­êng phè 25 TP. HCM - Thøc ¨n ¨n ngay ®­êng phè 90 - Kem b¸n rong ë cæng tr­êng häc 96,7 Thanh Ho¸ - Thøc ¨n lµ thÞt - Thøc ¨n lµ c¸ - Thøc ¨n lµ rau 78,9 69,7 78,1 Cµ mau - X«i - B¸nh m× kÑp thÞt 82,3 77,2

c«n trïng thøc ¨nthøc ¨n nguån n­íc bµn tay cung cÊp n­íc Rau qu¶ NGUY CƠ Ô NHIỄM TỪ MÔI TRƯỜNG

.RÊt thÝch sèng gÇn ng­êi, ¨n thøc ¨n cña ng­êi, rÊt tham ¨n. ¡n t¹p tÊt c¶ c¸c lo¹i thøc ¨n tõ ngon lµnh ®Õn h«i tanh, mèc háng. .MÇmbÖnh vµo c¬ quan tiªu ho¸ vÉn tån t¹i, ph¸t triÓn. .Mét ruåi c¸i giao hîp 1 lÇn cã thÓ ®Î suèt ®êi. ®Î 1 lÇn 120 trøng. trong 5 th¸ng mïa hÌ cho ra ®êi: 191.010 x 1015 con ruåi, chiÕmthÓ tÝch 180 dm3 . .ruåi cã thÓ bay xa 15000m, b¸m theo tÇu, xe, thuyÒn bÌ, m¸y bay ®i kh¾p c¸c ch©u lôc. .Ruåi chuyÓn t¶i mét sè l­îng lín mÇmbÖnh: - mang trªn l«ng ch©n, vßi, th©n: 6.000.000 mÇmbÖnh. - Mang trong èng tiªu ho¸: 28.000.000 mÇm bÖnh c¸c mÇm bÖnh cã thÓ lµ: t¶, th­¬ng hµn, lþ, lao, ®Ëu mïa, b¹i liÖt, viªmgan, than, trïng roi, giun, s¸n

6. Đặc điểm sử dụng thực phẩm + Sử dụng TP chế biến sẵn tăng + Khẩu phần: tăng TP nguồn gốc ĐV, giảm dầu gluxit (gạo, ngô, khoai,sắn) + Cách ăn uống: nhiều bữa, “nhậu lai rai”, nhiều TP rán, chiên, nướng... + “Uống lai rai”  Tỷ lệ người 15-60 tuổi uống hết 1 đơn vị rượu/ ngày: chiếm 92,5  Tuổi bắt đầu uống rượu: 17,2 tuổi  23,1% nam giới uống rượu hàng ngày  81% sau uống rượu vẫn làm việc bình thường, 33,9% vẫn lái xe.  Các tầng lớp uống rượu:  Nông dân: 73,7%  Công chức: 68,4%  Không nghề nghiệp: 66,7%

VSV Từ 6 đặc điểm tiêu dùng thực phẩm Khẩu phần ăn hàng ngày TP ô nhiễm TP thiếu hụt Hóa chất Vitamin Chất khoáng Hoạt chất SH Chất xơ Cơn thủy triều dịch bệnh mạn tính không lây

VAI TRÒ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG VỚI SỨC KHỎE VÀ BỆNH TẬT Nguyên nhân bên ngoài 1. Cơ học 2. Lý học 3. Hóa học 4. Sinh học 5. Xã hội Nguyên nhân bên trong 1. Di truyền 2. Khuyết tật bẩm sinh 3. Thể trạng 1. Tình trạng lành lặn về cấu trúc và chức năng. 2. Giữ cân bằng nội môi. 3. Thích nghi với sự thay đổi ngoại cảnh. 1. Tổn thương rối loạn cấu trúc và chức năng. 2. Rối loạn cân bằng nội môi. 3. Giảm khả năng thích nghi với ngoại cảnh. Cơ thể Tổ chức Tế bàoSỨC KHỎE BỆNH Vitamin Khoáng chất Hoạt chất sinh học Thực phẩm chức năng

Định nghĩa: Thực phẩm chức năng là sản phẩm thực phẩm hỗ trợ các chức năng trong cơ thể, có tác dụng hoặc không có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ và tác hại của bệnh tật. Thực phẩm chức năng bao gồm: Thực phẩm bổ sung, Thực phẩm chế biến từ dược thảo và Thực phẩm sử dụng đặc biệt (Thực phẩm dùng cho phụ nữ có thai, thực phẩm dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, thực phẩm dùng cho người già, thực phẩm dùng cho mục đích sức khỏe đặc biệt, thực phẩm dùng cho mục đích y học đặc biệt).

10 Đặc điểm của Thực phẩm chức năng: 1. Là giao thoa giữa thực phẩm và thuốc, giống thực phẩm về bản chất nhưng khác về hình thức, giống thuốc về hình thức nhưng khác về bản chất. 2. Sản xuất chế biến theo công thức, bổ sung các thành phần mới hoặc làm tăng hơn các thành phần thông thường với các dạng SP: viên (nén, nang …), bột, nước, cao, trà… 3. Có thể loại bỏ các chất bất lợi và bổ sung các chất có lợi, có tác dụng tăng cường sức khỏe, dự phòng và giảm thiểu nguy cơ gây bệnh với những bằng chứng lâm sàng và tài liệu khoa học chứng minh. 4. Có tác dụng tới một hay nhiều chức năng của cơ thể. 5. Lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng cơ bản. 6. Có nguồn gốc tự nhiên (thực vật, động vật, khoáng vật). 7. Tác dụng lan tỏa, hiệu quả tỏa lan, ít tai biến và tác dụng phụ. 8. Được đánh giá đầy đủ về tính chất lượng, tính an toàn và tính hiệu quả. 9. Ghi nhãn sản phẩm theo quy định ghi nhãn TPCN. 10.Là một phần của sự liên tục cung cấp các sản phẩm cho sự tiêu thụ của con người nhằm duy trì sự sống, tăng cường sức khỏe và giảm gánh nặng bệnh tật.

Pre – diseases Disorder [Boundary Area] People Who are ill [Sick Person] Healthy People [Healthy Person] Poor Health Minor Ailments Healthy Foods Foods for Specified Heath Use Food for Medical Purposes Functional Food in Health and Diseases Treatment by Drugs 1. Dietary Supplements 2. Botanical/Herbal Dietary Supplements 3. Food for approved health care 4. Food for enhance health. 1. Foods for pregnants 2. Foods for Infants 3. Food for Elderly 4. Food for Disorder 5. Food for pre-diseases 6. Food for poor health and minor ailments. 1. Limited or impaired capacity to take, digest, absorb, or: 2. Metablize ordinary foodstuffs,or 3. Certain nutrients contained therein. 4. Who have other special medically-determined nutrient requirements. 5. Who dietary management canot be achiered only by modification on the normaldiet, by other foods for special dietary use.

Công bố về dinh dưỡng Công bố về Sức khỏe Công bố hỗ trợ chữa bệnh Công bố về chức năng dinh dưỡng Công bố về chức năng được tăng cường Công bố về làm giảm nguy cơ bệnh tật (bao gồm cả giảm béo) Công bố về hàm lượng chất dinh dưỡng Công bố về phòng bệnh Công bố hỗ trợ chữa bệnh Những chất có trong TP Chức năng sinh lý Vượt quá chức năng thông thường của cơ thể Có thể làm giảm nguy cơ bệnh tật Phòng ngừa bệnh tật Hỗ trợ điều trị •Cung cấp các chất dinh dưỡng (Vitamin, chất khoáng) cần thiết cho tăng trưởng, phát triển và duy trì sức khỏe. •Dùng cho người bị thiếu hụt dd do chế độ, già hóa. •Tự SX, phân phối miễn là đáp ứng TCQC đã thiết lập •Chứa các chất ảnh hưởng chức năng sinh lý và hoạt tính sinh học cơ thể con người. •Đem lại lợi ích cụ thể về sức khỏe. •Được đánh giá và phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền. CÁC CÔNG BỐ (CLAIMS) CỦA TPCN

Ph©n biÖt TPCN víi thùc phÈmtruyÒn thèng vµPh©n biÖt TPCN víi thùc phÈmtruyÒn thèng vµ thuèc:thuèc: TPCN giao thoa gi÷a thùc phÈm vµ thuèc, nªn cßn gäi lµ thùc phÈmthuèc (Food- Drug). Nguån gèc cña TPCN lµ tõ s¶n phÈmc©y cá vµ s¶n phÈm ®éng vËt tù nhiªn, cã cïng nguån gèc víi thuèc YHCT d©n téc. Xu thÕcña thÕ giíi, nhÊt lµ ë c¸c n­íc kh«ng cã nÒn y häc cæ ®iÓn (®«ng y) th× tÊt c¶ c¸c d¹ng s¶n phÈmYHCT ®­îc s¶n xuÊt hiÖn ®¹i h¬n vµ ®æi thµnh TPCN, s¶n phÈmchøc n¨ng víi hµm l­îng ho¹t chÊt, vi chÊt ë møc xÊp xØ nhu cÇu cña c¬ thÓ hµng ngµy

Drug claimDrug claimDrug claimDrug claim Functional FoodFunctional Food Dietary suplement NutraceuticalDietary suplement Nutraceutical Functional FoodFunctional Food Dietary suplement NutraceuticalDietary suplement Nutraceutical H×nh 1: Thùc phÈmchøc n¨ng, thùc phÈmvµ thuèc FoodFood No claimNo claimNo claimNo claim DrugDrug Health claimHealth claimHealth claimHealth claim

TT Tiêu chí TP truyền thống (Conventional Food) TP chức năng (Functional Food) 1 Chức năng 1. Cung cấp các chất dinh dưỡng. 2. Thỏa mãn về nhu cầu cảm quan. 1.Giống chức năng cơ bản. 2.Chức năng thứ 3: lợi ích sức khỏe, giảm nguy cơ và tác hại bệnh tật. 2 Chế biến Chế biến theo công thức thô (không loại bỏ được chất bất lợi) Chế biến theo công thức tinh (bổ sung thành phần có lợi, loại bỏ thành phần bất lợi) được chứng minh khoa học và cho phép của cơ quan có thẩm quyền. Ph©n biÖt TPCN vµ TPtruyÒn thèng:Ph©n biÖt TPCN vµ TPtruyÒn thèng:

TT Tiêu chí TP truyền thống TP chức năng 3 Tác dụng tạo năng lượng Tạo ra năng lượng cao Ít tạo ra năng lượng 4 Liều dùng Số lượng lớn (g-kg) Số lượng rất nhỏ (µ, mg). 5 Đối tượng sử dụng Mọi đối tượng + Mọi đối tượng; + Có định hướng cho các đối tượng: người già, trẻ em, phụ nữ có thai, mạn kinh, suy yếu, người ốm … 6 Nguồn gốc nguyên liệu Nguyên liệu thô từ thực vật, động vật (rau, củ, quả, thịt, cá, trứng…) có nguồn gốc tự nhiên Hoạt chất, dịch chiết từ thực vật, động vật (nguồn gốc tự nhiên) 7 Thời gian & phương thức dùng + Thường xuyên, suốt đời. + Khó sử dụng cho người ốm, già, bệnh lý đặc biệt. + Thường xuyên, suốt đời. + Có sản phẩm cho các đối tượng đặc biệt.

Phân biệt TPCN và thuốc:Phân biệt TPCN và thuốc: TT Tiêu chí TP chức năng Thuốc 1 Định nghĩa Là sản phẩm dùng để hỗ trợ (phục hồi, tăng cường và duy trì) các chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng cường đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật. Là chất hoặc hỗn hợp chất dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán bệnh hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể, bao gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, vaccine, sinh phẩm y tế, trừ TPCN. 2 Công bố trên nhãn của nhà SX Là TPCN (sản xuất theo luật TP) Là thuốc (SX theo luật dược) 3 Thành phần và hàm lượng + Hỗn hợp nhiều chất, hoạt chất. + Xấp xỉ nhu cầu sinh lý hàng ngày của cơ thể. -Thường là 1 chất, hoạt chất. -Hàm lượng cao.

+ Là thuốc; + Có chỉ định, liều dùng, chống chỉ định + Là TPCN + Hỗ trợ các chức năng của các bộ phận cơ thể, tăng cường sức khỏe, giảm nguy cơ bệnh tật. Ghi nhãn4 ThuècTPchøc n¨ngTiªu chÝTT + Nguồn gốc tự nhiên, + Nguồn gốc tổng hợp. Nguồn gốc tự nhiênNguồn gốc, nguyên liệu 9 + Từng đợt. + Nguy cơ biến chứng, tai biến + Thường xuyên, liên tục. + Ít tai biến, tác dụng phụ. Cách dùng8 + Tại hiệu thuốc có dược sĩ + Cấm bán hàng đa cấp Bán lẻ, siêu thị, trực tiếp, đa cấp Điều kiện phân phối 7 + Người bệnh+ Người khỏe +Người bệnh Đối tượng dùng6 Phải có chỉ định, kê đơn của bác sĩ Người tiêu dùng tự mua ở chợ, siêu thị, hiệu thuốc Điều kiện sử dụng 5 10 Tác dụng + Tác dụng lan tỏa, hiệu quả toả lan. + Tác dụng chuẩn hóa (Không có tác dụng âm tính). + Tác dụng chữa 1 chứng bệnh, bệnh cụ thể. + Có tác dụng âm tính

LÞch sö ph¸t triÓn cña TPCN:LÞch sö ph¸t triÓn cña TPCN: TTõ vµi thËp kû qua, TPCN ph¸t triÓn nhanh chãng trªn toµn thÕ giíi. CChóng ta ®· biÕt: vai trß c¸c thµnh phÇn dinh d­ìng thiÕt yÕu vµ t¸c dông sinh n¨ng l­îng → hiÓu ®­îc c¸c bÝ mËt cña thøc ¨n ®èi víi kiÓm so¸t bÖnh tËt vµ søc khoÎ. CCon ng­êi mÆc dï sö dông TP hµng ngµy nh­ng vÉn ch­a hiÓu biÕt ®Çy ®ñ vÒ c¸c thµnh phÇn c¸c chÊt dinh d­ ìng, vÒ t¸c ®éng cña TP tíi c¸c chøc n¨ng sinh lý cña con ng­êi. CC¸c ®¹i danh y nh­ Hypocrates, TuÖ TÜnh ®Òu quan niÖm: “thøc ¨ nlµ thuèc, thuèc lµ thøc ¨ n” MM« h×nh bÖnh tËt còng thay ®æi cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng­êi, ®Æc biÖt tõ gi÷a thÕ kû XX ®Õn

CCïng víi sù giµ ho¸ d©n sè, tuæi thä trung b×nh t¨ng, lèi sèng thay ®æi, c¸c bÖnh m¹n tÝnh liªn quan ®Õn dinh d­ìng vµ thùc phÈm, lèi sèng ngµy cµng t¨ng. ViÖc ch¨m sãc, kiÓm so¸t c¸c bÖnh ®ã ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò lín cho y häc, y tÕ vµ phóc lîi x· héi. NNg­êi ta thÊy r»ng, chÕ ®é ¨n cã vai trß quan träng trong viÖc phßng ngõa vµ xö lý víi nhiÒu chøng, bÖnh m¹n tÝnh → h­íng nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn cho mét ngµnh khoa häc míi, khoa häc vÒ TPCN. ëë c¸c n­íc cã nÒn y häc cæ truyÒn nh­: Trung Quèc, NhËt B¶n, ViÖt Nam...TPCN ®­îc ph¸t triÓn trªn c¬ së “BiÖn chøng luËn vÒ ©m d­¬ng hoµ hîp”, “HÖ thèng luËn ngò hµnh sinh kh¾c” trªn c¬ së vÒ yÕu tè Quan tam b¶o: Tinh – thÇn - khÝ vµ c¬ së triÕt häc thiªn nh©n hîp nhÊt d­íi sù soi

CC¸c tËp ®oµn lín nh­: Tiens Group, Merro International Biology, Tianjin Jinyao Group… ®· kÕ thõa c¸c truyÒn thèng cña y häc cæ truyÒn, ¸p dông kü thuËt hiÖn ®¹i ®Ó s¶n xuÊt ra c¸c s¶n phÈm TPCN. §§èi víi c¸c n­íc kh«ng cã nÒn y häc cæ truyÒn §«ng ph­ ¬ng, c¸c doanh nh©n, c¸c nhµ khoa häc, nh÷ng ng­êi ®am mª víi nÒn y häc Ph­¬ng ®«ng, ®· ®i s©u nghiªn cøu, häc hái vµ ph¸t triÓn ra c¸c s¶n phÈm TPCN ë ngay t¹i chÝnh n­ íc m×nh. VÝ dô nh­ c¸c tËp ®oµn Forever Living Products, Amway cña Mü lµ nh÷ng tËp ®oµn ®· ®Çu t­ rÊt lín cho viÖc nghiªn cøu s¶n xuÊt ra c¸c s¶n phÈm TPCN ®Ó cung cÊp cho con ng­êi. CCïng víi viÖc nghiªn cøu, kh¸m ph¸ vµ ph¸t minh ra c¸c s¶n phÈm TPCN míi, viÖc ®ång thêi ban hµnh c¸c tiªu

TT¹i NhËt B¶n, lÇn ®Çu tiªn quy ®Þnh vÒ TPCN trong “LuËt c¶i thiÖn dinh d­ìng” vµo n¨m 1991. N¨m 1996 ®· söa ®æi c¸ch ph©n lo¹i TPCN vµ ®· ban hµnh ®­îc tiªu chuÈn 13 lo¹i Vitamin lµ thùc phÈm dinh d­ìng. N¨m 1997 ban hµnh ®­îc tiªu chuÈn 168 lo¹i s¶n phÈm tõ th¶o d­îc. N¨m 1998 ban hµnh tiªu chuÈn 12 lo¹i s¶n phÈm cña kho¸ng chÊt. N¨m 1999 ban hµnh tiªu chuÈn s¶n phÈm d¹ng viªn. N¨m 2001 quy ®Þnh hÖ thèng TPCN c«ng bè vÒ y tÕ vµ n¨m 2005 söa ®æi bæ sung. T¹i Mü, luËt vÒ TPCN ®­îc ban hµnh tõ n¨m 1994. TTrªn thÕ giíi vµ khu vùc còng ®· tæ chøc nhiÒu cuéc héi th¶o khoa häc ®Ó ®i tíi thèng nhÊt vÒ tªn gäi, ph©n lo¹i, hµi hoµ c¸c TC, QCKT, ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ ph­ ¬ng ph¸p qu¶n lý. §Ó gióp cho TPCN ph¸t triÓn ngµy cµng lín m¹nh phôc vô cho con ng­êi, thÕ giíi ®· thµnh lËp HiÖp

TThÞ tr­êng TPCN lµ mét trong nh÷ng thÞ tr­êng thùc phÈm t¨ng tr­ëng nhanh nhÊt, nhiÒu quèc gia, t¨ng h¬n 10% hµng n¨m: ThÞ tr­êng thÕ giíi n¨m 2007 ®¹t 70 tû USD, năm 2010 đạt trên 190 tỷ USD. NhËt B¶n n¨m 2006 c¸c s¶n phÈm cña FOSHU ®¹t 5,5 tû USD, c¸c s¶n phÈm søc kháe ®¹t 12,5 tû USD. (B¸ o c¸ o cña Kz uo Sue ki, 20 0 6 ) Ch©u ¢u n¨m 2007 ®¹t 15 tû USD, t¨ng b×nh qu©n 16%/n¨m.

T¹i Mü(B¸ o c¸ o cña Byro n Jo hnso n Esq , 20 0 6 )  ChØ tÝnh 20 lo¹i s¶n phÈm TPCN tõ th¶o d­îc ®­îc b¸n trªn kªnh FDM (Food, Drug & Mass Market Retail Stores) ®· ®¹t 249.425.500 USD n¨m 2005.  Nguyªn liÖu th« tõ th¶o d­îc ®Ó SX TPCN ®¹t 386 x106 USD.  Tû lÖ cña FDM chiÕm 16% doanh thu cña toµn bé TPCN ë Mü. N¨m 2007, c¸c TPCN bæ sung vitamin ®¹t 1,8 tû USD, TPCN ngån gèc th¶o d­îc ®¹t 4,5 tû USD vµ TPCN cho thÓ thao ®¹t 2,3 tû USD.  Toµn bé TPCN ë Mü chiÕm 32% thÞ tr­êng TPCN cña TG.

VViÖc sö dông thùc phÈm ®Ó b¶o vÖ søc khoÎ, phßng bÖnh vµ trÞ bÖnh ®· ®­îc kh¸m ph¸ tõ hµng ngµn n¨m tr­íc c«ng nguyªn ë Trung Quèc, Ên §é vµ ViÖt Nam. ëë Ph­¬ng T©y, Hyphocrates ®· tuyªn bè tõ 2500 n¨m tr­íc ®©y: “H·y ®Ó thùc phÈm lµ thuèc cña b¹n, thuèc lµ thùc phÈm cña b¹n”.

143 214 483 674 1.114 1.626 1.512 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 SỐ CƠ SỞ KDSX TPCN (2005-2011) (Total of enterprise, business) Năm

Sản phẩm TPCN ( 2005- 2011) Product of functional food (2005-2011) 361 602 778 832 1.162 1.861 3.721 3.560 1.836 530 503 417284 1.632 1.724 632 275 185 77 1.029 2.089 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

1. Ph©n lo i theo ph ng th c ch bi n:ạ ươ ứ ế ế1. Ph©n lo i theo ph ng th c ch bi n:ạ ươ ứ ế ế 1.1. Bổ sung vitamin.1.1. Bổ sung vitamin. 1.2. Bổ sung khoáng chất.1.2. Bổ sung khoáng chất. 1.3. Bổ sung hoạt chất sinh học:1.3. Bổ sung hoạt chất sinh học: DHA, EPA,DHA, EPA, ωω-3…-3… 1.4. Chế biến từ thảo dược (cây con thuốc)1.4. Chế biến từ thảo dược (cây con thuốc) ph©n lo¹i:ph©n lo¹i:

2. Phân loại theo dạng sản phẩm:2. Phân loại theo dạng sản phẩm: 2.1. Dạng thực phẩm – thuốc. ( Food – Drug): chế biến2.1. Dạng thực phẩm – thuốc. ( Food – Drug): chế biến từ chất, hỗn hợp chất được chiết xuất từ nguyên liệu tựtừ chất, hỗn hợp chất được chiết xuất từ nguyên liệu tự nhiênnhiên + Dạng viên: viên nén, viên nhộng, viên sủi…+ Dạng viên: viên nén, viên nhộng, viên sủi… + Dạng nước+ Dạng nước + Dạng cao+ Dạng cao + Dạng trà+ Dạng trà + Dạng bột+ Dạng bột + Dạng rượu….+ Dạng rượu….

2.2 Dạng thức ăn – thuốc (thức ăn bổ dưỡng, thức ăn2.2 Dạng thức ăn – thuốc (thức ăn bổ dưỡng, thức ăn dinh dưỡng, món ăn chữa bệnh, món ăn thuốc…) chếdinh dưỡng, món ăn chữa bệnh, món ăn thuốc…) chế biến từ nguyên liệu tự nhiên.biến từ nguyên liệu tự nhiên. + Cháo thuốc, canh dinh dưỡng+ Cháo thuốc, canh dinh dưỡng + Gia vị chữa bệnh,+ Gia vị chữa bệnh, + Bánh chữa bệnh,+ Bánh chữa bệnh, + Kẹo chữa bệnh+ Kẹo chữa bệnh + Chè thuốc (cháo đậu đỏ, chè đậu xanh, cháo+ Chè thuốc (cháo đậu đỏ, chè đậu xanh, cháo vừng…)vừng…) + Súp thuốc: : Súp gà, súp tôm nõn, súp cua…+ Súp thuốc: : Súp gà, súp tôm nõn, súp cua… + Món ăn thuốc: Thịt gà vị sữa, cá nấu sơn tra, dạ+ Món ăn thuốc: Thịt gà vị sữa, cá nấu sơn tra, dạ dày nấu nấm hương, chim sẻ, bồ câu hầm sen ….dày nấu nấm hương, chim sẻ, bồ câu hầm sen ….

3. Ph©n lo¹i theo chøc n¨ng t¸c dông:3. Ph©n lo¹i theo chøc n¨ng t¸c dông: 3.1. TPCN hç trî chèng l·o ho¸.3.1. TPCN hç trî chèng l·o ho¸. 3.2. TPCN hç trî tiªu ho¸.3.2. TPCN hç trî tiªu ho¸. 3.3. TPCN hç trî gi¶m huyÕt ¸p.3.3. TPCN hç trî gi¶m huyÕt ¸p. 3.4. TPCN hç trî gi¶m ®¸i ®­êng.3.4. TPCN hç trî gi¶m ®¸i ®­êng. 3.5. TPCN t¨ng c­êng sinh lùc.3.5. TPCN t¨ng c­êng sinh lùc. 3.6. TPCN bæ sung chÊt x¬.3.6. TPCN bæ sung chÊt x¬. 3.7. TPCN phßng ngõa RLTH n·o.3.7. TPCN phßng ngõa RLTH n·o. 3.8. TPCN hç trî thÇn kinh.3.8. TPCN hç trî thÇn kinh. 3.9. TPCN bæ d­ìng.3.9. TPCN bæ d­ìng. 3.10. TPCN t¨ng c­êng miÔn dÞch.3.10. TPCN t¨ng c­êng miÔn dÞch.

3.11. TPCN gi¶m bÐo.3.11. TPCN gi¶m bÐo. 3.12. TPCN bæ sung canxi, chèng lo·ng x­¬ng.3.12. TPCN bæ sung canxi, chèng lo·ng x­¬ng. 3.13. TPCN phßng, chèng tho¸i ho¸ khíp.3.13. TPCN phßng, chèng tho¸i ho¸ khíp. 3.14. TPCN lµm ®Ñp.3.14. TPCN lµm ®Ñp. 3.15. TPCN bæ m¾t.3.15. TPCN bæ m¾t. 3.16. TPCN gi¶m Cholesterol…3.16. TPCN gi¶m Cholesterol… 3.17. TPCN hç trî ®iÒu trÞ K.3.17. TPCN hç trî ®iÒu trÞ K. 3.18. TPCN chèng bÖnh Gót3.18. TPCN chèng bÖnh Gót 3.19. TPCN hç trî gi¶m mÖt mái, stress.3.19. TPCN hç trî gi¶m mÖt mái, stress. 3.20. TPCN hç trî chèng ®éc3.20. TPCN hç trî chèng ®éc

3.21. TPCN hç trî an thÇn, chèng mÊt ngñ3.21. TPCN hç trî an thÇn, chèng mÊt ngñ 3.22. TPCN hç trî phßng chèng bÖnh r¨ng miÖng3.22. TPCN hç trî phßng chèng bÖnh r¨ng miÖng 3.23. TPCN hç trî chèng bÖnh néi tiÕt3.23. TPCN hç trî chèng bÖnh néi tiÕt 3.24. TPCN hç trî t¨ng c­êng trÝ nhí vµ kh¶ n¨ng t­3.24. TPCN hç trî t¨ng c­êng trÝ nhí vµ kh¶ n¨ng t­ duyduy 3.25. TPCN hç trî chèng bÖnh TMH3.25. TPCN hç trî chèng bÖnh TMH 3.26. TPCN hç trî chèng bÖnh vÒ da3.26. TPCN hç trî chèng bÖnh vÒ da

4. Ph©n lo¹i theo ph­¬ng thøc qu¶n lý:4. Ph©n lo¹i theo ph­¬ng thøc qu¶n lý: 4.14.1. TPCN ph¶i ®¨ng ký, chøng nhËn cña Côc ATVSTP.. TPCN ph¶i ®¨ng ký, chøng nhËn cña Côc ATVSTP. 4.2.4.2. TPCN kh«ng ph¶i ®¨ng ký chøng nhËn mµ chØTPCN kh«ng ph¶i ®¨ng ký chøng nhËn mµ chØ c«ng bè cña nhµ SX theo tiªu chuÈn do c¬ quanc«ng bè cña nhµ SX theo tiªu chuÈn do c¬ quan qu¶n lý thùc phÈm ban hµnh. (TPCN bæ sungqu¶n lý thùc phÈm ban hµnh. (TPCN bæ sung Vitamin vµ kho¸ng chÊt)Vitamin vµ kho¸ng chÊt) 4.3.4.3. TPCN ®­îc sö dông cho môc ®Ých ®Æc biÖt cÇnTPCN ®­îc sö dông cho môc ®Ých ®Æc biÖt cÇn cã chØ ®Þnh, gi¸m s¸t cña c¸n bé y tÕ.cã chØ ®Þnh, gi¸m s¸t cña c¸n bé y tÕ.

5. Ph©n lo¹i theo NhËt B¶n:5. Ph©n lo¹i theo NhËt B¶n: 5.1. C¸c thùc phÈm c«ng bè vÒsøc khoÎ:5.1. C¸c thùc phÈm c«ng bè vÒsøc khoÎ: - HÖ thèng FOSHU (Food for Specific Health Use) –- HÖ thèng FOSHU (Food for Specific Health Use) – TP dïng cho môc ®Ých ®Æc biÖt.TP dïng cho môc ®Ých ®Æc biÖt. -TP cã khuyÕn c¸o chøc n¨ng dinh d­ìng (FNFC)-TP cã khuyÕn c¸o chøc n¨ng dinh d­ìng (FNFC) 5.2. Bèn lo¹i thùc phÈm ®Æc biÖt:5.2. Bèn lo¹i thùc phÈm ®Æc biÖt: - Thùc phÈm cho ng­êi èm- Thùc phÈm cho ng­êi èm - S÷a bét trÎ em- S÷a bét trÎ em - S÷a bét cho phô n÷ cã thai vµ cho con bó- S÷a bét cho phô n÷ cã thai vµ cho con bó - Thùc phÈm cho ng­êi giµ nhai nuèt khã- Thùc phÈm cho ng­êi giµ nhai nuèt khã

Ng­êi ®¨ng ký Nép giÊy ®¨ng ký Phª chuÈn GiÊy ®¨ng ký Bé Y tÕ- Lao ®éng vµ Phóc lîiBé Y tÕ- Lao ®éng vµ Phóc lîi ThamvÊn (tÝnh an toµn) ThamvÊn ( tÝnh hiÖu qu¶) Héi ®ång c¸c vÊn ®Ò d­îc phÈmvµ vÖ sinh thùc phÈm Héi ®ång an toµn thùc phÈm Quy tr×nh chøng nhËn FOSHUQuy tr×nh chøng nhËn FOSHU

TTTT Chi tiÕt khuyÕn c¸oChi tiÕt khuyÕn c¸o søc khoÎsøc khoÎ Thµnh phÇn (chÊt dinh d­ìng) chñ yÕuThµnh phÇn (chÊt dinh d­ìng) chñ yÕu bao gåmbao gåm Sè l­îng ®­Sè l­îng ®­ îc cÊpîc cÊp phÐpphÐp Tû lÖ 617 SPTû lÖ 617 SP ®· ®­îc chøng®· ®­îc chøng nhËnnhËn 11 Duy tr× (c©n b»ng)Duy tr× (c©n b»ng) t×nh tr¹ng d¹ dµy, c¶it×nh tr¹ng d¹ dµy, c¶i thiÖn nhu ®éng ruétthiÖn nhu ®éng ruét NhiÒu lo¹i oligodendroglia, lactulose,NhiÒu lo¹i oligodendroglia, lactulose, bifidobacteria, nhiÒu lo¹i vi khuÈn lacticbifidobacteria, nhiÒu lo¹i vi khuÈn lactic kh¸c nhau, x¬ trong chÕ ®é ¨n (dextrinkh¸c nhau, x¬ trong chÕ ®é ¨n (dextrin kh«ng tiªu ho¸ ®­îc, polydextrose, g«mkh«ng tiªu ho¸ ®­îc, polydextrose, g«m cyamoposis, vá h¹t Psylliumcyamoposis, vá h¹t Psyllium 269269 43,6%43,6% 22 Liªn quan ®Õn ®­êngLiªn quan ®Õn ®­êng trong m¸utrong m¸u Dextrin kh«ng tiªu ho¸ ®­îc, albumin h¹tDextrin kh«ng tiªu ho¸ ®­îc, albumin h¹t m×, polyphenol trong l¸ æi, L-arabinose...m×, polyphenol trong l¸ æi, L-arabinose... 7676 12,3%12,3% 33 Liªn quan ®Õn huyÕtLiªn quan ®Õn huyÕt ¸p¸p Lactotori peptide, caseindodeca-peptid,Lactotori peptide, caseindodeca-peptid, axit geniposidicaxit geniposidic 7070 11,3%11,3% 44 Liªn quan ®ÕnLiªn quan ®Õn cholesterolcholesterol Chitosan, Protein ®Ëu t­¬ng, Low-Chitosan, Protein ®Ëu t­¬ng, Low- molecular alginate natri nitratemolecular alginate natri nitrate 6363 10,2%10,2% 55 Liªn quan ®Õn r¨ngLiªn quan ®Õn r¨ng Palatinose, maltose, erythritol...Palatinose, maltose, erythritol... 3535 5,7%5,7% 66 T×nh tr¹ng cholesterolT×nh tr¹ng cholesterol & d¹ dµy, liªn quan ®Õn& d¹ dµy, liªn quan ®Õn cholesterol vµ chÊtcholesterol vµ chÊt bÐobÐo Low-molecular alginate natri nitrate, x¬Low-molecular alginate natri nitrate, x¬ trong chÕ ®é ¨n tõ vá h¹t psyllium…trong chÕ ®é ¨n tõ vá h¹t psyllium… 3434 5,6%5,6% 77 Liªn quan ®Õn x­¬ngLiªn quan ®Õn x­¬ng Isoflavone trong ®Ëu t­¬ng, MPM (proteinIsoflavone trong ®Ëu t­¬ng, MPM (protein c¬ b¶n cña s÷a)...c¬ b¶n cña s÷a)... 2525 4,1%4,1% 88 Liªn quan ®Õn chÊtLiªn quan ®Õn chÊt bÐobÐo Diacylglycerol, globin ho¸...Diacylglycerol, globin ho¸... 3434 5,5%5,5% 99 Liªn quan ®Õn kh¶Liªn quan ®Õn kh¶ n¨ng hÊp thu kho¸ngn¨ng hÊp thu kho¸ng Muèi canxi cña acid citric vµ acid malic,Muèi canxi cña acid citric vµ acid malic, casein phospho peptide, heme iron,casein phospho peptide, heme iron, fructooligosaccharide...fructooligosaccharide... 99 1,5%1,5% B¶ng 4: HÖthèng ph©n lo¹i FOSHUB¶ng 4: HÖthèng ph©n lo¹i FOSHU

PHẦN III: TÁC DỤNG CỦA THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

1. T¸c dông chèng l·o ho¸, kÐo dµi tuæi thä. 2. T¸c dông t¹o søc khoÎ sung m·n. 3. Hç trî ®iÒu trÞ bÖnh tËt. 4. Hç trî lµm ®Ñp. 5. T¨ng søc ®Ò kh¸ng vµ gi¶m nguy c¬ bÖnh tËt 6. Gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vµ xo¸ ®ãi - gi¶m nghÌo.

I. TÁC DỤNG CHỐNG LÃO HÓA – KÉO DÀI TUỔI THỌ

CHỐNG LÃO HÓA – KÉO DÀI TUỔI THỌ Ước muốn Mục tiêu Hoạt động (nghiên cứu và sản xuất sản phẩm) của loài người qua các giai đoạn. →Kết quả: Tuổi thọ con người ngày càng tăng.

Tần Thủy Hoàng (259 – 210 TCN): Khi lên ngôi Hoàng Đế: Cử Từ Phúc đem tiền và người ra biển tới 3 ngọn núi lửa: 1. Bồng Lai 2. Phương Trượng 3. Doanh Châu Để tìm thuốc BẤT TỬ.

Minh Thế Tông (1521) – Đời nhà Minh (1368-1644) 1. Xây điện Khâm An: Luyện đan làm thuốc “Trường sinh bất lão” 2. Tuyển chọn 300 thiếu nữ để lấy nước kinh trộn khoáng vật luyện đan.

1. ĐỊNH NGHĨA Lão hóa (già) là tình trạng thoái hóa các cơ quan, tổ chức, dẫn tới suy giảm các chức năng của cơ thể và cuối cùng là tử vong.

ĐẶC ĐIỂM QUÁ TRÌNH LÃO HÓA Giảm sút chức năng mọi cơ quan, hệ thống. Tăng cảm nhiễm với bệnh tật: Tăng theo hàm số mũ khả năng mắc bệnh và tử vong • Suy giảm cấu trúc • Suy giảm khả năng bù trừ, khả năng dự trữ. • Suy giảm thích nghi • Suy giảm chức năng.

Quá trình phát triển cơ thể: 4 giai đoạnChứcnăng Thời gian I. Phôi thai II. Ấu thơ dậy thì III. Trưởng thành (sinh sản) IV. Già – chết

Phân loại lão hóa theo quy mô: 1. Lão hóa tế bào: Hạn chế, tiến tới mất khả năng phân chia tế bào. 2. Lão hóa cơ thể: Suy thoái cấu trúc, chức năng các cơ quan, tổ chức dẫn tới già và chết.

2. BIỂU HIỆN CỦA LÃO HÓA:2. BIỂU HIỆN CỦA LÃO HÓA: 2.1. Biểu hiện bên ngoài: - Yếu đuối - Đi lại chậm chạp - Da dẻ nhăn nheo - Mờ mắt, đục nhân mắt (chân chậm, mắt mờ) - Trí nhớ giảm, hay quên. - Phản xạ chậm chạp.

+ Khối lượng não giảm. + Các tuyến nội tiết nhỏ dần, giảm tiết hormone + Các chức năng sinh lý giảm: - Chức năng tiêu hóa. - Chức năng hô hấp. - Chức năng tuần hoàn. - Chức năng bài tiết. - Chức năng thần kinh - Chức năng sinh dục. + Khả năng nhiễm bệnh tăng: - Bệnh nhiễm trùng. - Bệnh không, nhiễm trùng: tim mạch, xương khớp, chuyển hóa, thần kinh… 2.2. Biểu hiện bên trong:

2.3. Các mức độ thay đổi trong lão hóa: 2.3.1. Thay đổi ở mức toàn thân: - Ngoại hình: dáng dấp, cử chỉ. - Thể lực: giảm sút. - Tăng tỷ lệ mỡ (các thuốc tan trong mỡ sẽ tồn lưu lâu hơn và chậm hấp thu). - Giảm tỷ lệ nước (các thuốc tan trong nước nhanh bị đào thải).

2.3.2. Thay đổi ở mức cơ quan hệ thống: Hệ thần kinh:  Giảm số lượng tế bào thần kinh  Trong thân tế bào TK tích tụ sắc tố: Lipofuchsin (chất đặc trưng quá trình lão hóa).  Giảm sản xuất chất dẫn truyền TK ở đầu mút TK. Do đó gây tăng ngưỡng và giảm tốc độ dẫn truyền.  Giảm sản xuất Cathecholamin do đó giảm hưng phấn. Nếu đến mức trầm cảm thì là bệnh.  Giảm sản xuất Dopamin khiến dáng đi cứng đờ. Nếu đến mức run rẩy (Parkinson) thì là bệnh.  Giảm trí nhớ.  Chức năng vùng dưới đồi giữ được ổn định nhưng dễ mất cân bằng.

Hệ nội tiết:  Giảm sản xuất Hormone.  Giảm mức nhạy cảm cơ quan đích các thay đổi rõ rệt là: - Suy giảm hoạt động tuyến sinh dục. - Suy giảm hoạt động tuyến yên. - Suy giảm hoạt động tuyến thượng thận. - Suy giảm hoạt động tuyến Giáp (ảnh hưởng thân nhiệt – khó duy trì khi nóng – lạnh). - Tuyến tụy: Thiểu năng tế bào Beeta (do già và sau thời gian dài tăng tiết), giảm cảm thụ với Insulin, dẫn tới RLCH glucid → nguy cơ đái đường. - Tuyến ức: Giảm kích thước và chức năng ngay khi cơ thể còn trẻ, đến trung niên thì thoái hóa hẳn, góp phần làm suy giảm miễn dịch ở người già.

Hệ miễn dịch trong lão hóa:  Giảm hiệu giá và đáp ứng tạo kháng thể.  Tăng sản xuất tự kháng thể (gặp 10 – 15% người già): KT chống hồng cầu bản thân, KT chống AND, KT chống Thyroglubin, KT chống tế bào viền dạ dày, yếu tố dạng thấp…  Giảm đáp ứng miễn dịch tế bào.  Giảm khả năng chống đỡ không đặc hiệu.

Mô liên kết trong lão hóa:  Phát triển quá mức về số lượng  Giảm chất lượng và chức năng hay thấy ở gan, tim, phổi, thận, da…  Xơ hóa (Sclerose) các cơ quan, tổ chức: vách mạch, gan, phổi, cơ quan vận động…  Hệ xương ở người già cũng bị xơ, giảm lắng đọng Ca, dễ thoái hóa khớp, loãng xương. Sự thay đổi về lượng và chất của tổ chức liên kết là đặc trưng của sự lão hóa!

Hệ tuần hoàn trong quá trình lão hóa  HA tăng theo tuổi.  Xơ hóa tim và mạch.  Cung lượng và lưu lượng tim giảm: mỗi năm tăng lên gây giảm 1% thể tích/phút và 1% lực bóp tim.  Giảm mật độ mao mạch trong mô liên kết, dẫn tới kém tưới máu cho tổ chức, đồng thời màng cơ bản mao mạch dày lên, dẫn tới kém trao đổi chất qua mao mạch.  Hệ tuần hoàn kém đáp ứng và nhạy cảm với điều hòa của nội tiết và thần kinh.

Hệ hô hấp: Phát triển mô xơ ở phổi, mô liên kết phát triển làm vách trao đổi dày hơn. Nhu mô phổi kém đàn hồi. Mật độ mao mạch quanh phế nang giảm. Dung tích sống giảm dần theo tuổi già.

Hệ tạo máu và cơ quan khác. Sự tạo máu của tủy xương giảm rõ rệt. Ống tiêu hóa kém tiết dịch Khối cơ và lực co cơ đều giảm.

2.3.3. Thay đổi ở mức tế bào:  Giảm số lượng tế bào (Tế bào gốc).  Giảm khả năng phân chia  Kéo dài giai đoạn phân bào  Ở những tế bào phân chia không được thay thế (biệt hóa cao), tồn tại suốt cuộc đời cá thể (tế bào cơ tim, cơ vân, tế bào tháp thùy trán…): ở người già: các tế bào này đáp ứng kém với sự tăng tải chức năng, cấu trúc tế bào thay đổi, thu hẹp bộ máy sản xuất protein (Ribosom), tăng số lượng và kích thước thể tiêu (Lysosom), giảm chuyển hóa năng lượng, giảm dẫn truyền, giảm đáp ứng kích thích…

2.3.4. Thay đổi ở mức phân tử trong lão hóa:  Tăng tích lũy các loại phân tử trong trạng thái bệnh lý: - Chất Lipofuscin trong nhiều loại thế bào. - Chất Hemosiderin trong đại thực bào hệ liên vòng. - Chất dạng tinh bột (Amyloid)  Các phân tử Collagen trở nên trơ, ỳ, kém hòa tan, dễ bị co do nhiệt.  Các Men (Enzyme): giảm dần hoạt động và mất dần chức năng đặc hiệu.  Các biến đổi ADN, ARN, sai lệch nhiễm sắc thể.

2.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ lão hóa: (1) Tính cá thể. (2) Điều kiện ăn uống (3) Điều kiện ở, môi trường sống (4) ĐIều kiện làm việc. (5) Hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tới tốc độ lão hóa: - Sự giảm thiểu Hormone. - Sự phá hủy của các gốc tự do. (6) Sử dụng TPCN bổ sung các chất dinh dưỡng và hoạt chất sinh học: - Bổ sung các Hormone - Bổ sung các chất AO - Bổ sung các Vitamin - Bổ sung các chất Adaptogen (chất thích nghi). - Bổ sung các chất vi lượng. - Bổ sung các hoạt chất sinh học, amino acid, hợp chất lipid…

2.5. Lão hóa và bệnh tật: 2.5.1. Cơ chế: (1) Lão hóa làm giảm chức năng và thay đổi cấu trúc do đó: hạn chế khả năng thích ứng và phục hồi, đưa đến rối loạn cân bằng nội môi. Đó là tiền đề cho bệnh tật xuất hiện. (2) Lão hóa dẫn tới tình trạng kém bảo vệ: Thông qua biểu hiện “Ngũ giảm tam tăng”: + NGŨ GIẢM: - Giảm tái tạo, giảm phục hồi. - Giảm đáp ứng với Hormone, các kích thích… - Giảm sản xuất: kháng thể, Hormone, tế bào máu, các dịch, tổng hợp protein… - Giảm tỷ lệ nước trong tế bào, cơ quan, tổ chức. - Giảm chuyển hóa năng lượng. + TAM TĂNG: - Tăng sinh chất xơ, tổ chức liên kết dẫn tới tăng xơ hóa các cơ quan tổ chức. - Tăng tích lũy các chất trở ngại và độc hại, tăng số lượng và kích thích thể tiêu trong tế bào: - Tăng độ dày và độ xơ các màng mạch, màng tế bào.

2.5.2. Bệnh đặc trưng cho tuổi già: Ung thư Bệnh tim mạch Bệnh tiểu đường Loãng xương Rối loạn chuyển hóa Bệnh thần kinh Bệnh hô hấp Bệnh nhiễm trùng Bệnh tiêu hóa… Qua thống kê cho thấy: Người già ≥ 65 tuổi có 1 – 3 bệnh mạn tính.

3. CƠ CHẾ LÃO HÓA 3.1. Học thuyết chương trình hóa (Program Theory):  Lão hóa được lập trình về mặt di truyền bởi các gen lão hóa nhằm loại trừ tế bào, cơ thể hết khả năng sinh sản và thích nghi, thay thế bằng các thế hệ mới.  Cơ thể có các gen phát triển (giúp cơ thể phát triển, mau lớn) và các gen lão hóa (giúp cơ thể già đi và chết ) theo quy luật tiến hóa và chọn lọc (chọn lọc để tiến hóa). 3.2. Học thuyết Gốc tự do (Free Radical Theory)  Gốc tự do là các Gốc hóa học (nguyên tử, phân tử, ion) mang 1 điện tử tự do (chưa cặp đôi) ở vòng ngoài nên mang điện tích âm nên có khả năng oxy hóa các tế bào, nguyên tử, phân tử khác.  Tác động của FR: (1) Làm tổn thương hoặc chết tế bào. (2) Làm hư hại các AND (3) Gây sưng, viêm các tổ chức liên kết.

CÁC GỐC TỰ DO ĐƯỢC TẠO RA NHƯ THẾ NÀO? 1. Quá trình hô hấp bình thường và quá trình thoái hóa. 2. Các chất ô nhiễm trong không khí. 3. Ánh nắng mặt trời. 4. Bức xạ ion (ví dụ : tia X). 5. Thuốc. 6. Virus. 7. Vi khuẩn. 8. Ký sinh trùng. 9. Mỡ thực phẩm. 10. Stress. 11. Các tổn thương.

CÁC TẦNG KHÍ QUYỂN S •Chiếm ¾ khối lượng KK của KQ •KK luôn chuyển động cả ngang và dọc •Áp suất và nhiệt độ giảm theo độ cao. -↑ 100m→↓0,6o C -↑ 10,5m→↓1mmHg 5-6Km 11-18Km 7-8Km N 30-35Km35-80Km60-80Km80-600Km600-6.000Km6.000-60.000Km Vành đai phóng xạ Tầng điện ly Tầng bình lưu Tầng đối lưu Lớp đẳng nhiệt To C = -55o C Lớp nóng To C = 65-75o C Lớp lạnh •KK loãng •Có các ion do bức xạ UV, tia vũ trụ ion hóa các nguyên tử khí. Vành đai phóng xạ trong Vành đai phóng xạ ngoài

Ghi chú: 1Nm = 10-9 m CÁC YẾU TỐ VẬT LÝ CỦA KHÔNG KHÍ Nhiệt độ (lên cao 100m ↓ 0,6o C) Độ ẩm Các bức xạ Tốc độ chuyển động KK Áp suất khí quyển: - Ở 0o C, ngang mặt biển: 760mmHg. - ↑ 10,5m →↓ 1mm Hg Điện tích khí quyển -Ion nhẹ: 400-2000/ml -N/n > 10-20: Ô nhiễm Bức xạ vô tuyến (100.000km-0,1mm) Nhiệt Nhiệt Kích thích Kích thích Phóng xạ Bứcxạmặttrời Hồng ngoại (2.800-760 Nm) Nhìn thấy (760-400 Nm) Tử ngoại (400-1 Nm) Bxionhóa Tia Rơnghen (1-0,001 Nm) Tia Gamma (≤0,001 Nm)

Phân loại theo chiều dài bước sóng Chiều dài bước sóng Tần số Phân loại theo sóng vô tuyến Miciamet 10.000 - 10km 3 Hz - 3.104 Hz Sóng dài Kilomet 10km - 1km 3.104 - 3.105 Hz Sóng dài Hectomet 1.000m - 100 m 3.105 - 3.106 Hz Sóng dài Đecamet 100m - 10 m 3 - 30 MHz Sóng trung Met 10m - 1m 30 - 300 MHz Sóng ngắn Đecimet 100cm - 10 cm 300 - 3.000 MHz Sóng cực ngắn Centimet 10cm - 1 cm 3 - 30GHz Sóng SCT Milimet 10mm - 1 mm 30 - 300GHz Sóng SCT Phân loại bức xạ vô tuyến Ghi chú: Mega Hert (MHz) = 106 Hz Giga Hert (GHz) = 109 Hz = 103 MHz Sóng SCT

Tác hại của sóng điện từ với SK Hiệu ứng nhiệt (Nung nóng tổ chức) Hiệu ứng không sinh nhiệt 1.Làm dao động các vi thể: ty lạp thể, ADN 2.Kích thích các Receptor 3.Làm rối loạn trao đổi ion K+ và Na+ ở màng tế bào Sắp xếp lại các phân tử, ion Tăng dao động phân tử, ion Tổ chức dễ bị nung nóng Tổ chức cấp ít máu: Nhân mắt, g dẫn tinh, tổ chức ít mỡ. Tổ chức nước bão hòa: gan, tụy, lách, thận ội chứng SNTK: ra mồ hôi tay chân, mệt mỏi, chi, rụng tóc, mất ngủ, nhức đầu, chóng mặt, đau bụng, khó thở, nóng nảy ục nhân mắt ô sinh, teo tinh hoàn, giảm khả năng tình dục, RLKN ... ến đổi chuyển hóa: Giảm BC, HC, TC; Loét dạ dày, viêm TK, sốt; RLCN gan, lách, thận,tụy a tăng gốc tự do (FR) uy giảm sức đề kháng: giảm khả năng thực bào, giảm SX Interferon, giảm miễn dịch L tim mạch: Đau tim, mạch giảm hoặc tăng, HA giảm, giãn mạch

Sinh Tö Qu¸ tr×nh l·o ho¸ §Ksèng, m«i tr­êng TÝnh c¸ thÓ, di truyền §iÒu kiÖn ¨n uèng Giảm thiểu Hormone (Yên, Tùng, Sinh dục…) Điều kiện lao động GÔC TỰ DO Bổ sung các chất dinh dưỡng, TPCN •YÕu ®uèi •Mê m¾t, ®ôc nhân •§i l¹i, vận động chËm ch¹p •Gi¶m ph¶n x¹ •Gi¶m trÝ nhí •Da nh¨n nheo BiÓuhiÖnbªnngoµi •Khèi l­îng

Add a comment

Related presentations

Related pages

Thực phẩm chức năng TPCN bổ não tăng cường trí nhớ hiệu quả

Thực phẩm chức năng giảm cân Thuốc giảm cân nhanh Các sản phẩm TPCN giúp bạn ... độ mềm mại và dẻo dai ... Trang 1 trên 2 ...
Read more

Swanson Yohimbe Bark – TPCN tăng cường sinh lực Nam và Nữ ...

Swanson Yohimbe Bark TPCN giúp tăng cường sinh lực Nam và Nữ, giúp tăng ham muốn tình dục tự nhiên, cải thiện đời sống vợ ...
Read more

TPCN tăng cường sinh lý nam - Lấy lại phong độ đàn ông ...

TPCN tăng cường sinh lý nam giới - Giúp bạn lấy lại bản lĩnh đàn ông, kéo dài thời gian quan hệ, giải pháp tăng cường sinh ...
Read more

TPCN tăng cường sinh lý nam nữ Wincare Libicare-M 45 viên

TPCN tăng cường sinh lý nam nữ Wincare Libicare-M, ... kéo dài sinh lực và sự dẻo dai. ... Mỗi lần uống 1 viên sau bữa ăn
Read more

TPCN_ VIÊN TĂNG CƯỜNG SỨC KHỎE THIÊN SƯ

TPCN_ VIÊN TĂNG CƯỜNG SỨC KHỎE ... Tư vấn hỗ trợ 1 ĐT: 0982045522 Email: khoe_dep@tiens-vn.com. TPCN_ VIÊN TĂNG CƯỜNG SỨC KHỎE ...
Read more

TPCN tăng cường sinh lý nữ: Người bạn chốn phòng the, Đài Loan

Bạn bị yếu sinh lý nữ? Nhà thuốc Kiều Anh sẽ giúp bạn hỗ trợ vấn đề đó với các loại TPCN - thuốc tăng cường sinh ...
Read more

TPCN-Cường Dương Hoàng Đế Hoàn - Khonggia.com

TPCN-Cường Dương Hoàng Đế ... - Nhai và nuốt từ ½ đến 1 viên với nước ấm 30 phút trước khi quan hệ cho kết quả tức ...
Read more

TPCN - shopkhoedep.net

KHỎE ĐẸP THIÊN SƯ. Thực Phẩm Chức Năng; Dòng sản phẩm nhóm thanh; Dòng sản phẩm nhóm điều; Dòng sản phẩm nhóm bổ
Read more

Mensex Instant - TPCN tăng cường sinh lý nam | Mỹ Phẩm ...

– Sử dụng 1-2 viên trước khi quan hệ ... Nội dung quảng cáo của TPCN tăng cường sinh lý nam Mensex Instant phân phối đã ...
Read more